Choć przypadek siatkarza polskiej reprezentacji pokazuje skalę problemu, zwłóknienie wątroby dotyczy znacznie szerszej grupy osób – często takich, które choćby nie wiedzą, iż są chore.
Decyzja sportowca, która mówi wiele o zdrowiu
31-letni wicemistrz olimpijski z Paryża, mistrz Europy i świata przyznał w rozmowie z "Przeglądem Sportowym Onet", iż wybór był dramatyczny, ale konieczny. Jak podkreślił, dalsze funkcjonowanie w dotychczasowym trybie – z dużymi obciążeniami treningowymi i regularnym przyjmowaniem leków – mogło doprowadzić do nieodwracalnych zmian.
– Usłyszałem jasno, iż gdybym zignorował problem i dalej funkcjonował w takim samym trybie, doprowadziłoby to do bardziej zaawansowanego stadium zwłóknienia, bo byłem już na granicy – przyznał.
To nie jest odosobniony przypadek. Współczesny sport wyczynowy często wiąże się z przeciążeniem organizmu i sięganiem po środki przeciwbólowe czy przeciwzapalne. Wątroba, jako główny "filtr" organizmu, prędzej czy później zaczyna odczuwać skutki takiego stylu życia.
Czym jest zwłóknienie wątroby?
Zwłóknienie (włóknienie) wątroby to proces, w którym zdrowa tkanka tego narządu zostaje zastępowana przez tkankę bliznowatą. Dochodzi do tego na skutek przewlekłego stanu zapalnego lub uszkodzeń. W praktyce oznacza to, iż wątroba stopniowo traci zdolność do prawidłowego funkcjonowania, a to organ absolutnie najważniejszy dla życia. Odpowiada m.in. za:
detoksykację organizmu,
metabolizm leków,
produkcję białek i enzymów.
Co ważne, na wczesnych etapach choroba często nie daje żadnych objawów. Szacuje się, iż choćby kilka procent populacji może mieć włóknienie i o tym nie wiedzieć.
Drugi stopień, czyli co dokładnie?
Lekarze oceniają zaawansowanie włóknienia m.in. w skali METAVIR – od F0 do F4.
F0 – brak zmian,
F1 – niewielkie włóknienie,
F2 – umiarkowane włóknienie (stadium Marcina Janusza),
F3 – zaawansowane włóknienie,
F4 – marskość wątroby.
Drugi stopień oznacza, iż proces bliznowacenia już postępuje, ale nie osiągnął jeszcze najbardziej niebezpiecznych stadiów. To moment krytyczny – chorobę można jeszcze zatrzymać, a czasem choćby częściowo odwrócić.
Warunek? Szybka reakcja i eliminacja czynników, które doprowadziły do uszkodzeń.
Skąd się bierze włóknienie wątroby?
Lista przyczyn jest długa, ale najczęstsze to:
niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD),
nadużywanie alkoholu,
wirusowe zapalenie wątroby typu B i C,
choroby autoimmunologiczne,
przeciążenie organizmu lekami.
W kontekście sportu szczególnie istotny jest ten ostatni punkt. Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych – takich jak paracetamol czy niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen, diklofenak) – może prowadzić do uszkodzeń wątroby.
Ryzyko rośnie, jeśli:
leki są przyjmowane regularnie i w dużych dawkach,
łączy się kilka preparatów,
organizm jest dodatkowo obciążony (np. stresem, wysiłkiem, innymi chorobami).
Sam Janusz przyznał, iż w trakcie kariery – zwłaszcza podczas igrzysk – musiał przyjmować duże ilości środków, by móc grać na najwyższym poziomie.
Dlaczego choroba jest tak niebezpieczna?
Problem ze zwłóknieniem wątroby polega na jego "cichym" przebiegu. Objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy uszkodzenia są już zaawansowane.
W późniejszych stadiach mogą wystąpić:
osłabienie i utrata masy ciała,
żółtaczka,
zaburzenia koncentracji,
gromadzenie płynów w organizmie.
Największym zagrożeniem jest jednak progresja do marskości wątroby (F4), która może prowadzić do:
niewydolności narządu,
nadciśnienia wrotnego,
krwawień z przewodu pokarmowego,
encefalopatii wątrobowej.
W skrajnych przypadkach jedynym ratunkiem pozostaje przeszczep.
Dobra wiadomość – ten etap można zatrzymać
W przeciwieństwie do zaawansowanych stadiów choroby, zwłóknienie drugiego stopnia często jest odwracalne – przynajmniej częściowo.
Kluczowe są:
zmiana stylu życia,
ograniczenie lub odstawienie leków obciążających wątrobę (po konsultacji z lekarzem),
leczenie choroby podstawowej,
regularna diagnostyka.
Wątroba ma ogromne zdolności regeneracyjne, ale tylko wtedy, gdy damy jej na to szansę.
Choroba, która nie wybiera
Historia Marcina Janusza pokazuje, iż zwłóknienie wątroby może dotknąć każdego – choćby osoby młode, aktywne i dbające o formę. Choć przypadek, byłego już, siatkarza polskiej reprezentacji jest szczególny, mechanizm choroby pozostaje ten sam.
To schorzenie, które rozwija się po cichu, ale konsekwencje może mieć bardzo głośne. Dlatego warto podkreślić jedno – lepiej wykryć je za wcześnie niż za późno.
