Zdrowie psychiczne młodych mężczyzn coraz większym problemem. Eksperci biją na alarm

Na pierwszy rzut oka Nick Cholmsky był nastolatkiem, któremu niczego nie brakowało.

Dorastał w Ottawie. Uprawiał sport, interesował się koszykówką, miał przyjaciół i był blisko związany ze swoją rodziną. Z zewnątrz wyglądało więc na to, iż jest szczęśliwym i dobrze radzącym sobie młodym człowiekiem.

W rzeczywistości jednak Cholmsky przez długi czas bardzo źle się czuł. Jak sam mówi, był głęboko przygnębiony. Pierwsze problemy pojawiły się już w gimnazjum, a w 11. klasie jego stan wyraźnie się pogorszył.

Kiedy miał 16 lat, zaczął mieć myśli samobójcze.

Depresja i lęk stawały się coraz silniejsze, ale Cholmsky nie potrafił o nich mówić. Uważał, iż jako chłopak powinien być silny i nie pokazywać swoich problemów. Bał się, iż przyznanie się do słabości będzie dla niego powodem do wstydu.

Dziś Cholmsky ma 21 lat i patrzy na tamten okres z innej perspektywy.

„Kiedy teraz o tym myślę, widzę, iż duża część mojego przyjaznego zachowania była po prostu udawaniem. Zachowywałem się tak, jak wydawało mi się, iż powinien zachowywać się mężczyzna” – powiedział.

Jego historia nie jest odosobniona.

Eksperci zwracają uwagę, iż w Kanadzie coraz więcej młodych mężczyzn walczy z problemami psychicznymi. Dane opublikowane przez rząd federalny pokazują, iż sytuacja wyraźnie pogorszyła się w ciągu ostatniej dekady.

W latach 2012–2022 odsetek mężczyzn w wieku od 15 do 24 lat, którzy zgłaszali zaburzenia nastroju, wzrósł z 11 do 16 proc.

Jeszcze większy wzrost odnotowano w przypadku zaburzeń lękowych. Odsetek młodych mężczyzn zgłaszających uogólnione zaburzenia lękowe zwiększył się z 4 do 10 proc.

W tym samym czasie wyraźnie spadła liczba młodych mężczyzn, którzy oceniali swoje zdrowie psychiczne jako bardzo dobre lub doskonałe. W 2012 roku było ich 70 proc. Dziesięć lat później już tylko 52 proc.

Problem widać również w statystykach dotyczących samobójstw. Z osobnego raportu wynika, iż mężczyźni są około trzy razy bardziej narażeni na śmierć samobójczą niż kobiety.

Wśród chłopców i młodych mężczyzn w wieku od 15 do 34 lat samobójstwo jest drugą najczęstszą przyczyną śmierci. Wyprzedzają je jedynie nieumyślne urazy.

„Wszędzie widzimy ten sam problem – chodzi o to, jak czują się chłopcy i mężczyźni. A nie czują się najlepiej” – powiedziała federalna minister zdrowia Marjorie Michel w rozmowie z CBC News.

Jej zdaniem wielu młodych mężczyzn odczuwa również niepokój związany z tym, co adekwatnie oznacza bycie mężczyzną we współczesnym świecie.

Na problemy ze zdrowiem psychicznym młodych mężczyzn wpływa wiele różnych czynników. Eksperci wymieniają między innymi samotność i izolację społeczną, korzystanie z mediów społecznościowych oraz rosnącą popularność internetowych zakładów sportowych.

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące hazardu.

Badania opublikowane w Canadian Medical Association Journal pokazują bardzo duży wzrost liczby młodych mężczyzn, którzy kontaktują się z telefonicznymi liniami pomocy z powodu problemów związanych z hazardem.

Health Canada podaje, iż mężczyźni są około trzy razy bardziej narażeni na problemy z hazardem niż kobiety.

W 2021 roku Kanada zalegalizowała zakłady bukmacherskie na pojedyncze wydarzenia sportowe. Rok później Ontario stało się pierwszą prowincją, która pozwoliła prywatnym firmom oferować takie usługi obok rynku kontrolowanego przez państwo.

Najnowsze dane pokazują, iż może to mieć poważne konsekwencje.

Według raportu Instytutu Nauk Oceny Klinicznej, znanego jako ICES, od 2022 roku liczba wizyt na oddziałach ratunkowych związanych z zaburzeniami hazardowymi prawie się podwoiła.

Dużą część tych przypadków stanowili młodzi mężczyźni, którzy trafiali do szpitala w poważnym kryzysie psychicznym. W niektórych przypadkach pojawiały się myśli samobójcze lub psychoza związana z dużymi stratami poniesionymi podczas hazardu.

„Statystyki dotyczące hazardu wcale mnie nie zaskoczyły, kiedy je usłyszałem. Widziałem przecież chłopaków, którzy uprawiali hazard już w szkole średniej” – powiedział Cholmsky.

Jego zdaniem problem nie dotyczy jednak wyłącznie hazardu. Młodzi mężczyźni, którzy przeżywają trudne chwile, mogą również trafiać w internecie na treści, które zamiast pomagać, zachęcają ich do ukrywania emocji.

Cholmsky wspomina, iż kiedy sam przechodził przez jeden z najtrudniejszych okresów swojego życia, bardzo dużo czasu spędzał w internecie. Był to okres największej popularności Andrew Tate’a.

Tate, urodzony w Stanach Zjednoczonych influencer, stał się jedną z najbardziej znanych postaci tzw. manosfery, czyli internetowego środowiska skupiającego treści skierowane głównie do mężczyzn.

Promuje on między innymi bardzo tradycyjny obraz „silnego mężczyzny”. Według tego podejścia mężczyzna powinien być fizycznie sprawny, mieć kontrolę nad związkami i emocjami oraz dążyć do zarabiania dużych pieniędzy.

Mimo licznych kontrowersji Tate przez cały czas ma wielu zwolenników. W źródłowym materiale wskazano również, iż przebywa on w areszcie w związku z zarzutami, między innymi dotyczącymi handlu ludźmi w celach seksualnych.

Cholmsky uważa, iż przekaz takich influencerów może być szczególnie niebezpieczny dla młodych chłopców.

„Przesłanie Tate’a, podobnie jak wielu innych osób z manosfery, jest proste: bądź mężczyzną, bądź twardy i zarabiaj dużo pieniędzy” – powiedział.

W internecie pojawiają się również inne trendy, takie jak tzw. „looksmaxxing”. Chodzi o działania mające poprawić wygląd i sprawić, by dana osoba była postrzegana jako bardziej atrakcyjna.

Jednym z influencerów związanych z tym trendem jest Braden Peters, znany również jako Clavicular. Zdobył on ogromną liczbę obserwujących, promując między innymi bardzo kontrowersyjne i niebezpieczne sposoby zmieniania wyglądu.

W źródłowym materiale podano, iż zachęcał młodych ludzi choćby do uderzania się młotkami w twarz, aby uzyskać bardziej atrakcyjny wygląd. Jego treści zdobyły ponad 40 milionów polubień. W zeszłym miesiącu Peters został również oskarżony o gwałt.

Eksperci ostrzegają, iż popularność takich internetowych wzorców może mieć rzeczywiste i poważne konsekwencje.

John Oliffe, kanadyjski kierownik badań nad promocją zdrowia mężczyzn na Uniwersytecie Kolumbii Brytyjskiej, uważa, iż manosfera może wpływać na młodych chłopców, którzy nie wiedzą jeszcze, jakie miejsce zajmują w społeczeństwie.

„Manosfera radykalizuje młodych chłopców, którzy nie wiedzą, gdzie jest ich miejsce. To powinno niepokoić nas wszystkich” – powiedział.

Oliffe uważa, iż problem został dodatkowo pogłębiony podczas pandemii COVID-19. W czasie lockdownów młodzi ludzie mieli znacznie mniej kontaktów z innymi osobami. Wielu nastolatków zostało odizolowanych od przyjaciół, szkoły i normalnego życia społecznego.

W takiej sytuacji część młodych ludzi szukała odpowiedzi i kontaktu z innymi przede wszystkim w internecie.

„Wciąż istnieje ogromna ilość szkodliwych treści, które praktycznie nie są regulowane” – powiedział Oliffe.

Adam Kunder, 33-letni były strażak mieszkający w Toronto, również przez długi czas nie chciał mówić o swoich problemach.

Zmagał się z problemami psychicznymi i, jak sam mówi, dotarł do bardzo trudnego momentu w swoim życiu. Dopiero latem 2024 roku zdecydował się poszukać profesjonalnej pomocy.

„Jako mężczyzna myślisz, iż powinieneś być silny. Masz tłumić złe emocje, depresję, smutek i strach” – powiedział Kunder.

Mężczyzna przyznał również, iż stracił kilku przyjaciół, którzy odebrali sobie życie. Jak mówi, nigdy nie przypuszczał, jak poważne problemy przeżywali.

Kunder uważa, iż wielu mężczyzn ma w tej chwili trudności ze zrozumieniem gwałtownie zmieniającego się świata.

Jego zdaniem zmieniły się oczekiwania dotyczące roli kobiet i mężczyzn. Coraz większy nacisk kładzie się na równe możliwości kobiet na rynku pracy i w społeczeństwie, a jednocześnie rośnie akceptacja różnych tożsamości płciowych.

Dla części mężczyzn oznacza to konieczność odnalezienia się w świecie, w którym dawne zasady nie są już tak oczywiste.

„Kiedyś wiedzieliśmy, iż powinniśmy być żywicielami rodziny i opiekunami. Nie mówiło się wtedy o czymś takim jak toksyczna męskość. Myślę, iż wielu mężczyzn naprawdę próbuje dziś zrozumieć, co oznacza bycie mężczyzną we współczesnym świecie” – powiedział Kunder.

Oliffe zwraca uwagę również na inne problemy dotyczące młodych mężczyzn.

Coraz mniej chłopców decyduje się na studia uniwersyteckie. Jednocześnie w zawodach, w których tradycyjnie dominowali mężczyźni, pojawiają się poważne problemy.

Przykładem może być budownictwo.

Oliffe podkreśla, iż zawody techniczne i rzemieślnicze mogą zapewnić dobre zarobki i stabilną karierę. Jednocześnie w niektórych z tych środowisk obserwuje się wysoki poziom używania substancji psychoaktywnych oraz problemy ze zdrowiem psychicznym.

Jego zdaniem ciężka praca fizyczna i trudne warunki mogą zwiększać ryzyko takich problemów.

Oliffe uważa również, iż w ostatnich 10 latach rząd przeznaczał zbyt mało środków na zdrowie psychiczne mężczyzn.

„Moim zdaniem milczenie w tej sprawie było bardzo smutnym okresem. Z jednej strony mówiliśmy o równości i integracji, a z drugiej doprowadziliśmy do sytuacji, w której pominięto połowę społeczeństwa” – powiedział.

Minister zdrowia Marjorie Michel przyznała, iż kiedy zaczęła poruszać temat zdrowia psychicznego chłopców i mężczyzn w rządzie federalnym, nie wszyscy od razu poparli jej działania.

Niektórzy jej koledzy uważali, iż zajmowanie się tym problemem wymaga „odwagi”, ponieważ publiczne mówienie o zdrowiu psychicznym mężczyzn może być dla polityków tematem ryzykownym.

Michel nie zgadza się z takim podejściem.

„Powiedziałam: odwaga? To nie jest kwestia odwagi. Jesteśmy ministrami zdrowia, a naszym zadaniem jest troszczyć się o całą populację” – powiedziała.

Jej zdaniem problem polega również na tym, iż wielu mężczyzn nie wie, jak poprosić o pomoc.

„Mężczyźni nie wiedzą, jak prosić o pomoc. A kiedy mają problemy, często nie wiedzą, jak o nich mówić” – powiedziała.

Kanadyjski rząd federalny przygotowuje w tej chwili pierwszą w historii strategię dotyczącą zdrowia psychicznego chłopców i mężczyzn.

Rząd poinformował CBC, iż planowane działania będą obejmowały między innymi programy mentoringowe, wsparcie rówieśnicze, sport i rekreację.

Władze chcą również promować zdrowe relacje między ludźmi, pozytywne wzorce społeczne oraz bezpieczniejsze korzystanie z internetu.

Robert Whitley, ekspert zajmujący się zdrowiem mężczyzn i profesor psychiatrii na Uniwersytecie McGill w Montrealu, uważa, iż część problemu wynika ze sposobu, w jaki współczesne społeczeństwo patrzy na męskość.

Jego zdaniem tradycyjne wzorce męskości w wielu miejscach zostały przedstawione w negatywnym świetle. Dotyczy to między innymi mediów, influencerów i osób komentujących kwestie społeczne.

„Tradycyjna męskość została zdeprecjonowana w powszechnej świadomości. Problemem może być czasami po prostu brak męskich wzorców” – powiedział Whitley.

Jego zdaniem młodzi chłopcy potrzebują pozytywnych mężczyzn, na których mogą się wzorować.

„Wielokrotnie mówiłem, iż to nie jest kryzys męskości. To kryzys mentoringu” – stwierdził.

Dane Statistics Canada pokazują, iż mężczyzn brakuje również w szkołach.

Tylko około 25 proc. nauczycieli pracujących w kanadyjskich szkołach podstawowych i średnich to mężczyźni.

Podobnie wygląda sytuacja w organizacjach zajmujących się mentoringiem młodych ludzi. Przykładem jest Big Brothers and Big Sisters of Canada, gdzie około 70 proc. wolontariuszy stanowią kobiety.

Whitley mówi, iż do takich organizacji trafiają młodzi mężczyźni w wieku 18, 19 czy 20 lat, którzy nigdy wcześniej nie mieli w swoim życiu męskiego wzoru do naśladowania.

„Przychodzą do nas młodzi mężczyźni, którzy mają 18, 19 czy 20 lat i nigdy w życiu nie mieli męskiego wzoru do naśladowania” – powiedział.

Zarówno Adam Kunder, jak i Nick Cholmsky podkreślają, iż ich stan psychiczny zaczął się poprawiać dopiero wtedy, gdy zdecydowali się poszukać pomocy.

Dziś obaj starają się pomagać innym młodym mężczyznom, którzy przeżywają podobne problemy.

Kunder pracuje z innymi mężczyznami i udziela im wsparcia.

„Czuję, iż moim obowiązkiem jest wspierać mężczyzn, którzy cierpią, wysłuchać ich i powiedzieć im, iż nie ma nic złego w szukaniu pomocy” – powiedział.

Cholmsky również angażuje się w działania na rzecz zdrowia psychicznego młodych ludzi.

W ubiegłym miesiącu w Ottawie został wyróżniony w ramach programu „21 Under 21”, który nagradza młodych ludzi za ich działalność i osiągnięcia.

Doceniono go między innymi za działania na rzecz zdrowia psychicznego oraz za podważanie szkodliwych stereotypów dotyczących męskości i problemów psychicznych.

„Wszyscy musimy zrobić swoją część, aby rozmawiać o tych problemach” – powiedział Cholmsky.

Problemy ze zdrowiem psychicznym młodych mężczyzn stają się więc coraz ważniejszym tematem w Kanadzie. Statystyki pokazują wyraźny wzrost depresji, lęku i innych problemów, a eksperci wskazują na wiele przyczyn – od samotności i presji społecznej po wpływ internetu, mediów społecznościowych i hazardu.

Jednocześnie specjaliści podkreślają, iż bardzo ważne jest przełamanie przekonania, iż mężczyzna powinien zawsze być silny i sam radzić sobie ze swoimi problemami.

Kanadyjski rząd zapowiada nowe programy i działania, które mają pomóc chłopcom i mężczyznom. Eksperci podkreślają jednak, iż równie ważna jest zmiana podejścia do rozmowy o zdrowiu psychicznym.

Dla wielu młodych mężczyzn pierwszym i najważniejszym krokiem może być po prostu możliwość powiedzenia komuś, iż nie czują się dobrze – bez wstydu i bez obawy, iż zostaną uznani za słabych.