W ciągu ostatnich 25 lat odsetek całkowitej utraty uzębienia wśród hiszpańskich seniorów spadł z 24% do 7%. Eksperci podkreślają jednak, iż mimo postępu, system opieki stomatologicznej wciąż nie nadąża za potrzebami społeczeństwa.
Rada Generalna Dentystów Hiszpanii (Consejo General de Dentistas de España, CGDE) opublikowała tzw. białą księgę pod tytułem „Zdrowie jamy ustnej w Hiszpanii – analiza ostatniego ćwierćwiecza (2000-2025)”. Dokument podsumowuje najważniejsze zmiany w stanie zdrowia jamy ustnej Hiszpanów, wskazując zarówno na istotne postępy, jak i utrzymujące się nierówności oraz braki systemowe.
Wyraźna poprawa zdrowia jamy ustnej wśród seniorów
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest wyraźna poprawa stanu uzębienia osób w wieku 65-74 lata. Jak podkreślają autorzy opracowania, doszło do „historycznego postępu w zachowaniu naturalnego uzębienia” – odsetek osób z całkowitym bezzębiem uległ zmniejszeniu z 24% do obecnych 7%.
– Mamy dziś pokolenie seniorów, które znacznie lepiej zachowuje własne zęby niż w przeszłości – zaznaczyła dr Maria Nunez Otero, prezes Okręgowej Izby Dentystycznej w Lugo.
Jednocześnie eksperci zwracają uwagę, iż poprawa ta nie oznacza rozwiązania wszystkich problemów ze zdrowiem jamy ustnej pacjentów w podeszłym wieku. Aż 75% zmian próchnicowych u seniorów pozostaje nieleczonych, a 60% osób w tej grupie wiekowej cierpi na umiarkowane lub zaawansowane choroby przyzębia. Widoczne są także istotne różnice społeczne – osoby o niższym statusie ekonomicznym charakteryzują się wyraźnie gorszym stanem zdrowia jamy ustnej.
Ograniczony dostęp do opieki stomatologicznej
Zdaniem autorów dokumentu, główną barierą w utrzymaniu zdrowia jamy ustnej pozostaje dostęp do świadczeń stomatologicznych. Problem ten szczególnie dotyczy osób starszych o niższych dochodach, u których braki zębowe są liczniejsze.
Choć środowisko stomatologiczne popiera planowane przez hiszpański rozszerzenie publicznego pakietu świadczeń o osoby starsze, jego finansowanie budzi poważne wątpliwości. Na tę grupę ma trafić jedynie 10% z 68 mln euro rocznego budżetu, czyli mniej niż 7 mln euro, co – przy populacji około 10 mln seniorów – uznawane jest za „absolutnie niewystarczające”.
– Plan był od lat oczekiwany, jednak wymaga przejrzystej oceny i rzetelnej analizy zasobów. Zarówno 1400 dentystów w publicznym systemie, jak i 68 mln euro rocznie to zdecydowanie za mało, by osiągnąć zakładany poziom 70% pokrycia potrzeb w grupach priorytetowych – podkreślił dr Óscar Castro Reino, prezydent CGDE.
Nierówności w zdrowiu jamy ustnej dzieci
Raport wykazał również, iż w przypadku najmłodszych pacjentów sytuacja od lat pozostaje niemal niezmienna. Wśród dzieci w wieku 5-6 lat około jedna trzecia ma próchnicę w uzębieniu mlecznym, a aż 80% zmian pozostaje nieleczonych.
Istotnym problemem są również nierówności społeczne – dzieci z rodzin o niższym statusie ekonomicznym mają dwukrotnie wyższą częstość występowania próchnicy niż ich rówieśnicy z zamożniejszych środowisk.
– W Hiszpanii dostęp do leczenia zachowawczego w zębach mlecznych jest bardzo niski. Choć program rozszerzenia świadczeń obejmuje działania profilaktyczne od pierwszego roku życia, planowane zasoby mogą nie wystarczyć, by objąć nimi wszystkie dzieci – zaznaczył dr Castro.
Postępy u młodzieży, wciąż zła sytuacja dorosłych
Na tle innych grup pozytywnie wyróżniają się nastolatki (12-15 lat). W tej grupie odnotowano spadek częstości próchnicy o 35%, niemal o połowę zmniejszyła się liczba zębów dotkniętych chorobą, a odsetek wykonanych wypełnień wzrósł z 53% do 70%. Eksperci wiążą te zmiany m.in. z funkcjonowaniem publicznych programów opieki stomatologicznej dla dzieci (PADI – Children’s Dental Assistance Program), choć ich dostępność różni się znacząco między regionami.
Wśród młodych dorosłych (35-44 lata) próchnica pozostaje zjawiskiem powszechnym, odnotowuje się jednak spadek liczby zajętych zębów (średnio około 7 na osobę) oraz większe wykorzystanie usług stomatologicznych – odsetek leczenia zachowawczego wzrósł z 49% do 66%.
Mimo to, 30% osób w tej grupie wiekowej cierpi na umiarkowane lub zaawansowane zapalenie przyzębia, co wskazuje na potrzebę dalszych działań profilaktycznych i terapeutycznych.
Źródło: https://www.elperiodico.com/
Planowanie leczenia stomatologicznego u seniorów jest dla lekarzy dentystów dużym wyzwaniem, m.in. ze względu na występującą u pacjentów w podeszłym wieku wielolekowość. Często bywa tak, iż senior leczy się jednocześnie np. na cukrzycę i choroby serca, a diabetolog i kardiolog przepisują leki, których interakcja pozostaje niewiadomą. – jeżeli dodamy do tego leki, które pacjent przyjmuje bez recepty, czyli suplementy albo witaminy, które można kupić w wolnej sprzedaży, to interakcja tych leków jest nieobliczalna – mówi prof. dr hab. n. med. Agnieszka Mielczarek, konsultant krajowa w dziedzinie stomatologii zachowawczej z endodoncją, dziekan Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego WUM, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Geriatrycznej.
