Lekarka z Poznania dostała 25 000 euro na przełomowe badania.

Dlaczego jelita i wątroba rozmawiają ze sobą… i czasem się kłócą?

Od kilku lat naukowcy coraz głośniej mówią o tzw. osi jelitowo-wątrobowej – niewidzialnej autostradzie, która łączy jelita z wątrobą. Kiedy w jelitach panuje „bakteryjny chaos” (dysbioza), toksyny i resztki bakterii mogą przedostawać się do krwi i docierać prosto do wątroby. Tam wywołują stan zapalny, który sprzyja odkładaniu się tłuszczu – choćby u osób, które nie piją alkoholu i nie mają nadwagi.

U pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG) lekarze coraz częściej zauważają dodatkowy problem: stłuszczenie wątroby. Dlaczego akurat u nich? Czy to tylko efekt kortykosteroidów i stresu? A może klucz leży w konkretnych gatunkach bakterii, które mieszkają w jelicie grubym?

Właśnie na te pytania chce odpowiedzieć projekt lek. Alicji Kamińskiej.

Co dokładnie zbada laureatka?

Lekarka planuje przeprowadzić zintegrowaną analizę:

• szczegółowy skład mikrobioty jelitowej (w różnych odcinkach jelita),
• dokładny obraz kliniczny i laboratoryjny pacjentów,
• wyniki badań obrazowych wątroby (USG, elastografia, MR).

„To podejście interdyscyplinarne jest szczególnie cenne – łączymy to, co dzieje się w mikroświecie bakterii, z realnym obrazem zdrowia pacjenta” – podkreśla prof. Marek Waluga, przewodniczący Rady Naukowej Biocodex Microbiota Foundation i jeden z najwybitniejszych polskich gastroenterologów.

Wyniki mogą mieć kolosalne znaczenie praktyczne:

• lepsze zrozumienie, dlaczego u niektórych pacjentów z chorobami jelit rozwija się stłuszczenie wątroby,
• wskazówki, które bakterie „chronią” wątrobę, a które działają jak wróg,
• możliwość opracowania spersonalizowanych probiotyków, prebiotyków lub choćby przeszczepów mikrobioty jelitowej w wybranych przypadkach.

Polska na mikrobiotowej mapie świata

Konkurs National Research Grant jest organizowany w Polsce już od 2019 roku i cieszy się patronatem Polskiej Akademii Nauk. Co roku temat jest inny, ale zawsze dotyczy najgorętszych problemów zdrowotnych XXI wieku – od otyłości, przez choroby zapalne jelit, po depresję i autyzm. W 2025 roku jury (w składzie m.in. prof. Barbara Skrzydło-Radomańska, prof. Anna Szaflarska-Popławska i prof. Marcin Basiak) jednogłośnie wybrało projekt z Poznania.

„To dowód, iż polska gastroenterologia i hepatologia są na światowym poziomie” – komentuje prof. Waluga. – „A jednocześnie przypomnienie, jak ogromny wpływ na nasze zdrowie ma niewidzialny świat bakterii, który nosimy w sobie”.

Dla lek. Alicji Kamińskiej nagroda to nie tylko prestiż i 25 tysięcy euro. To przede wszystkim szansa na badania, które za kilka lat mogą realnie pomóc tysiącom pacjentów – zarówno tych z chorobami jelit, jak i tych, których wątroba powoli „tonie” w tłuszczu.

Mikrobiota jelitowa nie jest już modnym hasłem. Staje się jedną z najważniejszych dziedzin medycyny XXI wieku. I polska lekarka z Poznania właśnie dostała zielone światło, żeby zrobić w niej kolejny, bardzo istotny krok.