Wczoraj odbyła się premiera kampanii Fundacji Avalona wraz z nią poradnika, którego Fundacja Aktywizacja jest współautorem.
Polska jest jednym z państw Unii Europejskiej, w których różnica w poziomie zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami i pozostałej części społeczeństwa jest największa. Według danych Eurostatu za 2025 r. w naszym kraju wynosiła ona 35 pkt proc., podczas gdy w Unii Europejskiej średnio były to 24,2 pkt proc. To pokazuje, jak wiele pozostało do zrobienia. Szczególnie, iż nad Wisłą żyje ponad 5 mln osób z niepełnosprawnościami, ale pracuje tylko 18,5 proc. (GUS). To duża grupa ludzi, których kompetencje i doświadczenie wciąż nie są w pełni wykorzystywane w gospodarce mierzącej się z rosnącym deficytem kadrowym. Fundacja Avalon chce to zmienić i rusza z ogólnopolską kampanią „Widzimy się w pracy!”, która ma przełamywać bariery oraz stereotypy utrudniające osobom z niepełnosprawnościami stały udział w rynku pracy.
Za statystykami pokazującymi, jak duża część osób z niepełnosprawnościami pozostaje poza rynkiem pracy, stoją konkretni ludzie z wykształceniem, kompetencjami, doświadczeniem i planami zawodowymi. Nie czekają na zmianę. Chcą się rozwijać, zdobywać nowe umiejętności i być aktywnym uczestnikiem rynku pracy.
637,6 tys. osób z niepełnosprawnościami w Polsce ukończyło studia, wynika z danych Narodowego Spisu Powszechnego 2021. Do tego 26,7 proc. badanych przez PFRON korzystało z kursów zawodowych podnoszących kwalifikacje, a 20,1 proc. z kursów pozwalających zdobyć uprawnienia zawodowe.
Za niskim poziomem aktywności zawodowej nie stoi więc brak aspiracji czy gotowości do rozwoju. Potencjał jest. Wyzwaniem pozostaje stworzenie warunków, które pozwolą go wykorzystać, oraz rynku pracy, który będzie dostrzegał przede wszystkim kompetencje i możliwości, a nie ograniczenia często oceniane przez pryzmat utrwalonych stereotypów.
Rynek pracy potrzebuje tych kompetencji
Tymczasem dane z rynku pracy pokazują wyraźny kontrast. W II kwartale 2026 r. w Polsce aktywnych zawodowo było 17,8 mln osób, a stopa bezrobocia według GUS wynosiła zaledwie 3,2 proc. Wśród osób z niepełnosprawnościami wskaźnik zatrudnienia sięgnął natomiast 18,5 proc. (492 tys. osób), a bezrobocie wyniosło 8,6 proc. (27 tys.).
Obraz uzupełniają dane urzędów pracy. Na koniec 2025 r. w ich rejestrach pozostawało 54,1 tys. osób z niepełnosprawnościami, a w ciągu całego roku zarejestrowało się ich 74,9 tys. Z kolei liczba ofert pracy skierowanych do tej grupy wyniosła 30,4 tys. Między osobami, które są gotowe wejść na rynek pracy, a możliwościami, jakie ten rynek im oferuje, wciąż pozostaje więc wyraźna luka.
Firma Pełna Potencjału – Przewodnik dla pracodawców
Zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami nie musi być trudne, a otwarcie organizacji na różnorodność może wzmacniać zespoły i odpowiadać na realne potrzeby biznesu. Fundacja Avalon wraz z Fundacją Aktywizacja przygotowały praktyczny Poradnik, w którym znajdziesz konkretną wiedzę o dostępnej rekrutacji, tworzeniu przyjaznego i dostępnego miejsca pracy, integracji zespołu, rozwoju pracowników oraz dostępnych formach wsparcia dla pracodawców.
65% pracodawców, którzy nigdy do tej pory nie zatrudniali osób z niepełnosprawnościami, choćby tego nie rozważało. To pokazuje, jak wielki mamy potencjał, by zmieniać optykę, budować przestrzeń do dyskusji i przekonywać, iż czasem choćby jedno pojedyncze doświadczenie współpracy może całkowicie zmienić mental i myślenie o rynku pracy. – powiedziała w trakcie konferencji prasowej dr Sylwia Daniłowska, Wiceprezeska Fundacji Aktywizacja.
W poradniku można znaleźć praktyczne wskazówki, checklisty, przykłady rozwiązań i historie osób, które pokazują, iż o wartości pracownika i pracowniczki decydują przede wszystkim jego kompetencje i potencjał.
Pułapka rentowa a bariery rynku pracy
Choć coraz więcej mówi się o otwartości pracodawców na różnorodność, zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami wciąż napotyka na głębokie bariery systemowe. Z najnowszych danych wynika, iż aż 65% firm, które nigdy dotąd nie zatrudniały osób z niepełnosprawnościami, choćby o tym nie rozważało. Często u podstaw tego stanu rzeczy leży brak wiedzy, obawa przed procedurami oraz rozproszenie informacji. Jednak przeszkody tkwią nie tylko po stronie pracodawców, ale i w samych mechanizmach prawno-finansowych państwa.
Jednym z największych, a zarazem najrzadziej głośno komentowanych problemów jest tzw. pułapka rentowa. Sztywne progi dochodowe sprawiają, iż aktywność zawodowa i dążenie do awansu przestają się kalkulować. Dla wielu osób podjęcie dodatkowych obowiązków lub przyjęcie wyższego wynagrodzenia kończy się utratą świadczeń, co w bilansie końcowym zostawia je z takimi samymi lub choćby mniejszymi funduszami.
„Wiele osób nie widzi w tym korzyści, bo sobie kalkuluje: co z tego, iż zarobię trochę więcej, będę mieć może w związku z tym więcej obowiązków, a jak przekroczę próg, to tracę odpowiednią część renty i finalnie na koncie mam tyle samo. Każdy może sobie zadać pytanie, czy przyjąłby awans z podwyżką, gdyby to oznaczało, iż będzie się musiał potem z tym zmagać. Jest to ze stratą i dla osób z niepełnosprawnościami, i dla rynku pracy, i dla budżetu państwa” – wskazuje Marta Lorczyk, uczestniczka kampanii Fundacji Avalon oraz działaczka na rzecz zniesienia pułapki rentowa.
Tego rodzaju bariery demotywują do rozwoju kariery i zmuszają pracowników do ciągłego kalkulowania ryzyka zamiast swobodnego rozwoju zawodowego. Zmiana tego stanu rzeczy wymaga nie tylko edukacji pracodawców i dostarczenia im rzetelnych narzędzi, takich jak nowe poradniki i kampanie społeczne wspierające inkluzję, ale przede wszystkim systemowej refleksji nad elastycznością przepisów, które zamiast chronić i wspierać aktywność, często stają się jej hamulcem.
Nie ograniczenia, ale możliwości
To właśnie tę perspektywę chce zmienić kampania „Widzimy się w pracy!” – tak, aby o osobach z niepełnosprawnościami częściej mówić nie przez pryzmat barier, ale ich możliwości.
Jej bohaterami są osoby, które na co dzień pracują i rozwijają się zawodowo: Marta Lorczyk – ekspertka analiz kosztów i korzyści w projektach transportowych, Mateusz Szczygielski – twórca cyfrowy i influencer kulinarny, Joanna Chruściel – specjalistka ds. dostępności, Justyna Cuże – trenerka i konsultantka ds. dostępności i HR, Robert Zarzecki – przedsiębiorca i prezes Fundacji „Widzimy Inaczej”, Klaudia Mruk – wizażystka i właścicielka salonu beauty, Piotr Kruszak – fotograf oraz KawiArka Fundacji L’Arche – społeczna kawiarnia na warszawskiej Pradze, która tworzy miejsca pracy i daje zatrudnienie osobom z niepełnosprawnościami. Są wśród nich Kasia Nowikow, nieoficjalna kierowniczka KawiArki i jej ambasadorka, Piotr Rezel, od lat związany z L’Arche Warszawa i dwukrotny laureat nagrody „Wolontariusz Roku” gminy Warszawa Wawer, oraz Nikodem Grzeszczak, który rozwija swoje talenty z dużą energią i jest jedną z najbardziej wyrazistych postaci KawiArki.
