Zbyt wczesna specjalizacja czy sprawiedliwe traktowanie? Apel do PZLA i odpowiedź Związku

bieganie.pl 22 godzin temu

Zdjęcie: Zbyt wczesna specjalizacja czy sprawiedliwe traktowanie? Apel do PZLA i odpowiedź Związku

Kilka dni temu w imieniu rodziców i trenerów do organizatorów programu „Lekkoatletyka dla wszystkich” publiczny apel wystosował Piotr Morawski, który sprzeciwiał się wyłączeniu skoku wzwyż z programu Ogólnopolskiego Finału Halowego LDK 2026. Zwróciłem się do władz programu z prośbą o wyjaśnienie tej sytuacji i otrzymałem odpowiedź od Koordynatora programu – pana Mariana Nowakowskiego, który przesłał obszerne wyjaśnienie tej decyzji, którą poniżej omawiam. Oto najważniejsze wnioski z dyskusji wokół programu „Lekkoatletyka dla wszystkich!”

Skok wzwyż poza programem Ogólnopolskiego Finału Halowego LDK 2026

Pan Piotr Morawski w imieniu swoim, trenerów i młodych skoczkiń i skoczków wzwyż pisze w swoim apelu, iż organizatorzy Finału LDK w hali uzasadniali swoją decyzję brakiem czasu i względami organizacyjnymi, co rodzice i trenerzy uważają za niewystarczające wyjaśnienie. Proponują oni w zamian konkretne rozwiązania, m.in. podział na bloki czasowe. Wskazano na masowe zainteresowanie tą konkurencją (w kadrze U14 są aż 327 dziewczynki i 139 chłopców). Dziwi również pozostawienie skoku o tyczce, który trwa zwykle dłużej. Skrytykowano zasady klasyfikacji, które faworyzują punkty wojewódzkie kosztem indywidualnego docenienia wyników dzieci. Ogółem apelowali o przywrócenie skoku wzwyż oraz stawianie rozwoju i wysiłku młodych sportowców ponad wygodę organizacyjną.

Apel przedstawiający niesprawiedliwość i brak chęci działania dla dobra dzieci

W treści swojego Apelu rodzicie i trenerzy jeszcze bardziej szczegółowo wyjaśniają specyfikę organizacji tych zawodów.

„Dla zawodników przygotowujących się miesiącami do tego wydarzenia oznacza to utratę możliwości rywalizacji na szczeblu ogólnopolskim nie z powodu wyniku sportowego czy niespełnienia kryteriów, ale z przyczyn organizacyjnych.
Jako uzasadnienie wskazywana jest równoległa organizacja Finału Halowego LDK i Finału Czwartków Lekkoatletycznych oraz trudność w oszacowaniu czasu potrzebnego na rozegranie konkurencji. Tymczasem – według danych, którymi dysponujemy – konkursy skoku wzwyż trwały w poprzednich edycjach około 2,5-3 godzin w przypadku chłopców i 1,5-2 godzin w przypadku dziewcząt. Prosimy zatem o wyjaśnienie, czy przed podjęciem decyzji przeanalizowano możliwość rozdzielenia konkursów na bloki czasowe, wykorzystania obu dni zawodów lub wprowadzenia innych zmian w harmonogramie.
Szczególnie trudna do zrozumienia jest rezygnacja z konkurencji cieszącej się dużym zainteresowaniem młodych zawodników. W przywoływanych przez nas zestawieniach liczebność kategorii U14 wynosi: skok o tyczce – 47 dziewcząt i 19 chłopców, skok wzwyż – 327 dziewcząt i 139 chłopców. Prosimy o potwierdzenie tych danych lub przedstawienie statystyk, którymi kierowali się organizatorzy. Dlaczego z programu finału usunięto konkurencję, w której uczestniczy znacznie więcej młodych sportowców?
Nasze wątpliwości dotyczą również zasad klasyfikacji zastosowanych podczas finałów letnich, w których wyniki duetów wojewódzkich miały wpływ na sposób wyróżniania zawodników. Rywalizacja drużynowa ma wartość, ale nie powinna zastępować czy pomniejszać indywidualnego docenienia najlepszego wyniku w danej konkurencji. Sport dzieci i młodzieży powinien rozwijać zarówno współpracę, jak i poczucie wartości własnej pracy.

Opisane decyzje rodzą pytanie o zgodność praktyki organizacyjnej z deklarowaną misją programu. LDK ma popularyzować lekką atletykę, pomagać odkrywać talenty i tworzyć warunki ich rozwoju. Nie każdy talent ujawnia się w biegu sprinterskim czy skoku w dal. Każda konkurencja powinna mieć uczciwe i przejrzyste miejsce w systemie rywalizacji.
Nie przesądzamy, iż doszło do nieprawidłowości w wydatkowaniu środków. Uważamy jednak, iż skoro program jest finansowany m.in. ze środków publicznych, zasadne jest pytanie, czy decyzje organizacyjne są podejmowane transparentnie, racjonalnie i z uwzględnieniem interesu uczestników. Oczekujemy wyjaśnienia, jakie przesłanki zdecydowały o usunięciu skoku wzwyż, jakie alternatywy rozważono oraz czy planowane jest przywrócenie indywidualnych klasyfikacji i wyróżnień podczas kolejnych finałów.
W związku z powyższym apelujemy o ponowne przeanalizowanie decyzji dotyczącej skoku wzwyż i przywrócenie tej konkurencji do programu finału, a także o przedstawienie jasnych zasad klasyfikacji indywidualnej i drużynowej.
Nie piszemy w imieniu jednej zawodniczki, jednego klubu ani jednego województwa. Zwracamy uwagę na potrzebę traktowania młodych sportowców i ich wysiłku jako najważniejszego elementu programu. Harmonogram i rozwiązania organizacyjne powinny służyć realizacji celów sportowych, a nie odwrotnie.
Z poważaniem,
Piotr Morawski
w imieniu rodziców i trenerów młodych zawodników lekkiej atletyki”.

Odpowiedź kierownictwa LDK

Po mojej interwencji w odniesieniu do pisma pana Morawskiego otrzymałem komentarz do tej sprawy przygotowany przez władze Programu LDK w osobie Koordynatora Programu Mariana Nowakowskiego. Znajdziemy w nim oficjalne stanowisko organizatorów, przedstawiające szeroką filozofię szkolenia dzieci.

Omawiając brak skoku wzwyż w finale halowym organizatorzy dziękują za głos w dyskusji i przyjmują uwagi do analizy, ale dopiero przy przyszłych edycjach. Tłumaczą, iż decyzje wynikają z możliwości organizacyjnych i celów metodycznych, a brak danej konkurencji na jednych zawodach nie hamuje całorocznego rozwoju zawodnika.

Szczególnie wybrzmiewają zagrożenia wczesnej specjalizacji: nadmierny i zbyt wczesny trening ukierunkowany na jedną konkurencję przed okresem dojrzewania prowadzi do kontuzji przeciążeniowych, wypalenia psychicznego oraz przedwczesnej rezygnacji ze sportu. Wyniki dzieci nie prognozują sukcesu seniorskiego, a dominacja w wieku 12–15 lat często wynika jedynie z wcześniejszego dojrzewania biologicznego, a nie rzeczywistego talentu. Wskazano, iż wybitne rekordy dziecięce rzadko przekładają się na sukcesy w dorosłym sporcie reprezentacyjnym.

Model Talent Development zamiast wyścigu o medale

Organizatorzy halowego finału LDK podkreślają, iż system powinien skupiać się na długofalowym rozwoju potencjału, monitorowaniu rozwoju biologicznego i wszechstronności motorycznej, a nie na selekcji na podstawie aktualnych wyników. Krytykowana jest też presja rodziców i trenerów nakierowana na rankingi, medale oraz realizowanie własnych ambicji kosztem dziecka.

Na koniec w swojej odpowiedzi zarządzający LDK podkreślili rolę rywalizacji w sporcie dziecięcym. Ma być ona narzędziem wychowawczym (uczyć fair play, odporności i współpracy), a nie celem samym w sobie. To z tego powodu program LDK promuje wieloboje i klasyfikacje zespołowe, które zmniejszają presję na indywidualne rekordy.

Clou przedstawianej filozofii jest opinia, iż miernikiem sukcesu programu nie może być liczba rekordów czy medali zdobytych przez dzieci, ale to, ilu młodych ludzi utrzyma zdrowie, pasję i dojdzie do poziomu seniorskiego (całą odpowiedź kierownictwa LDK prezentujemy na końcu artykułu).

Podsumowanie

Wymiana stanowisk pomiędzy rodzicami i trenerami młodych lekkoatletów a organizatorami programu „Lekkoatletyka dla wszystkich!” dotknęła fundamentalnego pytania: jaki jest główny cel sportu dziecięcego?

Z jednej strony stoi naturalna troska o motywację dzieci, ich zaangażowanie i możliwość zaprezentowania efektów wielomiesięcznej pracy w ulubionych konkurencjach. Z drugiej – przypomnienie popartych badaniami zasad długofalowego rozwoju zawodnika. Każda ze stron ma trochę racji, bo uniemożliwienie startu po sumiennej pracy przez długi czas może demotywować i budzić zdenerwowanie. Z kolei odpowiedź drugiej strony przedstawia argumenty, które powinny być ważne dla wszystkich uczestników Lekkoatletyki dla wszystkich:

Wczesna specjalizacja to ryzyko, bo zbytnie ukierunkowanie na jedną konkurencję przed okresem dojrzewania zwiększa ryzyko urazów przeciążeniowych, wypalenia i przedwczesnego porzucenia sportu.
Wyniki dzieci nie prognozują sukcesu seniorskiego. Wiemy na podstawie licznych przykładów, iż dominacja w wieku 12–15 lat często wynika z wcześniejszego dojrzewania biologicznego. Zawodnicy rozwijający się wolniej mogą w przyszłości osiągnąć znacznie wyższy poziom.
Rozwój potencjału jest ważniejszy od wczesnej selekcji: Warto przechodzić od modelu szukania natychmiastowego wyniku (Talent Identification) do systematycznego rozwijania wszechstronnej sprawności (Talent Development).
Rywalizacja powinna być narzędziem, nie celem samym w sobie. Zawody dla dzieci mają uczyć odporności psychicznej, współpracy i fair play, a ich formuła (np. wieloboje czy klasyfikacje drużynowe) powinna chronić przed nadmierną presją.
Prawdziwy miernik sukcesu: Sukcesem trenera i systemu nie jest liczba medali zdobytych w kategorii młodzika, ale liczba zdrowych i zmotywowanych zawodników trafiających do reprezentacji seniorskiej.

Organizatorzy zadeklarowali analizę uwag środowiska przy planowaniu kolejnych edycji. Pamiętajmy, iż budowanie trwałej pasji u młodych lekkoatletów wymaga współpracy wszystkich stron – bez przekładania ambicji dorosłych na barki dzieci. Czekamy na efekty!

Regulamin zawodów ogólnopolskich Halowa Olimpiada Lekkoatletyczna – Spała 2026 Czwartki Lekkoatletyczne, Lekkoatletyka dla wszystkich!