Komunikacja, muzyka i sztuka połączą październikowe wydarzenia Stowarzyszenia Na Rzecz Wsparcia Osób z Autyzmem i Pokrewnymi Zaburzeniami Psychicznymi „A TO MY”. Cykl „Znajdźmy wspólny język. Obchody Międzynarodowego Miesiąca Świadomości AAC” łączy w tym roku kilka szczególnych okazji: Międzynarodowy Miesiąc Świadomości AAC, przypadający 1 października Międzynarodowy Dzień Muzyki, 13. rocznicę działalności Stowarzyszenia „A TO MY” oraz inaugurację Galerii Firanki – nowej galerii sztuki na mapie Szczecina. Wspólnym tematem tych wydarzeń jest prawo do wyrażania siebie i uczestniczenia w życiu społecznym i kulturalnym – niezależnie od sposobu porozumiewania się. Obchody rozpoczną się Paradą AAC, która 2 października przejdzie przez Szczecin.
Komunikacja wychodzi do miasta
W piątek, 2 października 2026 r., o godz. 13:00 na Jasnych Błoniach, pod Pomnikiem Jana Pawła II, spotka się około 175 dzieci wraz z personelem siedmiu placówek Dzwoneczek: Złotego, Szmaragdowego, Bursztynowego, Zielonego, Niebieskiego, Jagodowego i Srebrnego Dzwoneczka. Paradę zaplanowano w godzinach 13:00–15:00.
Wydarzenie rozpocznie powitanie, wspólne wykonanie hymnu przedszkoli oraz część muzyczno-rytmiczna. Około godz. 13:20 uczestnicy wyruszą w rejon Urzędu Miasta, a następnie przejdą al. Jana Pawła II w kierunku ul. Śląskiej 37. W przemarszu będą im towarzyszyć transparenty, flagi, symbole i piktogramy, a wspólny rytm współtworzyć będzie grupa dorosłych bębniarzy.
Parada przeniesie temat komunikacji wspomagającej i alternatywnej z przestrzeni edukacyjnej i terapeutycznej bezpośrednio do miasta. Przypomni, iż możliwość porozumiewania się dotyczy nie tylko rodzin, nauczycieli czy terapeutów. Jest ważna wszędzie tam, gdzie spotykają się ludzie: na ulicy, w sklepie, urzędzie, szkole i instytucji kultury.
Uczestnicy pojawią się w przestrzeni publicznej z własnymi komunikatami. Nie muszą mówić ani wyrażać siebie w jednakowy sposób, aby współtworzyć jedno wydarzenie. To właśnie różnorodność – słów, symboli, obrazów, gestów, dźwięków i ruchu – będzie jego istotą.
Różne sposoby komunikowania się, to samo prawo do bycia wysłuchanym
AAC, czyli komunikacja wspomagająca i alternatywna, obejmuje sposoby porozumiewania się, które wspierają mowę albo częściowo lub całkowicie ją zastępują. Mogą to być między innymi gesty, symbole, obrazy, tablice komunikacyjne i inne narzędzia pozwalające wyrażać potrzeby, emocje, opinie i myśli oraz podejmować decyzje.
Za tym pojęciem stoi prosta zasada: osoba, która nie komunikuje się przede wszystkim mową, przez cały czas ma coś do powiedzenia. Wysłuchanie jej wymaga niekiedy innego sposobu zadania pytania, czasu w odpowiedź i gotowości do odczytania komunikatu przekazanego inaczej niż słowami.
Hasło „Znajdźmy wspólny język” nie oznacza więc oczekiwania, iż wszyscy dostosują się do jednego sposobu porozumiewania się. Jest zaproszeniem do tworzenia warunków, w których każdy może wyrazić własne zdanie, dokonać wyboru i zostać potraktowany jako partner rozmowy.
Dostępne miasto powinno być także miastem zrozumiałym
Jednym z celów Parady jest zwiększanie społecznej świadomości potrzeb komunikacyjnych osób ze szczególnymi potrzebami oraz zwrócenie uwagi na to, iż dostępność miasta oznacza również zrozumiałość jego przestrzeni i informacji.
Obok oznaczeń i rozwiązań zwiększających dostępność przestrzeni dla osób niewidomych i słabowidzących oraz infrastruktury ułatwiającej poruszanie się osobom z niepełnosprawnością ruchową potrzebna jest także komunikacja wizualna oparta na prostych, czytelnych i konsekwentnie stosowanych symbolach. Powinna być obecna w codziennym otoczeniu – na ulicach i przystankach, w urzędach, instytucjach kultury i miejscach świadczenia usług.
Symbole, piktogramy i wizualne plany mogą wspierać orientację przestrzenną, czasową i znaczeniową: pomagać rozpoznać miejsce i jego funkcję, odnaleźć drogę, zrozumieć, kiedy i w jakiej kolejności coś się wydarzy, a także odczytać sens informacji lub zasady korzystania z danej przestrzeni.
Nie chodzi o zastąpienie wszystkich komunikatów obrazami, ale o ich uzupełnienie tak, aby więcej osób mogło samodzielnie zrozumieć sytuację, odnaleźć się w przestrzeni, dokonać wyboru i uczestniczyć w życiu miasta. Dostępne miasto powinno być również miastem zrozumiałym – takim, w którym różne potrzeby komunikacyjne są uwzględniane na co dzień, a nie tylko podczas specjalnych wydarzeń.
Muzyka także jest komunikacją
Szczególne miejsce podczas tegorocznych obchodów zajmuje muzyka. Parada odbywa się dzień po Międzynarodowym Dniu Muzyki, dlatego rytm i dźwięk nie są jedynie artystyczną oprawą wydarzenia. Stają się częścią jego głównej idei.
Komunikacja między ludźmi nie ogranicza się do słownikowego znaczenia wypowiadanych słów. Znaczenie przekazujemy także poprzez prozodię – rytm i tempo mowy, intonację, akcent, wysokość i natężenie głosu, pauzy oraz melodię wypowiedzi. To między innymi dzięki tym elementom możemy rozpoznawać emocje, intencje, nacisk położony na określony fragment wypowiedzi czy moment zakończenia komunikatu.
Wiele z tych adekwatności ma bezpośrednie odpowiedniki w muzyce. Rytm porządkuje czas, tempo pozwala przewidywać przebieg działania, powtórzenie buduje rozpoznawalną strukturę, pauza tworzy oczekiwanie, a dynamika i zmiana natężenia mogą sygnalizować zmianę.Wspólny puls pozwala grupie synchronizować ruch i działanie bez konieczności wydawania każdej instrukcji słowami.
Muzyka pokazuje więc szczególnie wyraźnie, iż porozumienie może powstawać również poza językiem werbalnym. Możemy usłyszeć zmianę tempa, odpowiedzieć na rytm, powtórzyć sekwencję, zatrzymać się we właściwym momencie, poruszać się razem albo odpowiedzieć dźwiękiem na dźwięk.
Dlatego podczas Parady bębny, wspólny puls, ruch, gest i głos staną się równoległymi kanałami kontaktu. Muzyka nie zastępuje AAC ani języka, ale poszerza przestrzeń komunikacji i wspólnego działania. W wydarzeniu poświęconym różnym sposobom porozumiewania się przypomina, iż człowiek komunikuje się nie tylko poprzez to, jakie słowa wypowiada, ale również poprzez rytm, intonację, gest, ruch, obraz, dźwięk i reakcję na drugiego człowieka.
Galeria Firanki – finał Parady i początek nowej przestrzeni sztuki
Finał Parady odbędzie się w Galerii Firanki przy ul. Śląskiej 37 i będzie zarazem inauguracją obecności nowej galerii sztuki na mapie Szczecina. Poszczególne grupy przekażą przygotowane wcześniej transparenty i komunikaty, z których powstanie wspólna ekspozycja.
Materiały niesione przez miasto staną się częścią wystawy. Każdy zachowa charakter osobnej wypowiedzi, a jednocześnie wejdzie w relację z pozostałymi. Będzie to rozwinięcie idei Parady: wspólnota nie wymaga ujednolicenia, a różne sposoby wyrażania siebie mogą spotkać się na równych prawach.
Galeria Firanki zostanie w ten sposób przedstawiona mieszkańcom poprzez wydarzenie poświęcone komunikacji, dostępności, neuroróżnorodności i uczestnictwu w kulturze. Nowa przestrzeń sztuki rozpocznie swoją publiczną obecność od spotkania, którego bohaterami będą różnorodność sposobów komunikowania się i prawo do uczestnictwa. Jej pierwszą wspólną opowieść stworzą uczestnicy Parady – poprzez obrazy, symbole i treści, które przyniosą ze sobą.
Kilka okazji, jeden wspólny temat
Tegoroczne obchody skupiają w jednym programie kilka ważnych okazji.
- Międzynarodowy Miesiąc Świadomości AAC kieruje uwagę na prawo do komunikacji i potrzeby osób korzystających z komunikacji wspomagającej i alternatywnej.
- Międzynarodowy Dzień Muzyki, obchodzony 1 października, pozwala zwrócić uwagę na rytm, dźwięk, prozodię i muzykę jako elementy ludzkiej komunikacji i wspólnego działania.
- 13 rocznica działalności Stowarzyszenia „A TO MY” jest okazją do pokazania idei, które organizacja rozwija w praktyce: komunikacji, samodzielności, twórczości, dostępności i uczestnictwa osób neuroróżnorodnych w życiu społecznym i kulturalnym.
- Inauguracja Galerii Firanki wprowadza natomiast na mapę Szczecina nową przestrzeń sztuki, która rozpoczyna swoją publiczną obecność właśnie wydarzeniem poświęconym komunikacji i dostępności.
- Szersze tło obchodów tworzą również Europejski Dzień Języków, przypadający 26 września, oraz Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego, obchodzony 10 października. Łączą się z nimi tematy różnorodności, komunikacji, dobrostanu i warunków potrzebnych do podmiotowego uczestniczenia w społeczeństwie.
Dwa wydarzenia – jedna idea
Kolejna odsłona cyklu odbędzie się 17 października 2026 r. Będzie nią finał 4. edycji projektu „Samodzielne Atomy” – występy muzyczne uczestników oraz wystawa ich prac ceramicznych w Galerii Firanki.
Parada podkreśli prawo do komunikowania się, rozumienia otoczenia i obecności w przestrzeni publicznej. Finał „Samodzielnych Atomów” rozwinie tę samą ideę poprzez prawo do tworzenia, rozwijania własnych kompetencji i prezentowania rezultatów swojej pracy.
Oba wydarzenia są bezpłatne.
Pedagogika Specjalna – portal dla nauczycieli patronem medialnym Projektu
Post Znajdźmy wspólny język. Parada AAC, rytm bębnów i inauguracja Galerii Firanki pojawił się poraz pierwszy w Pedagogika Specjalna - portal dla nauczycieli.
