Rozbieżności potwierdzają liczby. Aż 56% mołdawskiej populacji zamieszkuje tereny wiejskie. Niestety spośród 1600 istniejących aptek i punktów farmaceutycznych w całym kraju tylko 537 znajduje się na wsi. Co więcej, na 100 tysięcy mieszkańców miast przypada 101 aptek. Natomiast na terenach wiejskich zaledwie 39. Alexandru Gasnaș rozważa gruntowną przebudowę przepisów dotyczących rynku farmaceutycznego. Na razie Ministerstwo Zdrowia wraz z Agencją Leków i Wyrobów Medycznych zdecydowało się uruchomić mobilne apteki i lekomaty, które mają poprawić dostępność do produktów leczniczych mieszkańcom wsi. Projekt pilotażowy potrwa trzy lata.
Mobilne apteki i lekomaty to wyłącznie forma wsparcia
Zaproponowane rozwiązane dotyczy przede wszystkim tych obszarów, w których otwarcie standardowej apteki jest ekonomicznie niewykonalne. Brak stałej apteki umożliwia gminie złożenie wnioski, aby mobilna apteka tymczasowo pojawiła się w danej miejscowości np. do czasu uzyskania zezwolenia na uruchomienie apteki lub punktu farmaceutycznego. Co więcej, mobilne jednostki nie będą działać jako odrębne podmioty prawne, ale będą podlegać pod konkretną aptekę. Apteka mobilna będzie działać wedle ustalonej trasy i rozkładu jazdy. Zgoła inaczej będzie w przypadku bardzo małych miejscowości, do których mobilna farmacja nie będzie w stanie dotrzeć. W takich miejscach zaplanowano instalację zautomatyzowanych jednostek dozujących (lekomatów), które umożliwią dostąp wyłącznie do leków OTC.
Niemniej jednak Minister Zdrowia podkreśla, iż projekt nie oznacza rezygnacji z typowych aptek stacjonarnych.
– Nie porzucamy koncepcji apteki, bo stanowi fundament dla szeregu innych placówek np. oddziałów aptecznych czy punktów farmaceutycznych – skomentował Alexandru Gasnaș.
Obecność farmaceuty koordynującego wiejski oddział lub punkt sprzedaży wynosi co najmniej dwa dni w tygodniu. Przez pozostały czas działalność placówki będzie nadzorowana zdalnie. Osoby pracujące w aptekach wiejskich bez przeszkolenia farmaceutycznego będą miały 24 miesiące na uzyskanie certyfikatu potwierdzającego niezbędne uprawnienia.
Projekt ustawy przewiduje szereg innych zmian
Zaplanowana przez Gasnașa zmiana przepisów obejmie wiele innych kwestii dotyczących rynku farmaceutycznego w Mołdawii. Wśród propozycji wymieniono:
- Utworzenie sieci aptek uniwersyteckich.
- Rozwój nowych usług farmaceutycznych.
- Legalizację i regulację sprzedaży leków online.
- Możliwość przeprowadzania szczepień i szybkich testów diagnostycznych w ramach programów pilotażowych.
- Wprowadzenie jednolitego znaku towarowego dla leków na terenie całego kraju, niezależnie od miejsca sprzedaży.
- Przyznanie pięcioletniego zwolnienia z opłat za wydawanie i odnawianie licencji wiejskim placówkom farmaceutycznym.
Jednym z ciekawszych rozwiązań jest stworzenie regionalnych ośrodków wydawania produktów leczniczych bazujących na modelu hub-and-spoke. Ośrodki będą mogły centralnie zajmować się przygotowywaniem, dawkowaniem, etykietowaniem i pakowaniem leków na receptę. Przede wszystkim tych na recepty powtarzalne.
Minister Zdrowia wskazuje, iż reforma przepisów ma na celu uwzględnienie istniejącej rzeczywistości.
– Ponieważ mamy ustawę o działalności farmaceutycznej z 1993 r., czyli sprzed 33 lata, działamy na podstawie dokumentu, który stworzono dla zupełnie innego środowiska – wyjaśnił Alexandru Gasnaș.
Stare przepisy to jednak nie wszystko. Chęć przeprowadzenia reformy wynika też z utrzymujących się problemów mołdawskiego rynku farmaceutycznego. Począwszy od wysokich kosztów niektórych leków i zalecanie droższych alternatyw, przez niedobory niektórych preparatów i nieodpowiednią jakość doradztwa farmaceutycznego, a skończywszy na słabym dostępie do usług farmaceutycznych na obszarach wiejskich.
