Berberyna zrobiła w ostatnich latach karierę jako suplement stosowany w celu poprawy kontroli glikemii i redukcji masy ciała. W internecie bywa choćby nazywana „naturalnym Ozempikiem”. Pacjenci kupują ją bez recepty i nie zawsze traktują jako preparat, o którym należy powiedzieć lekarzowi. Tymczasem informacja o jej stosowaniu może mieć znaczenie także w gabinecie stomatologicznym, zwłaszcza przy przepisywaniu leków i ocenie ryzyka interakcji.
Berberyna to alkaloid występujący w niektórych roślinach. Choć bada się jej wpływ na gospodarkę glukozową i lipidową, mechanizm działania berberyny oraz zakres dowodów dotyczących jej skuteczności są zupełnie inne niż w przypadku semaglutydu.
Tego porównania nie potwierdzają również najnowsze badania. W randomizowanym badaniu z udziałem 337 osób bez cukrzycy, z otyłością i stłuszczeniową chorobą wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD), sześciomiesięczne stosowanie berberyny w dawce 1 g dziennie nie doprowadziło do zmniejszenia powierzchni trzewnej tkanki tłuszczowej ani zawartości tłuszczu w wątrobie w porównaniu z placebo. W grupie przyjmującej berberynę odnotowano wprawdzie większe obniżenie stężenia cholesterolu LDL niż w grupie placebo, ale uzyskane wyniki nie uzasadniają przedstawiania berberyny jako roślinnego odpowiednika leków stosowanych w leczeniu otyłości.
Berberyna może wpływać na metabolizm leków
Dla lekarza dentysty znaczenie ma przede wszystkim ryzyko interakcji z innymi lekami. W badaniu przeprowadzonym z udziałem zdrowych ochotników przyjmowanie berberyny w dawce 900 mg na dobę przez dwa tygodnie zmniejszało aktywność enzymów CYP2D6, CYP2C9 i CYP3A4. Enzymy te uczestniczą w metabolizowaniu wielu leków. Zmiana ich aktywności może wpływać na stężenie leku w organizmie, jego skuteczność lub ryzyko działań niepożądanych.
Nie oznacza to, iż u każdej osoby stosującej berberynę wystąpi klinicznie istotna interakcja. Wyniki pochodzą z niewielkiego badania, a rzeczywisty efekt zależy między innymi od dawki suplementu, czasu jego przyjmowania, rodzaju leku oraz indywidualnych cech pacjenta. Informację o stosowaniu berberyny należy jednak uwzględnić przy przepisywaniu leków i ocenie stosowanej farmakoterapii.
Berberyna jest badana także pod kątem działania przeciwdrobnoustrojowego. W warunkach laboratoryjnych ograniczała tworzenie biofilmu przez Streptococcus mutans. Nie oznacza to jednak, iż suplementacja zapobiega próchnicy lub może zastąpić sprawdzone metody profilaktyki. Do potwierdzenia takich korzyści potrzebne są badania kliniczne.
Pytanie pacjenta o przyjmowane leki może nie wystarczyć
Pacjent może nie wspomnieć o berberynie, ponieważ traktuje ją jako naturalny suplement, a nie element farmakoterapii. Dlatego podczas zbierania wywiadu warto pytać nie tylko o leki na receptę i preparaty dostępne bez recepty, ale także o suplementy, preparaty roślinne oraz środki przyjmowane w celu kontroli glikemii lub masy ciała.
Istotne jest także ustalenie, dlaczego pacjent stosuje dany preparat, w jakiej dawce i czy przyjął go w dniu wizyty. Tak sformułowane pytania pozwalają wychwycić informacje, które mogą mieć znaczenie dla planowania zabiegu i doboru leków.
Określenie „naturalny” nie przesądza ani o skuteczności, ani o bezpieczeństwie produktu. Samo stosowanie berberyny nie oznacza, iż pacjent jest narażony na powikłania, ale informacja o tym preparacie nie powinna być pomijana w wywiadzie. Z punktu widzenia zespołu stomatologicznego znaczenie ma nie to, czy pacjent nazywa stosowany preparat lekiem, ale to, czy może on wpływać na organizm i przebieg leczenia.
Źródła: https://www.rdhmag.com/
https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/
https://link.springer.com/
