Ostra białaczka szpikowa (AML) to jeden z najbardziej agresywnych nowotworów krwi. Rozwija się szybko, a bez leczenia może prowadzić do śmierci choćby w ciągu kilku miesięcy. Problem w tym, iż jej pierwsze objawy są bardzo niespecyficzne i łatwo je zignorować. Dlatego tak ważna jest świadomość i szybka reakcja. Poniżej znajdziesz praktyczny przewodnik: na co zwrócić uwagę, jak wygląda diagnostyka i jakie są dziś możliwości leczenia AML.
Czym jest ostra białaczka szpikowa?
Ostra białaczka szpikowa (AML) to nowotwór krwi i szpiku kostnego, w którym dochodzi do niekontrolowanego namnażania się niedojrzałych komórek krwi (blastów). Wypierają one prawidłowe komórki, co prowadzi do poważnych zaburzeń funkcjonowania organizmu.
Czym charakteryzuje się ostra białaczka szpikowa?
- rozwija się bardzo szybko
- może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej dotyczy osób po 60. roku życia
- wymaga pilnej diagnostyki i natychmiastowego leczenia
Objawy ostrej białaczki szpikowej – na co szczególnie zwrócić uwagę?
Jednym z największych wyzwań jest to, iż AML rozwija się „po cichu”, a pierwsze objawy łatwo pomylić z przemęczeniem lub infekcją, dlatego często są bagatelizowane i chorzy trafiają do lekarza dopiero w zaawansowanym stadium choroby.
– Wielu pacjentów próbuje przeczekać pogorszenie samopoczucia, leczy się samodzielnie lub odkłada wizytę u lekarza. Tymczasem – jak podkreślają eksperci – jeżeli objawy utrzymują się lub nasilają w ciągu jednego–dwóch tygodni, konieczna jest pilna diagnostyka. Proste badanie morfologii krwi może już na wczesnym etapie wzbudzić podejrzenie AML – podkreśla Łukasz Rokicki, prezes Fundacji Carita.
Najczęstsze symptomy ostrej białaczki szpikowej to:
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie
- spadek energii i gorsza tolerancja wysiłku
- nawracające lub ciężkie infekcje
- gorączka bez wyraźnej przyczyny
Objawy alarmowe, których nie należy lekceważyć:
- łatwe powstawanie siniaków
- krwawienia z nosa lub dziąseł
- bladość skóry
- duszność
Diagnostyka ostrej białaczki szpikowej – jakie badania trzeba wykonać?
1. Morfologia krwi – pierwszy i najważniejszy krok
To proste, ogólnodostępne badanie może już na wczesnym etapie wykryć nieprawidłowości.
To właśnie morfologia często jako pierwsza „sygnalizuje”, iż coś jest nie tak.
2. Dalsza diagnostyka specjalistyczna:
- badanie szpiku kostnego
- badania cytogenetyczne i molekularne
- określenie podtypu choroby
Te badania pozwalają dobrać najlepszą terapię – dziś leczenie AML jest coraz bardziej spersonalizowane.
Kogo najczęściej dotyka AML?
- najczęściej osoby powyżej 60–65 lat
- mediana wieku zachorowania: ok. 67–70 lat
- w Polsce diagnozuje się choćby ok. 1000 nowych przypadków rocznie (szacunki ekspertów)
Leczenie ostrej białaczki szpikowej
Jeszcze kilka lat temu rokowania wielu pacjentów były bardzo ograniczone – szczególnie tych, którzy nie mogli przejść intensywnej chemioterapii. Dziś sytuacja wygląda inaczej.
Nowoczesne podejścia terapeutyczne:
- chemioterapia – standard u młodszych pacjentów i w dobrym stanie ogólnym, bez chorób współistniejących (typu „fit”)
- terapie celowane – dopasowane do mutacji genetycznych
- leczenie skojarzone (np. wenetoklaks + azacytydyna)
- przeszczep szpiku (komórek macierzystych)
– Dzięki dynamicznemu rozwojowi nowoczesnych leków wyniki leczenia systematycznie się poprawiają – podkreślają eksperci.
Przełom dla pacjentów „unfit”
Szczególnie ważna zmiana dotyczy osób starszych lub z chorobami współistniejącymi. Standardem dla nich stała się terapia w użyciem wenetoklaksu i azacytydyny, która poprawia przeżycie i jakość życia oraz daje szansę na dalsze leczenie, a czasem choćby przeszczep.
W Polsce pacjenci mają dostęp do nowoczesnych terapii w ramach programów lekowych.
Dlaczego czas ma najważniejsze znaczenie?
W AML liczy się każda chwila. Ponieważ choroba rozwija się bardzo szybko, to im wcześniej zostanie wykryta, tym większa szansa na skuteczne leczenie. Szybka diagnoza może uratować choremu życie, dlatego nie wolno ignorować przedłużającego się zmęczenia i infekcji.
21 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Ostrej Białaczki.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
