Mechanizm działania
Omeprazol hamuje wydzielanie kwasu solnego poprzez nieodwracalne blokowanie aktywności pompy protonowej H⁺/K⁺-ATPazy w komórkach okładzinowych żołądka. Ponieważ pompa protonowa stanowi końcowy etap procesu wydzielania kwasu, jej zahamowanie prowadzi do istotnego i długotrwałego zwiększenia pH soku żołądkowego.
Postacie omeprazolu i znaczenie receptury
Dostępne w obrocie preparaty doustne zawierają omeprazol w postaci kapsułek dojelitowych z peletkami o opóźnionym uwalnianiu. Otoczka dojelitowa chroni substancję czynną przed degradacją w kwaśnym środowisku żołądka i umożliwia jej uwolnienie dopiero w jelicie.
Omeprazol dostępny jest także w postaci surowca farmaceutycznego „pro receptura”, co umożliwia przygotowywanie leków recepturowych, takich jak zawiesiny doustne.
Sprawdź również: Leki recepturowe w nadkwaśności i chorobie wrzodowej
Znaczenie receptury w terapii pediatrycznej
Podawanie kapsułek dzieciom bywa problematyczne – peletek nie wolno rozgryzać ani żuć, gdyż uszkodzenie otoczki prowadzi do utraty aktywności leku w kwaśnym środowisku żołądka. W takich przypadkach rozwiązaniem są zawiesiny recepturowe, które umożliwiają indywidualne dawkowanie i bezpieczne podanie leku. Ze względu na wrażliwość omeprazolu na kwaśne pH, preparaty te muszą zawierać substancje alkalizujące, najczęściej wodorowęglan sodu.
Sposoby sporządzania zawiesiny doustnej
Zawiesina sporządzana z surowca „pro receptura”
Rp.
Omeprazoli 0,2
Glyceroli 5,0
Natrii hydrogenocarbonatis 8,0
Aquae ad 100,0
M.f. susp.
W pierwszym etapie sporządza się wodny roztwór wodorowęglanu sodu, mieszając do całkowitego rozpuszczenia. Proces ten może trwać 20-40 minut, dopuszcza się delikatne ogrzanie roztworu, jednak temperatura nie powinna przekraczać 30 °C. Po ostudzeniu należy odważyć i ujednolicić odpowiednią ilość omeprazolu. Następnie porcjami dodaje się roztwór wodorowęglanu sodu, dokładnie mieszając po każdej porcji. Po dodaniu gliceryny zawiesinę przenosi się do butelki i dopełnia wodą do wymaganej objętości.
Zobacz też: Zawiesina z omeprazolem – czemu służy dodatek wodorowęglanu sodu?
Zawiesina sporządzana z kapsułek zawierających peletki
Rp.
Omeprazoli 0,2
Sirupi simplicis 5,0
Natrii hydrogenocarbonatis 8,0
Aquae ad 100,0
M.f. susp.
W pierwszym etapie sporządza się wodny roztwór wodorowęglanu sodu, mieszając do całkowitego rozpuszczenia. Proces ten może trwać 20-40 minut, dopuszcza się delikatne ogrzanie roztworu, jednak temperatura nie powinna przekraczać 30 °C. Po przygotowaniu i ostudzeniu roztworu wodorowęglanu sodu należy otworzyć 10 kapsułek po 20 mg omeprazolu (co odpowiada dawce 0,2 g), a następnie dokładnie rozdrobnić peletki w moździerzu do uzyskania jednorodnego proszku. Do sproszkowanych peletek porcjami dodawać roztwór wodorowęglanu sodu, każdorazowo dokładnie mieszając. Następnie dodaje się syrop prosty, przenosi zawiesinę do butelki i uzupełnia wodą do objętości końcowej.
Przechowywanie
Gotowe zawiesiny należy przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu z ciemnego szkła, chronić przed światłem i przechowywać w lodówce w temperaturze 2-8 °C. Preparaty zachowują trwałość do 14 dni. Przed użyciem zawiesinę należy wstrząsnąć.
Autor: mgr farm. Magdalena Kozdroń
Bibliografia:
- Sosnowska K, Winnicka K. Omeprazol – nowy surowiec do receptury aptecznej. Farmacja Polska. Zakład Farmacji Stosowanej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku; ISSN 0014-8261 (print), ISSN 2544-8552.
- Faron N. Tworzenie zawiesin z gotowych doustnych postaci leku jako sposób na personalizację farmakoterapii dostosowanej do wieku pacjenta. Szpital Św. Rafała, Kraków. https://aptekarski.com/upload/media/default/0001/05/31e144b541ca90f5f46e39ce8478ce3008fe5001.pdf
