Zaświadczenie o martwym urodzeniu do ZUS – co musisz wiedzieć?

Strata ciąży to wyjątkowo trudne i bolesne doświadczenie, niezależnie od tego, na jakim etapie do niej doszło. W takich chwilach formalności urzędowe powinny być jak najprostsze, aby nie dokładać Ci dodatkowego ciężaru.

Obowiązujące przepisy gwarantują pełny dostęp do przysługujących Ci praw i wsparcia. Po potwierdzonej medycznie stracie ciąży masz prawo do 8 tygodni płatnego urlopu macierzyńskiego oraz do zasiłku pogrzebowego – bez względu na wiek ciążowy i bez konieczności wykonywania badań genetycznych.

Jakie prawa Ci przysługują?

1. 8 tygodni urlopu macierzyńskiego (56 dni): wypłacanego w wysokości 100% podstawy zasiłku. Prawa te przysługują kobietom pracującym na umowie o pracę, umowie zleceniu oraz prowadzącym własną działalność gospodarczą (jeśli opłacają składkę chorobową).
2. Zasiłek pogrzebowy: jeżeli zdecydujesz się na pochówek.

Najważniejsze zasady – co warto wiedzieć?

Obowiązujące prawo chroni Twoje uprawnienia i upraszcza procedury do minimum:

• Jedno pojęcie dla ZUS: dokumentem uprawniającym do urlopu i zasiłku jest „Zaświadczenie o martwym urodzeniu, bez względu na czas trwania ciąży”.

• Brak obowiązku badania płci: nie musisz wykonywać kosztownych badań genetycznych ani określać płci dziecka, aby otrzymać zaświadczenie i świadczenia z ZUS.

• Brak konieczności wizyty w Urzędzie Stanu Cywilnego (USC): do uzyskania urlopu macierzyńskiego i zasiłku wystarczy zaświadczenie od lekarza lub położnej – nie musisz wyrabiać aktu urodzenia w USC.

• Tydzień ciąży nie ma znaczenia: próg 22. tygodnia ciąży jest klasyfikacją medyczną stosowaną przez lekarzy. Dla praw zasiłkowych w ZUS czas trwania ciąży nie ma znaczenia.

Co nazwa diagnozy od lekarza oznacza dla ZUS?

W dokumentach z przychodni lub szpitala lekarz może wpisać różne pojęcia medyczne, np.:

• poronienie (samoistne lub chybione),

• ciąża pozamaciczna (ektopowa),

• ciąża biochemiczna,

• ciąża bezzarodkowa (tzw. puste jajo płodowe),

• obumarcie płodu.

Dla ZUS użyta przez lekarza nazwa medyczna nie ma znaczenia. jeżeli ciąża była medycznie potwierdzona i zakończyła się stratą – każda z tych sytuacji jest w świetle prawa traktowana dokładnie tak samo: jako martwe urodzenie.

Oznacza to, iż niezależnie od tego, czy do straty doszło w 5., 11., czy 25. tygodniu, masz pełne prawo do otrzymania zaświadczenia i korzystania ze swoich praw.

Dwie drogi do załatwienia formalności – wybierz wygodniejszą dla siebie

Formalności w ZUS lub u pracodawcy możesz załatwić na jeden z dwóch sposobów. To Ty decydujesz, która droga jest dla Ciebie odpowiednia:

Droga 1: Zaświadczenie lekarskie

• Na czym polega? Prosisz lekarza ginekologa lub położną o wystawienie Zaświadczenia o martwym urodzeniu na podstawie Twojej dokumentacji medycznej. Ten jeden dokument składasz bezpośrednio u pracodawcy lub w ZUS.

• Kiedy możesz skorzystać? ZAWSZE. Z tej drogi skorzystasz zarówno wtedy, gdy płeć dziecka nie jest znana, jak i wtedy, gdy płeć dziecka jest znana.

• Dlaczego warto wiedzieć? Przepisy nie nakładają obowiązku wizyty w Urzędzie Stanu Cywilnego (USC). jeżeli chcesz ominąć formalności w USC, to zaświadczenie w zupełności wystarczy do wypłaty świadczeń.

Droga 2: Akt urodzenia z Urzędu Stanu Cywilnego

• Na czym polega? Szpital przesyła do USC dokument o nazwie „Karta martwego urodzenia”. Na jego podstawie Urząd Stanu Cywilnego wydaje „Akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu”. Ten akt przedstawiasz w ZUS lub u pracodawcy.

• Kiedy możesz skorzystać? Tylko wtedy, gdy płeć dziecka jest znana (lub została ustalona) oraz gdy sama chcesz zarejestrować dziecko w urzędzie.

• Dlaczego rodzice wybierają tę drogę? Rejestracja w USC daje możliwość formalnego nadania dziecku imienia, co dla wielu rodziców jest ważnym elementem przeżywania żałoby.

Poznanie płci dziecka nie zmusza Cię do wizyty w Urzędzie Stanu Cywilnego. jeżeli zależy Ci na jak najszybszym i najprostszym załatwieniu formalności z ZUS, w każdym przypadku możesz poprosić lekarza lub położną o zwykłe Zaświadczenie o martwym urodzeniu.

Kto i na jakiej podstawie wystawia zaświadczenie?

Zaświadczenie o martwym urodzeniu dla celów ZUS może wystawić:

• lekarz ze specjalizacją z ginekologii i położnictwa,

• lekarz w trakcie tej specjalizacji (rezydent),

• położna.

Podstawą do wydania dokumentu jest Twoja dokumentacja medyczna. Wystarczy przedstawić medyczny dowód potwierdzający ciążę (np. wynik badania krwi beta-hCG, badanie USG, wypis ze szpitala lub kartę z przychodni ginekologicznej) oraz dowód jej zakończenia.

Prawidłowo wystawiony dokument powinien zawierać:

• Twoje dane osobowe (imię, nazwisko, PESEL),

• datę i miejsce zdarzenia,

• dokładną formułę: „Zaświadczenie o martwym urodzeniu, bez względu na czas trwania ciąży”,

• informację o nieustalonej płci (jeśli płeć nie była znana),

• podpis i pieczęć lekarza lub położnej z numerem PWZ.

Co zrobić, jeżeli lekarz lub położna odmawia wydania zaświadczenia?

Niestety wciąż zdarza się, iż personel medyczny odmawia wydania zaświadczenia (np. tłumacząc, iż „to było poronienie, a nie martwe urodzenie” albo iż „był to dopiero 11. tydzień”).

W takiej sytuacji pamiętaj, iż prawo stoi po Twojej stronie. Oto jak możesz postąpić krok po kroku:

1. Powołaj się na przepisy i stanowisko Ministerstwa Zdrowia: przypomnij lekarzowi lub położnej, iż termin „martwe urodzenie – bez względu na czas trwania ciąży” to definicja prawna do celów ZUS, a nie medyczna, i obejmuje każdą potwierdzoną stratę ciąży.
2. Zażądaj pisemnej odmowy: poproś o wydanie odmowy na piśmie wraz z uzasadnieniem oraz o odnotowanie tego faktu w Twojej dokumentacji medycznej.
3. Złóż wniosek do kierownika placówki: złóż pisemny wniosek do dyrektora szpitala lub przychodni z prośbą o interwencję i wydanie prawidłowego zaświadczenia na podstawie obowiązujących rozporządzeń.
4. Uzyskaj zaświadczenie u innego lekarza lub położnej: zaświadczenie nie musi być wystawione w miejscu, w którym doszło do straty. Każdy ginekolog lub położna (również w gabinecie prywatnym) może je wystawić na podstawie Twojej dokumentacji.
5. Zgłoś sprawę do Rzecznika Praw Pacjenta: bezprawne odmawianie wydania dokumentów uprawniających do świadczeń socjalnych stanowi naruszenie praw pacjenta.

Termin „martwe urodzenie – bez względu na czas trwania ciąży” jest definicją prawną, która obejmuje wszystkie straty ciąży, niezależnie od tygodnia, rodzaju i możliwości ustalenia płci. Ustawodawca świadomie zlikwidował próg 22. tygodnia oraz wymóg ustalania płci, aby zapewnić równość i dostęp do świadczeń. Użycie pojęć klinicznych zamiast ustawowych jest niezgodne z prawem i prowadzi do odmów ZUS. Podmiot leczniczy ma obowiązek wystawić zaświadczenie zgodne z rozporządzeniem, a odmowa lub błędne nazewnictwo może stanowić naruszenie zbiorowych praw pacjentów.

Katarzyna Kozioł, prawniczka Fundacji Rodzić po Ludzku

Potrzebujesz wsparcia?

Pamiętaj, iż nie jesteś w tym sama. jeżeli napotkałaś trudności w szpitalu, lekarz odmówił Ci wydania dokumentu lub potrzebujesz porady prawnej, skontaktuj się z zespołem Fundacji Rodzić po Ludzku: [email protected]. Pomagamy kobietom egzekwować ich prawa na każdym etapie opieki okołoporodowej.