Pablo Picasso to jedna z najważniejszych postaci światowej sztuki XX w. Jako malarz (współtwórca kubizmu), grafik, rzeźbiarz oraz autor ceramiki zachwycał oryginalnością i nowatorskim podejściem do formy. Wiele wskazuje na to, iż mniej pociągający był jego uśmiech, który, po części, odzwierciedlał realia opieki stomatologicznej dostępnej pod koniec XIX i w pierwszej połowie XX w.
O Pablu Picassie (1881-1973) nie można powiedzieć, by należał do osób szczególnie skoncentrowanych na klasycznie rozumianej profilaktyce zdrowotnej. W relacjach i opracowaniach biograficznych pojawiają się wzmianki o stopniowych zmianach w uzębieniu artysty w dorosłym życiu, a na fotografiach z późniejszych lat widoczne są braki w uzębieniu. Do pewnego stopnia zmiany te można wiązać z ówczesnymi warunkami – na przełomie XIX i XX w. dostęp do profilaktyki oraz skutecznych metod leczenia stomatologicznego był znacznie bardziej ograniczony niż obecnie.
Styl życia a stan jamy ustnej
Na kondycję uzębienia hiszpańskiego artysty wpływały również inne czynniki. Picasso przez wiele lat palił papierosy, co negatywnie oddziaływało na stan dziąseł i tkanek przyzębia. Prowadził także nieregularny tryb życia, który nie sprzyjał systematycznej profilaktyce zdrowotnej. Nie był typowym „nocnym markiem” w sensie medycznym, ale prowadził bardzo intensywny i nieregularny tryb życia, podporządkowany pracy twórczej, spotkaniom towarzyskim oraz relacjom osobistym. Taki styl funkcjonowania mógł sprzyjać zaniedbywaniu kwestii zdrowotnych, co dotyczyło także zdrowia jamy ustnej.
Choć Picasso dożył sędziwego wieku – zmarł mając niespełna 92 lata – stan zdrowia jego jamy ustnej nie był zbyt dobry. Widoczne na późniejszych fotografiach braki w uzębieniu sugerują, iż artysta korzystał z uzupełnień protetycznych przywracających funkcję żucia i estetykę uśmiechu.
Twarz, która stała się stylem
Co charakterystyczne, Picasso przez całe życie wykazywał zainteresowanie deformacją i rekonstrukcją ludzkiej twarzy. W pracach malarskich z późniejszego okresu usta i zęby modeli często są uproszczone lub celowo zdeformowane, a ekspresja twarzy bywa przerysowana i niemal analityczna. Twarz staje się konstruktem artystycznym, a nie odwzorowaniem rzeczywistości. W tym kontekście można powiedzieć, iż w swojej twórczości „zdemontował” uśmiech człowieka, podczas gdy jego własny uśmiech z biegiem lat zmieniał się wskutek utraty naturalnego uzębienia – procesu całkowicie niezależnego od artystycznej wizji.
Paradoks Picassa
Pablo Picasso stanowi interesujący przykład kontrastu pomiędzy sztuką a życiem. W sztuce miał pełną kontrolę nad formą i mógł dowolnie przekształcać anatomię człowieka, podczas gdy w życiu prywatnym podlegał naturalnym procesom starzenia, w tym stopniowej utracie zębów i zmianom zdrowotnym, których nie dało się w pełni kontrolować. Potwierdza to, iż choćby największy wizjoner nie jest w stanie ignorować biologii ani konsekwencji upływu czasu.
Źródło: A Life Of Picasso (Series). Richardson J., Jonathan Cape, New York – London 1991–2021.
Fot. Argentina. Revista Vea y Lea – https://www.magicasruinas.com.ar/revistero/internacional/pintura-pablo-picasso.htm domena publiczna: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3257370
