Ograniczenie spożycia cukru już w okresie życia płodowego oraz w pierwszych dwóch latach życia może wiązać się z mniejszym ryzykiem rozwoju demencji w starszym wieku – wynika z nowego badania opublikowanego w czasopiśmie „Neurology”. Choć naukowcy podkreślili, iż nie dowodzi ono związku przyczynowo-skutkowego, stanowi kolejny argument przemawiający za ograniczaniem cukru od najwcześniejszych etapów życia.
Nadmierne spożycie cukru od lat jest wiązane z występowaniem wielu chorób, m.in. otyłości, cukrzycy, schorzeń sercowo-naczyniowych oraz próchnicy. Coraz więcej badań sugeruje jednak, iż konsekwencje nieprawidłowej diety mogą sięgać znacznie dalej – również do zdrowia mózgu. Najnowsza analiza naukowców z Hong Kongu wskazała, iż ograniczenie spożycia cukru już w życiu płodowym oraz we wczesnym dzieciństwie może wiązać się z niższym ryzykiem rozwoju demencji wiele dekad później.
Wyniki badania opublikowano 29 lipca 2026 r. w artykule „Association of Sugar Restriction in Utero Through Age 2 Years on Dementia Risk Later in Life” na łamach czasopisma „Neurology” wydawanego przez American Academy of Neurology.
Naukowcy przeanalizowali dane 64 737 osób urodzonych w Wielkiej Brytanii przed i po zakończeniu reglamentacji cukru, obowiązującej w czasie i po II wojnie światowej. Ograniczenia zakończyły się w 1953 r. – wówczas cukier ponownie stał się powszechnie dostępny.
– Wyniki sugerują, iż ograniczenie spożycia cukru na najwcześniejszych etapach życia może przynosić długofalowe korzyści dla zdrowia mózgu – powiedziała dr Jiazhen Zheng, autorka badania z Hong Kong University of Science and Technology. – Uzyskane dane podkreślają potencjalne znaczenie żywienia we wczesnym okresie życia w zmniejszaniu ryzyka demencji wiele dekad później.
Wnioski badania wpisują się również w rekomendacje stomatologów dotyczące ograniczania cukrów dodanych u kobiet w ciąży oraz małych dzieci. Dieta uboga w cukry proste nie tylko zmniejsza ryzyko próchnicy wczesnego dzieciństwa, ale – jak wskazują kolejne badania – może także przynosić korzyści wykraczające poza zdrowie jamy ustnej.
O 21-23% niższe ryzyko demencji
Uczestników podzielono na trzy grupy: osoby, które doświadczały reglamentacji cukru jeszcze przed narodzeniem i w 1. roku życia, osoby objęte ograniczeniami do ukończenia 2. roku życia oraz osoby urodzone już po zakończeniu reglamentacji. Od około 55. roku życia uczestników obserwowano z wykorzystaniem dokumentacji medycznej przez kolejne 15 lat, sprawdzając, u kogo rozpoznano demencję.
Spośród:
- 15 025 osób objętych reglamentacją cukru do ukończenia 1. roku życia demencję rozpoznano u 388 osób,
- 15 256 osób objętych ograniczeniami do 2. roku życia – u 456 osób,
- 23 774 osób urodzonych po zakończeniu reglamentacji – u 504 osób.
Po uwzględnieniu wieku, płci oraz czynników zdrowotnych, takich jak nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca, okazało się, iż osoby, które miały ograniczony dostęp do cukru już przed urodzeniem i do ukończenia 1. roku życia, były obarczone o 21% niższym ryzykiem demencji niż osoby urodzone po zakończeniu reglamentacji. W przypadku ograniczenia spożycia cukru do ukończenia 2. roku życia ryzyko było o 23% niższe.
Co więcej, u osób spożywających mniej cukru we wczesnym okresie życia demencja rozwijała się średnio 2,6 roku później.
Korzyści widoczne również w obrazowaniu mózgu
U części uczestników wykonano również badania obrazowe mózgu. Analizy wykazały, iż osoby, które we wczesnym dzieciństwie spożywały mniej cukru, miały większą objętość istoty szarej oraz mniej zmian w istocie białej, uznawanych za marker uszkodzenia tkanki mózgowej.
– Ograniczenie spożycia cukrów dodanych w czasie ciąży i w okresie niemowlęcym może być jednym z działań, które rodziny i całe społeczności mogą podjąć z korzyścią dla zdrowia. Potrzebne są jednak dalsze badania, aby lepiej zrozumieć, w jaki sposób ekspozycja na cukier we wczesnym okresie życia wpływa na ryzyko demencji oraz jak wykorzystać tę wiedzę w działaniach z zakresu zdrowia publicznego – dodała dr Jiazhen Zheng.
Autorzy zaznaczyli, iż badanie miało charakter obserwacyjny. Oznacza to, iż wykazało jedynie związek pomiędzy niższym spożyciem cukru a ryzykiem demencji, nie dowodząc bezpośrednio, iż ograniczenie cukru zapobiega rozwojowi choroby.
Wyniki analizy stanowią kolejny argument przemawiający za edukacją przyszłych rodziców i opiekunów najmłodszych dzieci. Ograniczenie cukrów dodanych od pierwszych miesięcy życia pozostaje jednym z najważniejszych elementów profilaktyki próchnicy, a jednocześnie – jak pokazują najnowsze badania – może wspierać zdrowie całego organizmu również w odległej perspektywie.
Źródło: https://www.aan.com
https://www.neurology.org
Warto podkreślać rolę lekarzy dentystów w profilaktyce oraz diagnostyce chorób ogólnych, które mogą manifestować się w jamie ustnej. Zalicza się do nich m.in. cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, schorzenia wątroby czy nowotwory, które rozwijają się na błonach śluzowych. – Jama ustna jest zwierciadłem organizmu, tego, co dzieje się w środku. Niestety, wielu pacjentów nie potrafi lub nie chce w to uwierzyć, choćby podczas realnych rozmów z lekarzami dentystami – mówi prof. dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, prorektor ds. umiędzynarodowienia uczelni Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
