Liszaj twardzinowy sromu – choroba, o której wciąż mówi się zbyt mało

Zdjęcie: Liszaj twardzinowy sromu – choroba, o której wciąż mówi się zbyt mało

Przewlekły świąd, pieczenie, ból podczas współżycia, pękająca skóra czy pojawiające się białe zmiany w obrębie sromu nie powinny być bagatelizowane. Jedną z możliwych przyczyn jest liszaj twardzinowy – przewlekła choroba zapalna skóry, która może znacząco wpływać na komfort życia, seksualność i funkcjonowanie Pacjentki.

Czym jest liszaj twardzinowy?

Liszaj twardzinowy (lichen sclerosus) to przewlekła choroba zapalna skóry. Najczęściej dotyczy okolic intymnych, choć może pojawić się również na innych obszarach ciała.

W obrębie sromu choroba może początkowo powodować:

• uporczywy świąd,
• pieczenie i podrażnienie,
• nadwrażliwość skóry,
• ból podczas współżycia,
• uczucie suchości,
• drobne pęknięcia i mikrourazy.

Z czasem mogą pojawić się bardziej charakterystyczne zmiany – zblednięcie i ścieńczenie skóry, jej kruchość, zmiana struktury oraz bliznowacenie. W bardziej zaawansowanych przypadkach może dochodzić do zrostów i zmian w anatomii sromu. Również często długotrwałe leczenie endometriozy z użyciem hormonoterapii może aktywować lub nasilać objawy skórne chorób autoimmunologicznych, jakim jest liszaj twardzinowy.

Właśnie dlatego nie warto czekać, aż objawy staną się uciążliwe. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie pozwalają ograniczyć ryzyko trwałych zmian anatomicznych.

Dlaczego liszaj twardzinowy bywa diagnozowany zbyt późno?

Objawy liszaja twardzinowego mogą przypominać wiele innych problemów dotyczących okolic intymnych – między innymi infekcje, podrażnienia, alergiczne zapalenie skóry czy inne dermatozy sromu.

Pacjentka może więc przez długi czas stosować preparaty przeciwgrzybicze lub łagodzące, nie uzyskując trwałej poprawy.

Tymczasem liszaj twardzinowy jest przede wszystkim chorobą skóry, dlatego w diagnostyce szczególnie istotne jest doświadczenie lekarza w rozpoznawaniu chorób dermatologicznych okolic intymnych. Nie oznacza to jednak, iż problem należy przypisywać wyłącznie jednej specjalizacji. adekwatna opieka nad Pacjentką może wymagać współpracy dermatologa i ginekologa, szczególnie gdy choroba wpływa na funkcje seksualne, powoduje zmiany anatomiczne lub wymaga regularnej kontroli.

Czy liszaj twardzinowy można wyleczyć?

Liszaj twardzinowy jest chorobą przewlekłą i wymaga długoterminowego postępowania. Celem terapii jest przede wszystkim wyciszenie stanu zapalnego, ograniczenie objawów, zahamowanie postępu zmian oraz zapobieganie bliznowaceniu i powikłaniom.

Podstawą leczenia pozostają miejscowe silne lub bardzo silne glikokortykosteroidy. Są one w tej chwili uznawane za standard terapii liszaja twardzinowego okolic genitalnych. Stosuje się również odpowiednią pielęgnację skóry, preparaty emolientowe, a w wybranych przypadkach inne metody leczenia.

Istotne znaczenie ma także regularna kontrola. Liszaj twardzinowy wiąże się bowiem ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka płaskonabłonkowego sromu, dlatego pojawienie się nowych, niegojących się, zgrubiałych, nadżerkowych lub nietypowych zmian wymaga oceny lekarskiej.

Nowoczesne terapie – czy radiofrekwencja może pomóc?

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się terapiom wykorzystującym energię, w tym radiofrekwencji mikroigłowej, jako potencjalnemu uzupełnieniu postępowania u Pacjentek z liszajem twardzinowym.

To szczególnie interesujący kierunek, ponieważ radiofrekwencja mikroigłowa może oddziaływać na głębsze warstwy skóry, pobudzając procesy przebudowy tkanki, produkcję kolagenu oraz poprawę jej struktury.

Pierwsze badania dotyczące zastosowania radiofrekwencji mikroigłowej w liszaju twardzinowym przyniosły obiecujące wyniki. W jednym z badań obejmujących kobiety, u których wcześniej stosowane leczenie nie przyniosło oczekiwanej poprawy, po serii zabiegów bipolarnej radiofrekwencji z mikronakłuwaniem 86% Pacjentek zgłosiło znaczącą lub całkowitą poprawę objawów, a 91% odnotowało znaczącą lub całkowitą redukcję świądu.

W innym badaniu pilotażowym dotyczącym mikroablacyjnej frakcyjnej radiofrekwencji u 26 kobiet większość Pacjentek uzyskała wyraźną poprawę objawów po 2–3 sesjach, a u części z nich poprawa utrzymywała się przez wiele miesięcy.

Jednocześnie należy podkreślić, iż są to przez cały czas stosunkowo wczesne dane. Radiofrekwencja nie zastępuje standardowego leczenia przeciwzapalnego, a aktualne wytyczne traktują terapie wykorzystujące energię jako obszar wymagający dalszych badań.

Morpheus8V w leczeniu liszaja twardzinowego

Doświadczenia kliniczne pokazują jednak, iż warto przyglądać się tej metodzie również w praktyce.

Dr Bartosz Szlachcic zaobserwował, iż zabieg ginekologiczny Morpheus8V może przynosić korzystne efekty u Pacjentek z liszajem twardzinowym, szczególnie w zakresie objawów i jakości skóry w obrębie leczonego obszaru.

Morpheus8V wykorzystuje radiofrekwencję mikroigłową, czyli technologię odpowiadającą metodzie, która w pierwszych badaniach naukowych wykazała potencjał w terapii liszaja twardzinowego.

Nie należy jednak traktować Morpheus8V jako zamiennika standardowego leczenia. adekwatne postępowanie powinno zawsze rozpocząć się od prawidłowej diagnozy i oceny stopnia zaawansowania choroby. Dopiero na tej podstawie lekarz może zdecydować, czy terapia radiofrekwencją mikroigłową jest w danym przypadku zasadna i może stanowić element indywidualnie dobranego planu leczenia.

Kiedy warto zgłosić się do lekarza?

Warto skonsultować się ze specjalistą, jeżeli występują:

• przewlekły świąd lub pieczenie sromu,
• białe lub wyraźnie jaśniejsze obszary skóry,
• nawracające pęknięcia i mikrourazy,
• ból podczas współżycia,
• uczucie napięcia lub kruchości skóry,
• zmiana wyglądu lub struktury sromu,
• nawracające dolegliwości, które nie ustępują mimo leczenia przeciwgrzybiczego,
• niegojące się nadżerki, owrzodzenia lub zgrubienia.

Im wcześniej choroba zostanie rozpoznana, tym większa szansa na ograniczenie jej konsekwencji i zachowanie prawidłowej anatomii oraz funkcji okolic intymnych.

Liszaj twardzinowy nie powinien być tematem tabu

Liszaj twardzinowy jest chorobą przewlekłą, ale odpowiednio rozpoznany i leczony może być skutecznie kontrolowany. najważniejsze znaczenie ma adekwatna diagnoza, konsekwentne leczenie oraz regularne kontrole.

Jednocześnie rozwój nowych metod terapeutycznych, takich jak radiofrekwencja mikroigłowa, otwiera interesujące możliwości dla Pacjentek, u których standardowe postępowanie nie przynosi wystarczającej poprawy lub które wymagają dodatkowego wsparcia w przebudowie zmienionych tkanek.

Jeżeli obserwujesz u siebie niepokojące zmiany w obrębie sromu, nie czekaj, aż objawy się nasilą. Konsultacja ginekologiczna dotycząca chorób sromu pozwala adekwatnie ocenić charakter zmian i dobrać odpowiednie postępowanie.