Ministerstwo Zdrowia nie chce już przepłacać za darmowe leki dla seniorów

Dzisiaj w Ministerstwie Zdrowia odbył się briefing prasowy, w trakcie którego zapowiedziano zmiany w zasadach finansowania programu bezpłatnych leków dla seniorów. Resort chce skutecznej gospodarować środkami, tak by listy bezpłatnych leków przede wszystkim służyły pacjentom, a nie firmom farmaceutycznym.

– Nasz priorytet pozostaje niezmienny: zwiększanie dostępu pacjentów do skutecznych i bezpiecznych leków. Ten cel konsekwentnie realizujemy, regularnie rozszerzając zakres refundacji. Musimy jednak pamiętać, iż środki publiczne powinny być wydawane odpowiedzialnie i racjonalnie – mówiła wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.

Ministerstwo Zdrowia z roku na rok zwiększa nakłady na refundację leków. W 2025 roku przeznaczono na ten cel blisko 30 mld zł, w tym 16 mld na refundację apteczną. Około 60% tej kwoty to wydatki na bezpłatne leki z tzw. listy „S”, które są w całości finansowane ze środków publicznych.

Wysoki koszt leków innowacyjnych

Po wygaśnięciu ochrony patentowej leku na rynku zwykle pojawiają się jego tańsze odpowiedniki, co prowadzi do konkurencji cenowej i obniżenia kosztów terapii. W przypadku leków z listy „S” mechanizm konkurencji jest ograniczony.

– Lista bezpłatnych leków powinna być tworzona z myślą o pacjentach, a nie o zwiększaniu zysków firm farmaceutycznych. Nie ma racjonalnego powodu, by państwo płaciło za lek jak za produkt innowacyjny, skoro na rynku są już dostępne równie skuteczne i bezpieczne, a jednocześnie tańsze. W wielu krajach europejskich w takich sytuacjach działa konkurencja cenowa. I u nas również, ale tylko w przypadku zwykłej listy refundacyjnej. Chcemy, aby taki mechanizm funkcjonował także w przypadku leków bezpłatnych – mówiła wiceminister zdrowia.

Ministerstwo Zdrowia wprowadza jasne zasady tworzenia i aktualizacji wykazów oraz wzmacnia pozycję negocjacyjną ministra zdrowia wobec firm farmaceutycznych, by w ramach dostępnego budżetu rozszerzać dostęp kolejnych pacjentów do leczenia. Ministerstwo szacuje, iż – dzięki nowym narzędziom negocjacyjnym i większej konkurencji cenowej – możliwe będzie uwolnienie setek milionów złotych na nowe terapie.

– jeżeli na rynku jest dostępny bezpieczny i skuteczny lek, który kosztuje 40 zł, państwo nie powinno płacić 400 zł za taki sam lek o innej nazwie handlowej. Różnicę 360 zł wolimy przeznaczyć na leczenie pacjentów, a nie na marżę dla firmy farmaceutycznej – mówi wiceminister Kacperczyk.

Środki na nowe refundacje

Uwolnione środki będą mogły zostać przeznaczone na refundację m.in. nowych leków dla seniorów, nowoczesnych terapii onkologicznych, leczenie chorób rzadkich oraz terapii dla dzieci.

– Nie traktuję tych zmian jako rewolucji, ale jako uporządkowanie systemu i przywrócenie mu równowagi i racjonalności. Chcemy, aby refundacja była bardziej przejrzysta, przewidywalna i służyła przede wszystkim pacjentom. Dlatego liczę na konstruktywny dialog z branżą farmaceutyczną. Stabilny system refundacji, bezpieczeństwo lekowe i jak najszerszy dostęp do terapii to cele, które powinny nas łączyć – podkreśla wiceminister.

Zarządzenie dotyczące trybu i sposobu przeprowadzania weryfikacji wykazów bezpłatnych leków zostało podpisane przez wiceminister zdrowia Katarzynę Kacperczyk 27 sierpnia 2026 roku i zgodnie z procedurą wchodzi w życie w dniu następującym.