Od lat wiadomo, iż choroba przyzębia wiąże się z podwyższonym ryzykiem różnego rodzaju schorzeń ogólnoustrojowych. Najnowsze badania naukowców z Chin wskazują jednak na zupełnie nowy mechanizm, za pomocą którego bakterie z jamy ustnej mogą wpływać na zdrowie całego organizmu. Badacze wykazali, iż patogeny powiązane z chorobami dziąseł mogą zaburzać mikrobiom jelitowy i w ten sposób przyczyniać się do utraty gęstości kości.
Zapalenie przyzębia jest przewlekłą chorobą zapalną dziąseł i tkanek podtrzymujących zęby, która dotyka setek milionów ludzi na całym świecie. Coraz więcej badań wskazuje, iż jej konsekwencje mogą wykraczać poza jamę ustną i wpływać na funkcjonowanie innych narządów.
Jednym z obserwowanych od lat zjawisk jest związek między chorobami przyzębia a osteoporozą, szczególnie u kobiet po menopauzie. Dotychczas jednak mechanizm tej zależności pozostawał w dużej mierze niejasny.
Bakterie z jamy ustnej mogą wpływać na jelita
Aby lepiej zrozumieć to zjawisko, zespół naukowców z Instytutu Stomatologii Uniwersytetu w Nankinie (Chiny) kierowany przez prof. Fuhuę Yana przeanalizował mikrobiotę śliny osób z zaawansowaną chorobą przyzębia oraz osób zdrowych. Następnie mikroorganizmy te zostały podane myszom laboratoryjnym będącym modelem osteoporozy pomenopauzalnej.
Wyniki były jednoznaczne. Zwierzęta, które otrzymały bakterie pochodzące od pacjentów z chorobą przyzębia, wykazywały znaczne obniżenie gęstości mineralnej kości oraz pogorszenie ich struktury. Jednocześnie zaobserwowano zwiększoną aktywność osteoklastów, czyli komórek odpowiedzialnych za resorpcję tkanki kostnej.
Co ważne, badacze z Państwa Środka zauważyli, iż bakterie pochodzące z jamy ustnej nie musiały bezpośrednio kolonizować jelit. Wystarczyło, iż zmieniały równowagę mikrobiologiczną przewodu pokarmowego, prowadząc do dysbiozy jelitowej.
Kluczową rolę odgrywa metabolizm tryptofanu
Dalsza analiza wykazała, iż zmiany w mikrobiomie jelitowym wpływały na metabolizm tryptofanu – aminokwasu ważnego dla wielu procesów biologicznych. W szczególności obniżał się poziom metabolitu o nazwie indolo-3-kwas mlekowy (ILA). Substancja ta pełni istotną funkcję ochronną, ponieważ hamuje różnicowanie i aktywność osteoklastów odpowiedzialnych za niszczenie tkanki kostnej.
Gdy naukowcy podali myszom ILA doustnie, udało się częściowo odwrócić niekorzystne zmiany – poprawiła się gęstość kości gryzoni, a liczba osteoklastów wyraźnie się zmniejszyła.
Nowa koncepcja: oś jama ustna–jelita–kości
Autorzy badania zwracają uwagę, iż wyniki wskazują na istnienie osi jama ustna–jelita–kości. Oznacza to, iż mikroorganizmy obecne w jamie ustnej mogą wpływać na metabolizm jelitowy, a następnie na procesy zachodzące w tkance kostnej.
Odkrycie to może pomóc wyjaśnić, dlaczego u wielu pacjentów choroby przyzębia współwystępują z osteoporozą. Jednocześnie otwiera nowe kierunki badań nad terapiami ukierunkowanymi na mikrobiom oraz metabolity bakteryjne.
Znaczenie profilaktyki stomatologicznej
Naukowcy podkreślają, iż choć badanie przeprowadzono na modelu zwierzęcym, jego wyniki wskazują, jak stan zdrowia jamy ustnej może być powiązany z funkcjonowaniem całego organizmu. Dlatego też utrzymanie dobrej higieny jamy ustnej oraz wczesne leczenie chorób przyzębia mogą mieć znaczenie nie tylko dla zdrowia zębów i dziąseł, ale również dla kondycji kości i ogólnego stanu zdrowia.
Praca pt. „Periodontitis-associated salivary microbiota exacerbates systemic osteoclastogenesis via gut modulation and tryptophan metabolism suppression in ovariectomized mice” ukazała się pod koniec stycznia 2026 r. w czasopiśmie „International Journal of Oral Science”.
Źródła: https://www.eurekalert.org/
https://www.nature.com/
Zaawansowane zapalenie przyzębia to nie tylko ryzyko utraty zębów, ale także konsekwencji systemowych. – Może ono mieć związek np. z chorobami sercowo-naczyniowymi i z cukrzycą. Tych zależności jest bardzo dużo – mówi prof. dr hab. n. med. Bartłomiej Górski, specjalista periodontologii, adiunkt w Zakładzie Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM, kierownik kształcenia specjalizacyjnego z periodontologii, autor i współautor ponad 90 publikacji naukowych, członek m.in. European Federation of Periodontology oraz Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.
