Kauteryzacja – czym jest i jakie ma zastosowanie w leczeniu ran?

Kauteryzacja, zwana również przyżeganiem, to technika medyczna polegająca na zastosowaniu ciepła dzięki prądu elektrycznego lub środków chemicznych w celu zatrzymania krwawienia lub usunięcia patologicznej tkanki (np. wybujałej ziarniny w ranie). Technika może być wykonywana tylko przez doświadczonego specjalistę z wykorzystaniem odpowiedniego sprzętu.

Słowo kauteryzacja pochodzi od greckiego słowa „kauterion”, które oznacza „palić” i opisuje użycie ciepła w celu zatrzymania krwawienia i uszczelnienia ran. Kauteryzacja ma długą historię. Stosowały ją już starożytne cywilizacje, używając metalowych nagrzanych narzędzi do zamykania ran. Zabieg ten miał natychmiastowe korzyści – zatrzymanie krwawienia, zapobieganie infekcjom poprzez uszczelnienie tkanek.

Rodzaje kauteryzacji

Współczesna medycyna unowocześniła zabieg kauteryzacji, czyniąc go bardziej bezpiecznym i precyzyjnym. Za pomocą ekstremalnego ciepła w sposób kontrolowany zamyka się ranę i naczynia krwionośne wokół niej, zatrzymując krwawienie. Kauteryzacja wykorzystywana jest także w przypadku zmian patologicznych (np. nadżerki, bordawki), przewlekłych krwawień z nosa, zabiegów ginekologicznych (np. kauteryzacja jajników), leczeniu żylaków odbytu, usuwaniu polipów w jelitach i jamie macicy.

Zabieg powinien być przeprowadzany wyłącznie przez doświadczonego specjalistę, np. chirurga. Przed zabiegiem lekarz może zastosować znieczulenie miejscowe w celu uśmierzenia bólu. Dokładny przebieg zależy od zastosowanego środka.

W praktyce klinicznej stosuje się różne rodzaje przyżegania:

1. Elektrokauteryzacja

Polega na zastosowaniu prądu elektrycznego w celu usunięcia tkanki. Podczas zabiegu używana jest metalowa sonda, przez którą przepływa prąd elektryczny generujący ciepło. Po przyłożeniu narzędzia do tkanki prąd elektryczny nagrzewa i parzy skórę.

Elektrokauteryzacja wykorzystywana jest podczas przecinania tkanek, usuwania brodawek lub polipów oraz tamowaniu krwawienia podczas zabiegów.

2. Kauteryzacja chemiczna

Polega na nałożeniu na ranę środka chemicznego, np. azotanu srebra lub kwasu trichlorooctowego. Wykorzystywana jest w przypadku małych, powierzchownych ran lub usunięcia przerośniętej ziarniny.

3. Kauteryzacja laserowa

Wykorzystuje wysokoenergetyczne skoncentrowane wiązki światła laserowego do celowego zniszczenia tkanki. Stosuje się ją m.in. w zabiegach estetycznych, ale także w zaawansowanych procedurach medycznych.

4. Kriokoagulacja

Polega na zamrażaniu tkanek z wykorzystaniem ekstremalnie niskich temperatur.

Kauteryzacja w leczeniu ran

W przypadku leczenia ran dzięki kauteryzacji można uzyskać:

• hemostazę – przyżeganie w szybki sposób zatrzymuje krwawienie poprzez uszczelnienie naczyń krwionośnych. Jest szczególnie przydatne w sytuacjach, gdy tradycyjne metody, takie jak szwy, są niewykonalne lub nieskuteczne;
• zapobieganie infekcjom – kauteryzacja zmniejsza ryzyko infekcji poprzez zamknięcie rany i zablokowanie drogi wniknięcia różnym patogenom;
• kontrolowane niszczenie tkanek – obecne techniki kauteryzacji pozwalają na precyzyjne i kontrolowane niszczenie tkanek, minimalizując ryzyko uszkodzenia otaczających tkanek;
• zmniejszenie blizn – przyżeganie często skutkuje mniejszą blizną w porównaniu do innych metod zamykania ran.

Ryzyka i powikłania

Chociaż zabieg kauteryzacji ma wiele korzyści, wiąże się również z wystąpieniem powikłań, takich jak:

• uszkodzenie tkanek lub nerwów – nadmierna lub niewłaściwa kauteryzacja może utrudnić skuteczne gojenie się rany, powodując uszkodzenie tkanek lub martwicę;
• ból i dyskomfort – kauteryzacja może być bolesna, a pacjenci mogą odczuwać dolegliwości bólowe zarówno w trakcie, jak i po zabiegu;
• bliznowacenie – w niektórych przypadkach kauteryzacja może spowodować wystąpienie nieestetycznej blizny, w zależności od miejsca, rodzaju urazu;
• ryzyko zakażenia – mimo korzyści płynących z zapobiegania zakażeniom, zabieg kauteryzacji może również zwiększać ryzyko wystąpienia infekcji, szczególnie gdy rana po kauteryzacji nie jest odpowiednio zaopatrzona i pielęgnowana;
• oparzenia zewnętrzne i wewnętrzne;
• hiperpigmentacja;
• zakłócenie pracy wszczepialnych urządzeń elektronicznych, takich jak rozruszniki serca.

Gojenie po kauteryzacji rany

Po zabiegu kauteryzacji należy odpowiednio zadbać o ranę. Powinna ona pozostać w suchym środowisku przez około 48 godzin po zabiegu. Nie należy pocierać rany ani zdrapywać strupa (powinien sam odpaść po około dwóch dniach). Pacjenci mogą zażywać leki przeciwbólowe zgodnie z zaleceniami lekarza. W okresie gojenia należy unikać pływania i ruchów, które mogą rozciągnąć ranę. Miejsce po zabiegu można delikatnie przemywać wodą i osuszać czystym ręcznikiem.

W przypadku narastającego bólu, zwiększającego się zaczerwienienia i obrzęku, zwiększenia temperatury tkanek, a także wystąpienia ropnego wysięku, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Źródła:

1. https://www.healthline.com/health/cauterizing-a-wound#safer-wound-closing-treatments
2. https://www.snfwoundcare.com/post/the-art-and-science-of-cauterization-in-wound-healing
3. https://study.com/academy/lesson/video/cauterization-in-medicine-definition-uses.html
4. https://www.hellozdrowie.pl/co-to-jest-kauteryzacja-wskazania-do-wykonania-zabiegu-i-jego-przebieg/