Diagnoza nowotworu w czasie ciąży należy do najbardziej dramatycznych sytuacji w medycynie. Dla pacjentki oznacza jednocześnie lęk o własne życie i zdrowie dziecka. Jeszcze kilkanaście lat temu wiele kobiet słyszało, iż jedynym rozwiązaniem jest zakończenie ciąży lub odroczenie leczenia. Dziś wiadomo już, iż w wielu przypadkach skuteczne leczenie onkologiczne można prowadzić także w czasie ciąży.
Jak podkreśla dr n. med. Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz z Mazowieckiego Szpitala Onkologicznego w Warszawie, choroba nowotworowa w ciąży nie powoduje konieczności wcześniejszego rozwiązania.
Jak często nowotwór występuje w ciąży?
Nowotwory u kobiet ciężarnych przez cały czas należą do rzadkich rozpoznań, jednak lekarze obserwują stopniowy wzrost liczby takich przypadków. Wynika to przede wszystkim z odkładania macierzyństwa na późniejszy wiek – a ryzyko zachorowania na raka rośnie wraz z wiekiem.
Według ekspertów nowotwór rozpoznaje się średnio u 1 na 1000–2000 ciąż. Najczęściej są to:
- rak piersi,
- rak szyjki macicy,
- czerniak,
- chłoniaki,
- nowotwory jajnika.
Dr Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz podkreśla, iż najczęściej problem dotyczy raka piersi, czerniaka i raka szyjki macicy.
Czytaj też: Ciąża nie chroni przed rakiem!
Dlaczego diagnoza bywa trudna?
Objawy nowotworu mogą przypominać typowe dolegliwości ciążowe. Zmęczenie, anemia, nudności czy powiększenie piersi często są traktowane jako naturalny element ciąży. To sprawia, iż część nowotworów wykrywana jest późno.
Szczególnie trudna bywa diagnostyka raka piersi. W czasie ciąży piersi stają się bardziej tkliwe i gruczołowe, przez co guzek może zostać przeoczony zarówno przez pacjentkę, jak i lekarza.
Eksperci podkreślają jednak, iż ciąża nie zwalnia z czujności onkologicznej ani profilaktyki.
Czy kobietę w ciąży można leczyć onkologicznie?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Odpowiedź brzmi: tak – w wielu przypadkach leczenie jest możliwe i bezpieczne.
Postępowanie z pacjentką w ciąży nie różni się bardzo od ogólnie przyjętego – zaznacza dr Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz.
Kluczowe znaczenie ma:
- rodzaj nowotworu,
- stopień zaawansowania,
- tydzień ciąży,
- stan matki i dziecka.
Współczesna onkologia coraz częściej opiera się na leczeniu prowadzonym równolegle z utrzymaniem ciąży.
Jakie metody leczenia można stosować?
Operacja
Zabiegi chirurgiczne są możliwe w czasie ciąży i często stanowią pierwszy etap terapii. Operacje wykonuje się przy zachowaniu specjalnych procedur anestezjologicznych oraz ścisłym monitorowaniu płodu.
Chemioterapia
To temat, który budzi największy niepokój pacjentek. Okazuje się jednak, iż część leków cytostatycznych może być stosowana, ale po pierwszym trymestrze ciąży.
Pierwsze 12 tygodni to okres organogenezy, czyli tworzenia narządów dziecka – wtedy ryzyko uszkodzenia płodu jest największe. Dlatego chemioterapii w pierwszym trymestrze zasadniczo się unika.
Po tym okresie możliwe jest jednak prowadzenie leczenia wybranymi schematami.
Dr Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz podkreśla, iż możliwe jest podawanie w określonym okresie ciąży chemioterapii. Potwierdzają to także historie pacjentek leczonych w polskich ośrodkach. Kobiety z rozpoznaniem raka szyjki macicy czy raka piersi otrzymywały chemioterapię jeszcze w ciąży i rodziły zdrowe dzieci.
Radioterapia
Radioterapia w ciąży jest stosowana bardzo rzadko i tylko w wybranych przypadkach. Wszystko zależy od lokalizacji nowotworu oraz dawki promieniowania, jaka mogłaby dotrzeć do płodu.
Eksperci nie wykluczają jej całkowicie, ale decyzje podejmowane są indywidualnie przez wielodyscyplinarny zespół specjalistów.
Hormonoterapia i leczenie celowane
Nie wszystkie nowoczesne terapie mogą być bezpiecznie stosowane u ciężarnych. Jak zaznacza dr Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz, nie można stosować hormonoterapii. Specjaliści unikają również większości terapii celowanych i immunoterapii, ponieważ przez cały czas brakuje wystarczających danych dotyczących ich wpływu na rozwijający się płód.
Czy nowotwór jest wskazaniem do wcześniejszego porodu?
Jeszcze niedawno wiele kobiet słyszało, iż ciąża musi zostać zakończona wcześniej. Dziś wytyczne są inne.
Nowotwór w ciąży nie jest wskazaniem do przedwczesnego rozwiązania ciąży – podkreśla dr Anna Skrzypczyk-Ostaszewicz.
Lekarze starają się prowadzić ciążę jak najbliżej terminu porodu, ponieważ wcześniactwo samo w sobie stanowi poważne zagrożenie dla dziecka.
Co istotne, sama choroba nowotworowa nie jest także wskazaniem do cesarskiego cięcia. O sposobie porodu decydują przede wszystkim względy położnicze oraz stan pacjentki.
Czy można karmić piersią podczas leczenia?
Podczas aktywnego leczenia onkologicznego karmienie piersią jest przeciwwskazane. Leki stosowane w chemioterapii mogą przenikać do mleka matki i być niebezpieczne dla dziecka.
Leczenie wymaga zespołu specjalistów
Pacjentka w ciąży z chorobą nowotworową powinna być prowadzona jednocześnie przez:
- onkologa,
- ginekologa położnika,
- neonatologa,
- chirurga,
- anestezjologa,
- psychoonkologa.
W największych ośrodkach działają już zespoły specjalizujące się w prowadzeniu takich ciąż.
Coraz więcej historii pokazuje też, iż odpowiednio prowadzone leczenie daje szansę zarówno na skuteczną terapię matki, jak i narodziny zdrowego dziecka.
Nie odkładać diagnostyki!
Eksperci podkreślają, iż każda niepokojąca zmiana w czasie ciąży wymaga konsultacji lekarskiej. Dotyczy to szczególnie:
- wyczuwalnych guzków piersi,
- nietypowych krwawień,
- szybko rosnących znamion,
- utrzymujących się powiększonych węzłów chłonnych.
Wczesne rozpoznanie zwiększa szansę na skuteczne leczenie i bezpieczne prowadzenie ciąży.
Dziś medycyna coraz wyraźniej pokazuje, iż diagnoza nowotworu w ciąży nie oznacza już wyboru „albo matka, albo dziecko”. W wielu przypadkach można skutecznie walczyć o zdrowie obojga.
Newsletter
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się!
