W ostatnich latach obserwujemy wyraźny wzrost liczby dorosłych, którzy zgłaszają się po diagnozę spektrum autyzmu. Nie jest to efekt „mody” czy nadmiernej medykalizacji, jak sądzą niektórzy, ale naturalna konsekwencja rosnącej świadomości społecznej. Wiele osób dorosłych funkcjonowało przez lata z poczuciem inności, nie rozumiejąc źródła swoich trudności. Diagnoza psychologiczna daje im wreszcie odpowiedzi na pytania, które towarzyszyły im od dzieciństwa.
Czym jest spektrum autyzmu u dorosłych?
Spektrum autyzmu (ang. Autism Spectrum Disorder, ASD) to neurologiczny sposób funkcjonowania, który wpływa na komunikację, interakcje społeczne, percepcję sensoryczną oraz sposób przetwarzania informacji.
Osoby dorosłe ze spektrum autyzmu często wypracowały przez lata różne strategie maskowania swoich trudności. Nauczyły się naśladować zachowania społeczne, ukrywać dyskomfort sensoryczny czy tłumić naturalne reakcje. To sprawia, iż autyzm może pozostawać nierozpoznany, mimo iż jego obecność znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie.
Obszary, w których mogą ujawniać się trudności, obejmują:
- komunikację społeczną – rozumienie podtekstów, small talków, odczytywanie sygnałów niewerbalnych,
- budowanie i utrzymywanie relacji – przyjaźni czy relacji romantycznych,
- regulację sensoryczną – nadwrażliwość lub brak niedowrażliwość na niektóre bodźce (dźwięki, światło, dotyk, zapachy),
- organizację codzienności – planowanie, zarządzanie czasem oraz elastyczność w obliczu zmian.
Jak wygląda diagnoza autyzmu w dorosłości?
Decyzja o podjęciu diagnozy autyzmu u dorosłych jest bardzo osobista, ale istnieją sytuacje i sygnały, które mogą wskazywać, iż warto się na nią zdecydować:
- Wieloletnie trudności w relacjach społecznych – jeżeli od zawsze czujesz, iż nie rozumiesz niepisanych zasad społecznych, rozmowy towarzyskie są wyczerpujące, a budowanie bliskich relacji wymaga ogromnego wysiłku.
- Intensywne zainteresowania i potrzeba rutyny – głębokie, pochłaniające pasje, potrzeba przewidywalności, trudności z adaptacją do zmian.
- Zaburzenia integracji sensorycznej – silne reakcje na dźwięki, światło, tekstury, zapachy albo potrzeba intensywnych bodźców.
- Wypalenie i maskowanie – uczucie ciągłego udawania, wyczerpanie po interakcjach społecznych, poczucie życia „w kostiumie”.
- Diagnoza innych trudności, która nie wyjaśnia wszystkiego – wcześniejsze rozpoznania (np. lęk społeczny, depresja, ADHD), które nie oddają pełni doświadczeń.
Ważne jest, aby odróżnić trudności wynikające z autyzmu od innych problemów zdrowia psychicznego. U dorosłych nie zawsze jest to proste.
Dlatego tak ważne jest, aby diagnoza psychologiczna była prowadzona z wykorzystaniem standaryzowanych narzędzi i wieloetapowej oceny (https://www.centrumdobrejterapii.pl/oferta/diagnoza-psychologiczna/). Warto wybierać ośrodki, w których pracują doświadczeni specjaliści, od lat zajmujący się diagnostyką ASD. Takim miejscem jest Centrum Dobrej Terapii, gdzie diagnoza autyzmu obejmuje: szczegółowy wywiad diagnostyczny, ocenę funkcjonowania społecznego oraz analizę materiałów uzupełniających. Takie podejście pozwala na pełny, wiarygodny obraz sytuacji.
Materiał zewnętrzny
