Naukowcy przeanalizowali zależność między zmiennością godzin zasypiania a ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Uzyskane wyniki sugerują, iż nieregularny rytm snu może stanowić istotny, a często pomijany czynnik ryzyka chorób serca.
Nieregularny sen wpływa na zdrowie serca? Badanie
Coraz więcej badań wskazuje, iż dla zdrowia serca znaczenie ma nie tylko długość snu, ale również jego regularność. W odpowiedzi na to naukowcy przeanalizowali zależność między zmiennością godzin zasypiania a ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.
Badanie oparto na danych osób urodzonych w północnej Finlandii w 1966 roku. Analizie poddano 3231 uczestników. W wieku 46 lat przeszli oni szczegółowe badania kliniczne i zgodzili się na ciągłe monitorowanie aktywności dzięki urządzeń pomiarowych.
Uczestnicy przez 14 dni nosili na nadgarstku akcelerometry. Umożliwiały one obiektywny pomiar aktywności fizycznej oraz precyzyjne określenie godzin zasypiania i budzenia się. Równolegle personel medyczny przeprowadzał standardowe pomiary antropometryczne i kliniczne. Obejmowały one wzrost, masę ciała (BMI), ciśnienie tętnicze oraz analizę próbek krwi pod kątem stężenia cholesterolu i glukozy. Dodatkowe informacje uzyskano dzięki kwestionariuszy. Uwzględniono w nich m.in. nawyki związane z paleniem tytoniu i spożywaniem alkoholu, poziom wykształcenia oraz preferencje chronotypowe (tendencję do bycia „rannym ptaszkiem” lub „nocnym markiem”).
Na podstawie zebranych danych naukowcy analizowali trzy najważniejsze parametry snu: godzinę zasypiania, godzinę przebudzenia oraz tzw. środek snu, czyli punkt przypadający w połowie okresu snu. Pozwoliło to na klasyfikację uczestników pod względem regularności rytmu snu na trzy kategorie: osoby o wysokiej regularności, umiarkowanej regularności oraz nieregularnym wzorcu snu.
W dalszym etapie badacze wykorzystali krajowe fińskie rejestry zdrowia, aby prześledzić losy uczestników w perspektywie kolejnych 10 lat. Analizowano występowanie poważnych incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu czy niewydolność serca. W celu zwiększenia wiarygodności wyników zastosowano zaawansowane metody statystyczne. Pozwoliły one kontrolować wpływ potencjalnych czynników zakłócających. Należały do nich płeć, wskaźnik masy ciała, palenie tytoniu, spożycie alkoholu, ciśnienie tętniczego, poziom cholesterolu oraz dzienna aktywność fizyczna.
Regularny sen chroni serce
Wyniki badania wskazują, iż dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego istotna jest nie tylko długość snu, ale przede wszystkim jego regularność. Najwyższe ryzyko chorób serca odnotowano u osób śpiących krócej niż około 8 godzin na dobę, które jednocześnie charakteryzowały się nieregularnymi porami zasypiania. W tej grupie prawdopodobieństwo wystąpienia poważnych incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu, było ponad dwukrotnie wyższe w porównaniu z osobami utrzymującymi stały rytm snu.
Analiza wykazała również, iż ryzyko wystąpienia tzw. dużych incydentów sercowo-naczyniowych pozostaje związane z klasycznymi czynnikami ryzyka. Częściej dotyczyło ono mężczyzn oraz osób pozostających bez zatrudnienia. U uczestników, u których rozwinęły się choroby serca, obserwowano wyższe wartości wskaźnika masy ciała, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz wyższe stężenia cholesterolu i glukozy we krwi.
Co istotne, uzyskane zależności utrzymywały się także po uwzględnieniu dodatkowych analiz kontrolnych. Wyniki pozostały spójne choćby po wykluczeniu osób pracujących w systemie zmianowym, u których nieregularność snu jest naturalną konsekwencją trybu pracy. Zachowały swoją istotność również po wyłączeniu uczestników, u których zdarzenia sercowo-naczyniowe wystąpiły we wczesnym etapie obserwacji. Wzmacnia to wiarygodność wniosku, iż regularność snu stanowi niezależny i istotny czynnik ochronny dla zdrowia serca.
Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie BMC Cardiovascular Disorders.
