Zgaga to uczucie pieczenia w okolicy zamostkowej, które pojawia się najczęściej do godziny po zjedzeniu posiłku, jak również po nachyleniu ciała bądź w pozycji siedzącej, a następnie stopniowo zanika. Jest to objaw, który wywołuje u pacjentów duży dyskomfort, przyczyniając się do obniżenia jakości ich życia. Zgaga może być jednym z objawów refluksu [1,2].
Choroba refluksowa przełyku (GERD) jest to schorzenie związane z zarzucaniem kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Występuje choćby u 20-40% osób dorosłych żyjących w krajach wysoko rozwiniętych, a około 5-10% populacji objawy refluksu odczuwa codziennie. Jednym z nich jest zgaga. Innymi, pozaprzełykowymi objawami GERD są np. kaszel refluksowy, zespół refluksowego zapalenia krtani czy też zespół refluksowych nadżerek szkliwa zębów [3].
Przyczyny powstawania
Wymienia się kilka czynników wyjaśniających patogenezę GERD. Są nimi m.in.:
- uszkodzenie bariery antyrefluksowej
- samoistne przejściowe spontaniczne relaksacje dolnego zwieracza przełyku
- zaburzenia motoryki przełyku
- uszkodzenie mechanizmów obrony śluzówkowej przełyku
- czynniki żołądkowe, do których zalicza się upośledzone opróżnianie żołądkowe, występujące prawie u 40% pacjentów z GERD
- czynniki zewnętrzne, takie jak nieprawidłowe odżywianie, otyłość, siedzący tryb życia, a także stres [3].
Przyczynami występowania zgagi są m.in. niezrównoważona dieta, nadwaga i otyłość, siedzący tryb życia, ciąża oraz palenie papierosów [4].
Leczenie farmakologiczne i niefarmakologiczne
W leczeniu objawów GERD ze zgagą jako objawem dominującym ma znaczenie kompleksowe podejście do terapii. U wszystkich chorych zalecana jest redukcja masy ciała – obniżenie wskaźnika BMI o 3,5 km/m2 pozwala na zmniejszenie objawów refluksu choćby o 40%. Istotne jest również wyeliminowanie z codziennej diety produktów, które nasilają objawy, takich jak m.in. kawa, herbata, alkohol, napoje gazowane czy pikantne potrawy. Palenie tytoniu również nie jest wskazane.
Ograniczenie epizodów refluksu jest również możliwe dzięki przestrzeganiu kilku zasad. Wśród nich wyróżnia się m.in. unikanie pozycji leżącej do 2-3 godzin po spożyciu posiłku, nieuprawianie intensywnego wysiłku fizycznego zaraz po zjedzeniu, czy też nienoszenie obcisłej odzieży.
W leczeniu farmakologicznym GERD stosuje się leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego, alkalizujące oraz prokinetyczne, co przyczynia się do ustępowania objawów i poprawy jakości życia pacjentów [1,3]. W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się również na zachowanie strukturalnej i funkcjonalnej integralności błony śluzowej w obrębie przełyku i żołądka. W tym przypadku warto pochylić się nad stanem bariery śluzówkowej, która w prawidłowych warunkach chroni tkanki przed uszkodzeniami związanymi z działaniem kwasu żołądkowego [5].
Wyroby medyczne o adekwatnościach naśladujących śluz
W wieloośrodkowym, randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu klinicznym wykazano, iż preparat oparty na polisacharydach o dużej masie cząsteczkowej i składnikach mineralnych wykazuje nie mniejszą skuteczność niż standardowa terapia IPP i nie zaburza równowagi mikrobiomu. Badania ankietowe prowadzone w warunkach rzeczywistej praktyki wykazały również jego postrzeganą skuteczność w rutynowym leczeniu objawów refluksu i niestrawności [6,7].
Opisany preparat na bazie polisacharydów i minerałów, dzięki podobieństwu do błony śluzowej żołądka i przełyku tworzy film, który chroni i wspomaga fizjologiczne procesy naprawcze. Wzmacnia miejscowe adekwatności neutralizujące śluzu żołądkowego, blokując kontakt kwasów z błoną śluzową żołądka i zapobiegając tym samym jej uszkodzeniu. Jest wskazany w leczeniu refluksu żołądkowo-przełykowego i objawów związanych z trudnościami w trawieniu, np. zgagą, zarówno nawracających, jak i będących wynikiem przejedzenia. Produkt może być stosowany u dorosłych i dzieci powyżej 6 roku życia, jak również wśród kobiet w ciąży i karmiących piersią [8].
Źródła:
- Dąbrowski A., Zgaga – pierwsze kroki w edukacji chorego, diagnostyce i leczeniu, Medycyna Po Dyplomie 2018; 07-08.
- Śmiechowska M., Cugowska M., Rola żywności i żywienia w chorobie refluksowej, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLIV, 2011, 3, str. 298-304.
- Korzonek M. i inni, Choroba refluksowa przełyku (GERD) — problem wciąż aktualny, Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 5, 201–210.
- https://www.neobianacid.pl/bol-brzucha/zgaga-przyczyny-objawy-i-srodki-zaradcze/
- Forssell H., Gastric mucosal defence mechanisms: a brief review. Scand J Gastroenterol Suppl. 1988;155:23-8.
- Corazziari ES i in., Poliprotect vs Omeprazole in the Relief of Heartburn, Epigastric Pain, and Burning in Patients Without Erosive Esophagitis and Gastroduodenal Lesions: A Randomized, Controlled Trial. American Journal of Gastroenterology. 2023;118(11):2014–2024.
- Cioeta R, Muti P, Rigoni M i in., Effectiveness and tolerability of Poliprotect, a natural mucosal protective agent for gastroesophageal reflux disease and dyspepsia: Surveys from patients, physicians, and pharmacists. Frontiers in Drug Safety and Regulation. 2022;2:969831.
- Ulotka wyrobu medycznego NeoBianacid.
