Ektoina należy do tzw. osmolitów. Jest związkiem organicznym o niskiej masie cząsteczkowej. Dzięki możliwości silnego wiązania cząsteczek wody, tworzy warstwę wodną wokół siebie oraz struktur sąsiednich, np. błon komórkowych. Powyższe cechy ektoiny przyczyniają się do utrzymywania stabilności błon oraz zwiększają ich płynność. Dzięki ektoinie na powierzchni błon komórkowych powstaje ochronna otoczka, która zapobiega szkodliwemu wpływowi czynników egzogennych. Zmniejsza tym samym ryzyko infekcji wirusowej lub bakteryjnej [3, 5].
Mechanizm działania ektoiny – jak chroni komórki?
W toku badań nad mechanizmami działania ektoiny zaproponowano model tzw. wykluczenia preferencyjnego i preferencyjnego nawodnienia. Zgodnie z tą teorią ektoina nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie z powierzchnią białek komórkowych, gdyż tego typu interakcja jest energetycznie niekorzystna. Jednak dzięki zwiększeniu liczby cząsteczek wody w bliskim otoczeniu białka, czyli tzw. preferencyjnej hydratacji, pozwala zapobiec jego denaturacji, stabilizując struktury białkowe i błony komórkowe [3, 4].
Dzięki adekwatnościom nawilżającym i przeciwzapalnym ektoina znalazła zastosowanie we wspomagającym leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych, m.in. w przewlekłym zapaleniu nosa i zatok, zapaleniu gardła lub zapaleniu ucha środkowego [3].
Ektoina w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych
Ostre zapalenie gardła jest powszechną chorobą zakaźną, której głównym objawem jest ból gardła. Schorzenie to najczęściej wywoływane jest przez wirusy, a jego leczenie ma zwykle charakter objawowy, dlatego nie wymaga stosowania antybiotyków. Jednak pomimo wieloletnich wysiłków zmierzających do ograniczenia przepisywania antybiotyków w ostrym zapaleniu gardła, w tej chwili są one zalecane aż 60% pacjentów [4]. Ektoina zabezpiecza błony śluzowe filmem hydrofilowym, a tym samym przyspiesza redukcję stanu zapalnego i regenerację podrażnionej śluzówki. W zapaleniu gardła jej adekwatności przeciwzapalne pomagają łagodzić ból i obrzęk. [3].
W 2016 roku w Niemczech przeprowadzono badanie kliniczne. Badanie prospektywne miało na celu porównanie skuteczności pastylek z ektoiną, pastylek z kwasem hialuronowym oraz płukanki solnej w leczeniu umiarkowanych i ciężkich objawów ostrego wirusowego zapalenia gardła u 90 pacjentów dorosłych. Leczenie trwało 7 dni, a oceniano m.in. ból przy połykaniu, chrypkę, potrzebę kaszlu, suchość jamy ustnej i ogólny stan zdrowia.
Wyniki badania wykazały, iż pastylki z ektoiną były najbardziej skuteczne w łagodzeniu objawów pierwotnych, takich jak ból przy połykaniu, potrzeba kaszlu i chrypka. Również objawy wtórne, w tym suchość w jamie ustnej i gardle, zaczerwienienie gardła i krtani oraz pieczenie w gardle, uległy znaczącej poprawie – suma punktów podstawowych spadła o 79,5%. Stwierdzono również poprawę ogólnego stanu zdrowia pacjentów o 72,5%. Ektoina przewyższała zarówno płukankę solną, jak i pastylki z kwasem hialuronowym w większości parametrów, przy braku niepożądanych odczuć w jamie ustnej i gardle. Doskonały profil bezpieczeństwa i tolerancji ektoiny jest jedną z jej zalet w stosowaniu miejscowym. Prawie połowa pacjentów stosujących pastylki z kwasem hialuronowym zgłaszała nieprzyjemne doznania, podczas gdy w grupie ektoiny nie zgłaszano takich problemów [4].
Dlaczego warto sięgnąć po pastylki z ektoiną?
Pastylki z ektoiną działają poprzez powolne rozpuszczanie w gardle, co również stymuluje produkcję śliny i nawilża podrażnione błony śluzowe. Wyniki badania wykazały, iż pastylki z ektoiną są skuteczniejsze niż kwas hialuronowy w łagodzeniu suchości jamy ustnej i gardła [4].
Zaleca się rozpoczęcie stosowania pastylek z ektoiną już od momentu wystąpienia pierwszych objawów przeziębienia (suchy kaszel, chrypka, ból gardła), jak również w bardziej zaawansowanych stadiach infekcji jako terapii wspomagającej, w celu redukcji dyskomfortu związanego z intensywnym kaszlem oraz trudnościami w przełykaniu. Ektoina łagodzi podrażnienia błon śluzowych, do których dochodzi np. w wyniku zmęczenia strun głosowych, łaskotania w gardle lub suchości spowodowanych nadużywaniem głosu, działaniem alergenów lub czynników drażniących (suche powietrze, zimne powietrze, klimatyzacja lub dym) [4, 5].
Pastylki do ssania stanowią wygodną i skuteczną formę leczenia objawów zapalenia gardła. Dzięki powolnemu rozpuszczaniu substancji aktywnej w jamie ustnej umożliwiają długotrwałe i bezpośrednie działanie w miejscu objętym stanem zapalnym, co zwiększa skuteczność terapii. Ssanie pastylek stymuluje produkcję śliny, zapewniając nawilżenie błon śluzowych i ich regenerację, łagodzi suchość i podrażnienie oraz ułatwia połykanie i mówienie. W porównaniu z innymi formami leczenia miejscowego, takimi jak płukanki czy aerozole, pastylki cechują się bardzo dobrą tolerancją i większym komfortem stosowania – nie powodują nagłych, nieprzyjemnych doznań smakowych ani odruchu wymiotnego, co przekłada się na lepszą akceptację terapii przez pacjentów [4,5].
Istotną zaletą pastylek jest także ich wygoda – mogą być stosowane dyskretnie w pracy, szkole czy podróży, bez konieczności użycia dodatkowych akcesoriów, takich jak kubek czy woda. Forma ta jest szczególnie korzystna dla osób mających trudności z połykaniem tabletek, co często występuje w przebiegu bólu i obrzęku gardła. Dodatkowo pastylki do ssania wykazują bardzo dobry profil bezpieczeństwa: substancja czynna działa głównie miejscowo, co minimalizuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych oraz interakcji lekowych [5].
REKLAMA
Rosnące znaczenie ektoiny w terapii objawowej
Rosnące zainteresowanie produktami z ektoiną na polskim i europejskim rynku potwierdza, iż substancja ta wpisuje się w aktualne trendy terapeutyczne – pacjenci coraz częściej poszukują preparatów o naturalnym mechanizmie działania. Odpowiedzią na te potrzeby jest wprowadzenie na rynek nowego wyrobu medycznego Mucosec, zawierającego ektoinę. Pastylki Mucosec stanowią praktyczne uzupełnienie terapii stosowanej u pacjentów z objawami ostrego zapalenia gardła, szczególnie u osób, które równolegle sięgają po syropy o działaniu łagodzącym lub przeciwkaszlowym. Do tej pory brak jest dostępnych danych na temat interakcji pomiędzy pastylkami z ektoiną a innymi pastylkami do ssania, doustnymi wyrobami medycznymi lub lekami [5].
Taka forma leczenia pozwala na kompleksowe podejście do objawów infekcji – syrop wspiera łagodzenie kaszlu i podrażnienia dróg oddechowych, natomiast pastylki działają miejscowo w obrębie jamy ustnej i gardła, wydłużając czas kontaktu substancji aktywnej ze śluzówką i zwiększając komfort chorego. Dzięki temu pastylki z ektoiną mogą być rekomendowane jako naturalne, wygodne i skuteczne dopełnienie terapii w gabinecie lekarskim lub aptece, wspierając pełniejszą kontrolę objawów. Można je polecać dzieciom powyżej 6. roku życia i dorosłym [5]. Pastylki z ektoiną wyróżniają się silną przewagą konkurencyjną w swojej kategorii, oferując pacjentom zarówno wysoką skuteczność, jak i bezpieczeństwo stosowania.
Bibliografia
- Jacyszyn K, Nartowski K, Pluta J, Karolewicz B. Ektoina – naturalny ekstraprotektant pozyskiwany z ekstremofilów. Mechanizm działania i zastosowanie w produktach leczniczych i kosmetycznych. Farmacja Polska. 2014;70(6):305-311.
- Graf R, Anzali S, Buenger J, Pfluecker F, Driller H. The multifunctional role of ectoine as a natural cell protectant. Clin Dermatol. 2008;26(4):326-333.
- Kuna P, Ochab-Krupnik D, Mościcka A, Łacwik P. Zastosowanie ektoiny w chorobach skóry i błon śluzowych. Alergol Pol – Polish J Allergol. 2024;11(2):173–179
- Dao VA, Overhagen S, Bilstein A, Kolot C, Sonnemann U, Mösges R. Ectoine lozenges in the treatment of acute viral pharyngitis: a prospective, active-controlled clinical study. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2019;276(3):775-783.
- Instrukcja użycia wyrobu medycznego Mucosec, zatw. 06.2025
