W czwartek, 2 kwietnia przypada Światowy Dzień Świadomości Autyzmu. Celem akcji jest zwiększenie wiedzy społecznej na temat autyzmu oraz zwrócenie uwagi na potrzebę większej empatii i tolerancji dla odmiennych możliwości i potrzeb osób ze spektrum. Gdańsk po raz kolejny dołącza do akcji, podświetlając fontannę Neptuna i wiadukt nad Aleją Grunwaldzką.
Celem ustanowionych przez ONZ obchodów jest podnoszenie świadomości społecznej i propagowanie wiedzy na temat autyzmu oraz podkreślanie, jak ważne jest wyrównywanie szans i wspieranie potencjału osób ze spektrum. Symbolem Światowego Dnia Świadomości Autyzmu jest kolor niebieski, który 2 kwietnia rozświetla najpopularniejsze obiekty na świecie.
Zaświecą na niebiesko
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) autyzm występuje u 1 na 100 dzieci, co oznacza, iż w naszym kraju żyje 400 tysięcy osób z autyzmem. Żyją z nim przecież także rodzice, rodzeństwo, krewni, opiekunowie. Liczba osób, których dotyczy autyzm, jest więc znacznie większa i może wynosić choćby 3 mln.
Na znak solidarności z osobami z autyzmem i ich rodzinami, na niebiesko oświetlane są ważne budynki i obiekty na całym świecie. W Gdańsku 2 kwietnia, po zmroku podświetlona zostanie Fontanna Neptuna i wiadukt nad Aleją Grunwaldzką, przy Galerii Bałtyckiej.
Wsparcie przez cały rok dla dzieci i ich rodzin
W ramach Gdańskiego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego realizowane są dwa projekty polegające na wsparciu specjalistycznym dla dzieci neuroatypowych i ich rodzin:
- Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom z Nadpobudliwością Psychoruchową i ich Rodzinom „Pomost” realizuje projekt „Pomost dla szkół”, który ma na celu wsparcie uczniów z zaburzeniami neurorozwojowymi oraz ich rodzin i poprawa funkcjonowania dzieci zarówno w sferze emocjonalnej i społecznej, jak i poznawczej. W ramach projektu organizowane są grupy terapeutyczne dla uczniów oraz warsztaty psychoedukacyjne dla rodziców. Program jest realizowany w trzech szkołach podstawowych: Szkole Podstawowej nr 5, SP nr 8 oraz SP nr 50.
- Ośrodek Terapii i Diagnozy Jaspik realizuje projekt „Dam radę” – program rozwojowego wsparcia dla rodzin. Jego głównym założeniem jest prowadzenie terapii grupowej dla dzieci ze spektrum autyzmu, aby pomóc im w lepszym funkcjonowaniu w codziennym życiu. Zajęcia realizowane są w siedzibie ośrodka przy ul. Magellana 14c w Gdańsku.
Ponadto miasto zleca także organizację Treningów Umiejętności Społecznych. To zajęcia grupowe, podczas których uczestnicy uczą się, jak lepiej radzić sobie w codziennych sytuacjach z innymi ludźmi — na przykład jak rozpocząć rozmowę, rozumieć emocje czy współpracować. Uczestnicy zajęć mogą bezpiecznie próbować nowych zachowań i od razu otrzymywać wskazówki, co działa, a co warto poprawić. To szczególnie pomocne wsparcie dla osób ze spektrum autyzmu, które często napotykają trudności w relacjach społecznych i komunikacji. Aktualnie TUS odbywa się m.in.: w Szkole Podstawowej nr 6 w Gdańsku i organizowane jest przez Stowarzyszenie „Coś się Kroi” z Fundacją Sensytywna, a także w ramach otwartej grupy prowadzonej przez Fundację Mali i Duzi. Działania w tym obszarze prowadzi także Fundacja Mamma Mia.
Na terenie Gdańska w placówkach oświatowych uczy się ponad 2,8 tys. uczniów i uczennic w spektrum autyzmu, co pokazuje skalę wyzwań szkół odpowiedzialnych za budowanie środowiska opartego na zrozumieniu, akceptacji i adekwatnym wsparciu. Autyzm nie jest jednorodnym doświadczeniem – wiąże się z różnorodnymi potrzebami rozwojowymi, edukacyjnymi i społecznymi, dlatego system musi odpowiadać na nie elastycznie i w sposób zindywidualizowany. W gdańskich szkołach coraz większy nacisk kładzie się na rozwijanie kompetencji kadry pedagogicznej, dostosowywanie przestrzeni edukacyjnej oraz wzmacnianie relacji rówieśniczych, które mają najważniejsze znaczenie dla funkcjonowania uczniów i uczennic w spektrum. Istotnym elementem jest także budowanie świadomości wśród pozostałych uczniów i uczennic, tak aby szkoła była miejscem realnie włączającym, a nie tylko formalnie dostosowanym.
Miasto konsekwentnie rozwija więc system wsparcia. Projekt „WłączaMY GDAŃSKie szkoły – Gdańska szkoła otwarta dla wszystkich”, realizowany w 106 placówkach, zapewnia m.in. usługi asystenckie oraz konsultacje dla rodziców i kadry. Równolegle inwestuje się w warunki nauki – wyciszenie 98 sal w 30 szkołach poprawia komfort uczniów i uczennic z nadwrażliwością sensoryczną czy trudnościami koncentracji. Uzupełnieniem są działania z zakresu doradztwa zawodowego w szkołach, wdrażanie programu Golden Five w 10 placówkach oraz działania w Szkole Podstawowej nr 69 i SP nr 62, gdzie funkcjonują dostosowane oddziały specjalne i przedszkolne. System wspierają poradnie psychologiczno-pedagogiczne oferujące diagnozę, orzecznictwo i wsparcie dla rodzin. Każdy uczeń i każda uczennica może także liczyć na pomoc nauczyciela współorganizującego kształcenie lub dodatkowe wsparcie, dostosowane do indywidualnych potrzeb.
W perspektywie roku szkolnego 2026/2027 planowane jest rozszerzenie oferty o oddziały i miejsca w liceach dla młodzieży w spektrum autyzmu, co pozwoli na kontynuację edukacji w środowisku odpowiadającym ich potrzebom.
Inne formy wparcia osób z autyzmem
Miasto dofinansowało także ofertę Fundacji Psychowsparcie – „ADHD w dorosłym życiu”, czyli cykl warsztatów wsparciowo-psychoedukacyjnych dla dorosłych mieszkańców Gdańska z diagnozą lub podejrzeniem ADHD. To działanie wpisuje się w szersze wsparcie kierowane do osób z różnymi trudnościami neurorozwojowymi, obok inicjatyw adresowanych do osób ze spektrum autyzmu i ich rodzin. Warto podkreślić, iż zaburzenia ze spektrum autyzmu i ADHD często współwystępują, dlatego tak ważne jest zapewnienie kompleksowego i dopasowanego wsparcia.
Na zlecenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku Fundacja „Autyzm bez Tabu” oraz Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym (SPOA) realizują specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Z tej formy wsparcia korzysta około 100 osób ze spektrum autyzmu.
W ramach otwartego konkursu ofert MOPR zlecił SPOA realizację 3 zadań z zakresu ustawy o rehabilitacji społecznej. Stowarzyszenie m.in. prowadzić będzie grupowe i indywidualne wsparcie dla młodzieży i dorosłych mieszkańców niepełnosprawnych z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Specjalistyczną pomocą terapeutyczno-opiekuńczą objętych zostanie też minimum 15 osób z autyzmem w sytuacjach życiowych, w których opieki nie może sprawować ich rodzina. Również organizowane będą grupy wspierające rodziców/opiekunów osób ze spektrum.
MOPR zlecił też SPOA, na podstawie otwartego konkursu ofert, realizację usług: asystencji osobistej osoby z niepełnosprawnością oraz opieki wytchnieniowej. Stowarzyszenie prowadzi te formy pomocy odpowiednio: dla osób z autyzmem oraz dla członków rodzin potrzebujących odciążenia od codziennych obowiązków, związanych ze sprawowaniem opieki. Realizacja zadań wynika z programów: „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego – edycja 2026 oraz „Opieka Wytchnieniowa”, dofinansowanych ze środków Funduszu Solidarnościowego.
Warto przypomnieć, iż w Ośrodku Interwencji Kryzysowej (OIK) MOPR w Gdańsku działają dyskretne i funkcjonalne formy kontaktu dla osób potrzebujących wsparcia. To kod QR, którego zeskanowanie umożliwia dokonanie zgłoszenia i poinformowanie specjalisty o problemie. W ten sposób można też otrzymać pomoc poprzez czat on-line, komunikując się z konsultantem OIK. Te funkcjonalności pozwalają mieszkankom i mieszkańcom w życiowym kryzysie dyskretnie, bez konieczności spotkania twarzą w twarz czy rozmowy telefonicznej, poinformować specjalistów o problemie. Zostały wprowadzone m.in. dla osób neuroróżnorodnych (np. z autyzmem, ADHD, zaburzeniami sensorycznymi). W każdą sobotę ta grupa mieszkańców ma też możliwość uczestnictwa w konsultacjach ze specjalistami: bez pośpiechu, w przyjaznej, bezpiecznej, przewidywalnej przestrzeni oraz z poszanowaniem indywidualnych potrzeb. W OIK m.in. przygotowano przyjazną sensorycznie przestrzeń, z piktogramową ścieżką wizyty. Tego dnia nie ma tam zbędnych dźwięków, muzyki czy jaskrawego światła.
