Pacjent przyjmuje sotalol. Dlaczego lek ten powinien zwrócić uwagę dentysty?

Jeśli podczas wywiadu medycznego pacjent informuje o tym, iż przyjmuje sotalol, dla lekarza dentysty nie jest to tylko kolejna pozycja na liście leków. Sotalol to lek przeciwarytmiczny o działaniu β-adrenolitycznym, który może wydłużać odstęp QT (fragment zapisu EKG pokazujący czas pobudzenia elektrycznego i repolaryzacji komór serca) oraz zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Dlatego obecność tego leku w dokumentacji powinna skłonić do dokładniejszej oceny leczenia i leków, które mogą być zastosowane.

Sotalol należy do nieselektywnych β-blokerów, ale jego zastosowanie różni się od typowych leków z tej grupy stosowanych np. w leczeniu nadciśnienia. Jest wykorzystywany między innymi w leczeniu niektórych zaburzeń rytmu serca, w tym komorowych zaburzeń rytmu oraz w zapobieganiu nawrotom objawowego migotania i trzepotania przedsionków. Jednocześnie wpływa na repolaryzację mięśnia sercowego i wydłuża odstęp QT.

W gabinecie stomatologicznym znaczenie ma przede wszystkim przeciwarytmiczne działanie sotalolu. Wydłużenie QT może zwiększać ryzyko wystąpienia częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes – arytmii, która w niektórych przypadkach może prowadzić do migotania komór. Ryzyko jest większe między innymi przy bradykardii, zaburzeniach elektrolitowych, niewydolności nerek oraz jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT.

Sotalol i inne leki – na co zwrócić uwagę?

Sotalol jest wydalany głównie przez nerki i zaburzenia ich funkcji mogą prowadzić do zwiększenia jego stężenia, dlatego należy odpowiednio dostosować dawkowanie leku. Znaczenie ma również jednoczesne stosowanie innych leków wpływających na odstęp QT. Wśród przeciwwskazanych połączeń polska charakterystyka produktu leczniczego wymienia między innymi niektóre leki przeciwarytmiczne, makrolidy i fluorochinolony.

Dla dentysty oznacza to, iż przed przepisaniem leku warto sprawdzić nie tylko jego interakcje z sotalolem, ale także jego wpływ na rytm serca. Dotyczy to zwłaszcza antybiotyków, jeżeli ich zastosowanie jest rzeczywiście wskazane. Nie oznacza to jednak, iż każdy pacjent przyjmujący sotalol automatycznie wymaga odroczenia leczenia stomatologicznego. Znaczenie mają wskazanie do stosowania leku, stan pacjenta, inne przyjmowane leki oraz charakter planowanego zabiegu.

Czy przy sotalolu można stosować znieczulenie z adrenaliną?

Sotalol jest nieselektywnym β-blokerem, dlatego szczególną uwagę należy zwrócić także na stosowanie adrenaliny jako środka zwężającego naczynia w znieczuleniu miejscowym. W przypadku nieselektywnych β-blokerów opisano możliwość klinicznie istotnej interakcji między adrenaliną a blokadą receptorów β, która może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego i odruchowego zwolnienia czynności serca.

Nie oznacza to, iż adrenalina jest u każdego pacjenta przyjmującego sotalol bezwzględnie przeciwwskazana. Jej zastosowanie powinno być oceniane w kontekście stanu kardiologicznego pacjenta, rodzaju zabiegu i planowanej dawki. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Pacjent z migotaniem przedsionków może przyjmować także lek przeciwkrzepliwy

Pacjenci z migotaniem lub trzepotaniem przedsionków mogą przyjmować równocześnie leki przeciwkrzepliwe, których stosowanie ma znaczenie przy ekstrakcjach i innych zabiegach związanych z ryzykiem krwawienia.

Dlatego sama informacja „pacjent przyjmuje sotalol” nie powinna kończyć wywiadu. Warto sprawdzić pełną listę leków, w tym preparaty stosowane przewlekle przez pacjenta oraz leki przyjmowane doraźnie.

Objawy mogą pojawić się także w jamie ustnej

Materiał opublikowany w serwisie Dentistry IQ zwraca również uwagę na działania niepożądane związane z terapią β-blokerami, takie jak suchość jamy ustnej, zaburzenia smaku oraz reakcje lichenoidalne. Doniesienia dotyczące tych objawów odnoszą się jednak przede wszystkim do β-blokerów jako grupy, a nie wyłącznie do sotalolu. W przypadku kserostomii istotne może być zwiększenie ryzyka próchnicy, natomiast nowe lub nietypowe zmiany błony śluzowej wymagają oceny klinicznej i – jeżeli jest to wskazane – dalszej diagnostyki.

Nie są to jednak objawy swoiste dla sotalolu. Dlatego nie należy automatycznie przypisywać każdej zmiany w jamie ustnej stosowanemu lekowi.

Sotalol w wywiadzie wymaga szerszej oceny

Sama nazwa leku nie przesądza jeszcze o tym, jak należy poprowadzić leczenie danego pacjenta. Dla lekarza dentysty jest jednak ważnym sygnałem, iż trzeba dokładniej sprawdzić rozpoznanie kardiologiczne, pozostałe leki i planowany zakres leczenia.

Źródła: https://www.dentistryiq.com/

https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/

– U pacjentów, którzy przyjeżdżają na oddziały kardiologiczne z ostrymi zespołami wieńcowymi, czyli zawałami, stan zdrowia jamy ustnej bywa dramatyczny. Po udzieleniu pierwszej pomocy kardiologicznej wielu z nich jest kierowanych na sanację jamy ustnej – mówi dr hab. n. med. Maciej Czerniuk, specjalista w zakresie chirurgii stomatologicznej i periodontologii, adiunkt Zakładu Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM. Jakie są związki między chorobami kardiologicznymi a zdrowiem jamy ustnej? Czy u pacjentów po rozpoznaniu choroby sercowo-naczyniowej świadomość dotycząca roli prawidłowej higieny jamy ustnej się zmienia? Zachęcamy do obejrzenia materiału filmowego!