Od 1 marca 2026 r. emerytury i renty wzrosną o 5,3 proc. Dla wielu seniorów oznacza to wyższe przelewy z ZUS, ale w niektórych przypadkach podwyżka może wpłynąć na prawo do dodatków uzależnionych od dochodu. Sprawdzamy, kto powinien szczególnie uważnie przyjrzeć się swoim wyliczeniom.
Fot. Warszawa w Pigułce
Waloryzacja emerytur od 1 marca 2026 r. wyniesie 5,3 proc. Część seniorów może stracić dodatki
1 marca 2026 r. wejdzie w życie coroczna waloryzacja emerytur i rent. W tym roku wskaźnik podwyżki wynosi 5,3 proc. Oznacza to wyższe świadczenia dla milionów seniorów. W niektórych przypadkach wzrost emerytury może jednak wpłynąć na prawo do dodatków uzależnionych od kryterium dochodowego.
Co się zmienia?
Waloryzacja przeprowadzana jest automatycznie. Seniorzy nie muszą składać żadnych wniosków. Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przeliczą świadczenia z urzędu i wypłacą wyższe kwoty w standardowych terminach.
W 2026 r. wskaźnik waloryzacji wynosi 5,3 proc. Oznacza to, iż każde 1000 zł brutto świadczenia wzrośnie do 1053 zł brutto. Emerytura minimalna po marcowej zmianie wyniesie około 1874 zł brutto.
Podwyżka obejmuje emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne oraz dodatki, w tym dodatek pielęgnacyjny.
Fakty i tło sprawy
Mechanizm waloryzacji wynika z przepisów i opiera się na danych Głównego Urzędu Statystycznego. Uwzględnia średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych oraz co najmniej 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.
Choć świadczenia rosną, kwota brutto nie zawsze oznacza identyczny wzrost „na rękę”. Od emerytur pobierana jest 9-procentowa składka zdrowotna. Obowiązuje także podatek dochodowy, przy czym kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł rocznie. Osoby otrzymujące do 2500 zł brutto miesięcznie co do zasady nie płacą podatku PIT, ale przekroczenie tego progu może zmienić sytuację podatkową.
Pułapka dodatków i progów dochodowych
Największe ryzyko związane z marcową waloryzacją nie dotyczy samej podwyżki emerytury, ale jej wpływu na świadczenia uzależnione od kryterium dochodowego. W Polsce wiele form wsparcia dla seniorów przyznawanych jest tylko wtedy, gdy miesięczny dochód nie przekracza określonego limitu. Dotyczy to m.in. świadczenia uzupełniającego dla osób niesamodzielnych (tzw. 500 plus dla niesamodzielnych), dodatków mieszkaniowych, niektórych zasiłków z pomocy społecznej czy dopłat do leków.
Problem polega na tym, iż progi dochodowe nie zawsze są waloryzowane w takim samym tempie jak emerytury. W efekcie choćby niewielka podwyżka świadczenia podstawowego może spowodować przekroczenie limitu i utratę prawa do dodatku w całości albo jego obniżenie.
Przykład: jeżeli senior otrzymuje 2400 zł brutto emerytury i dodatkowo 500 zł świadczenia uzupełniającego, a próg dochodowy wynosi np. 2450 zł, to po waloryzacji o 5,3 proc. jego emerytura wzrośnie do ok. 2527 zł brutto. W takiej sytuacji przekroczy limit i może stracić prawo do dodatku w wysokości 500 zł. Formalnie zyska około 127 zł brutto, ale realnie jego miesięczny dochód może spaść choćby o kilkaset złotych.
Podobny mechanizm działa w przypadku dodatków mieszkaniowych. jeżeli dochód gospodarstwa domowego przekroczy ustawowy próg choćby o kilka złotych, wsparcie może zostać zmniejszone proporcjonalnie albo całkowicie wstrzymane. W praktyce oznacza to, iż wzrost emerytury nie zawsze poprawia sytuację finansową seniora.
Znaczenie ma również łączny dochód w skali roku. Wypłata dodatkowych świadczeń, takich jak trzynasta i czternasta emerytura, może wpłynąć na rozliczenie podatkowe. Choć same dodatki często są zwolnione z podatku do określonych limitów, ich suma wraz z podstawowym świadczeniem może spowodować przekroczenie progów, które mają znaczenie przy ustalaniu prawa do innych form pomocy.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli pobierasz emeryturę i korzystasz z dodatków zależnych od dochodu, warto dokładnie sprawdzić, jaki będzie Twój nowy poziom świadczenia od 1 marca 2026 r. Najlepiej porównać go z aktualnym kryterium dochodowym obowiązującym przy danym wsparciu.
Dobrym krokiem jest kontakt z ZUS, KRUS albo adekwatnym ośrodkiem pomocy społecznej i poproszenie o symulację sytuacji po waloryzacji. W niektórych przypadkach możliwe jest częściowe zachowanie dodatku, choćby jeżeli próg zostanie nieznacznie przekroczony, ale zależy to od konkretnego świadczenia.
Warto także przeanalizować całoroczne dochody, zwłaszcza jeżeli otrzymujesz dodatkowe świadczenia roczne. Marcowa podwyżka zwiększy nominalną emeryturę, ale w indywidualnych przypadkach może zmienić strukturę całkowitego dochodu i wpłynąć na prawo do innych form wsparcia. Dlatego przed kolejnymi decyzjami finansowymi dobrze jest sprawdzić pełny bilans zysków i ewentualnych strat.
