Udar mózgu nie zawsze zaczyna się od paraliżu. Te niepozorne objawy Polacy często bagatelizują

Wiele osób kojarzy go przede wszystkim z opadniętym kącikiem ust i trudnościami w mówieniu. Tymczasem choroba może dawać znacznie mniej oczywiste sygnały. Lekarze alarmują, iż w Polsce każdego roku dochodzi do około 90 tys. udarów, a niemal co trzeci pacjent hospitalizowany na oddziale udarowym ma mniej niż 65 lat. Szczególnie niebezpieczne są objawy, które ustępują po kilku minutach. Nie oznacza to bowiem, iż zagrożenie minęło.

Udar mózgu pozostaje jedną z najpoważniejszych przyczyn śmierci i trwałej niepełnosprawności wśród dorosłych Polaków. Każdego roku tysiące rodzin musi zmierzyć się z jego konsekwencjami.

Choroba może odebrać sprawność ruchową, zdolność mówienia, a niekiedy także możliwość samodzielnego wykonywania codziennych czynności.

Specjaliści z Polskiego Towarzystwa Neurologicznego podkreślają, iż jednym z najważniejszych elementów walki z udarem jest szybkie rozpoznanie pierwszych objawów.

Problem polega na tym, iż nie zawsze wyglądają one tak, jak powszechnie sobie wyobrażamy.

Udar mózgu dotyka nie tylko seniorów. Lekarze podają niepokojące dane

Z najnowszych informacji przedstawionych przez Polskie Towarzystwo Neurologiczne wynika, iż w Polsce dochodzi do blisko 90 tys. udarów rocznie.

Co szczególnie istotne, około 30 proc. osób trafiających na oddziały udarowe nie ukończyło jeszcze 65. roku życia.

Oznacza to, iż problem dotyczy również osób aktywnych zawodowo, które nie zawsze spodziewają się tak poważnego zagrożenia.

Udar występuje wtedy, gdy dochodzi do zaburzenia dopływu krwi do części mózgu albo krwawienia wewnątrzczaszkowego.

Najczęściej rozpoznawany jest udar niedokrwienny, spowodowany zamknięciem naczynia krwionośnego.

Rzadziej występuje udar krwotoczny, związany z pęknięciem naczynia i krwawieniem.

W obu przypadkach konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Każda minuta zwłoki może zwiększać ryzyko trwałego uszkodzenia mózgu.

Nie tylko opadnięty kącik ust. Takie objawy udaru łatwo przeoczyć

Większość osób wie, iż charakterystycznymi objawami udaru są asymetria twarzy, niedowład jednej strony ciała oraz zaburzenia mowy.

Jednak nie zawsze pojawiają się wszystkie te symptomy.

U części chorych pierwszym sygnałem mogą być nagłe problemy z utrzymaniem równowagi.

Osoba, która jeszcze przed chwilą normalnie chodziła, zaczyna się zataczać, potykać lub ma trudności z koordynacją ruchów.

Niepokój powinny wzbudzić również:

• nagłe, silne zawroty głowy połączone z zaburzeniami równowagi;
• niespodziewane podwójne widzenie lub utrata wzroku w jednym oku;
• nagłe osłabienie albo drętwienie ręki lub nogi, szczególnie po jednej stronie ciała;
• trudności w wypowiadaniu słów lub rozumieniu prostych zdań;
• wyjątkowo silny, nagły ból głowy, inny niż wcześniejsze dolegliwości;
• nagłe zaburzenia świadomości.

Zdarza się, iż takim objawom towarzyszą nudności i wymioty.

Szczególną uwagę należy zwrócić na dolegliwości, które pojawiają się nagle, bez wyraźnej przyczyny.

Nie każdy ból głowy czy epizod zawrotów oznacza udar. Jednak nagłe wystąpienie wymienionych objawów, zwłaszcza w połączeniu z zaburzeniami neurologicznymi, wymaga pilnej reakcji.

Objawy zniknęły po kilku minutach. To może być bardzo niebezpieczny sygnał

Jednym z najbardziej podstępnych problemów jest przemijający atak niedokrwienny, nazywany TIA.

Jego objawy przypominają udar mózgu, ale mogą ustąpić samoistnie, choćby po kilku minutach.

Przykładowo ktoś nagle zaczyna mówić niewyraźnie, odczuwa drętwienie ręki lub traci ostrość widzenia. Po krótkim czasie wszystko wraca do normy.

Wiele osób uznaje wówczas, iż nie ma powodu do niepokoju.

Tymczasem TIA może stanowić ostrzeżenie przed kolejnym, znacznie poważniejszym incydentem.

Ustąpienie objawów nie oznacza, iż można zrezygnować z pomocy medycznej.

W przypadku podejrzenia udaru lub TIA należy natychmiast zadzwonić pod numer 112 albo 999, choćby jeżeli osoba ponownie czuje się dobrze.

Nie należy czekać na kolejne objawy ani umawiać zwykłej wizyty u lekarza za kilka dni.

Jak gwałtownie rozpoznać udar mózgu. Zapamiętaj cztery litery

Narodowy Fundusz Zdrowia przypomina o prostym sposobie rozpoznawania charakterystycznych objawów udaru.

Chodzi o zasadę UDAR:

• U – utrudniona mowa. Poproś osobę o powtórzenie prostego zdania. Zwróć uwagę, czy mówi niewyraźnie lub nie potrafi znaleźć słów.
• D – dłoń opadnięta. Poproś o uniesienie obu rąk. jeżeli jedna opada lub nie można jej podnieść, może to być objaw udaru.
• A – asymetria ust. Poproś o uśmiech. Opadnięcie jednej strony twarzy powinno wzbudzić niepokój.
• R – rozmazane widzenie. Zapytaj, czy osoba nagle nie zaczęła widzieć niewyraźnie lub podwójnie.

Nie trzeba stwierdzić wszystkich czterech objawów.

Wystarczy jeden nagle występujący symptom sugerujący udar, aby natychmiast wezwać pomoc. Brak tych objawów również nie wyklucza choroby, ponieważ udar może powodować inne zaburzenia neurologiczne.

Co zrobić, gdy podejrzewasz udar. Tego nie wolno odkładać

W sytuacji podejrzenia udaru najważniejsze jest wezwanie zespołu ratownictwa medycznego.

Nie należy czekać, aż chory odpocznie, prześpi się lub poczuje lepiej.

Nie powinno się również organizować samodzielnego transportu do szpitala zamiast wzywania pogotowia.

Warto zapamiętać lub zapisać godzinę, o której pojawiły się pierwsze objawy. jeżeli nie wiadomo, kiedy się zaczęły, istotna będzie informacja, kiedy osoba była ostatnio widziana bez zaburzeń.

Takie dane mogą pomóc lekarzom w wyborze odpowiedniego leczenia.

Nie należy podawać na własną rękę aspiryny ani innych leków, ponieważ bez diagnostyki nie wiadomo, z jakim rodzajem udaru mamy do czynienia.

Do czasu przyjazdu ratowników trzeba pozostawać przy chorym i stosować się do wskazówek dyspozytora.

Co dziesiąty pacjent doświadcza kolejnego udaru. Eksperci ostrzegają

Niebezpieczeństwo nie kończy się wraz z opuszczeniem szpitala.

Jak wynika z danych przywoływanych przez Polskie Towarzystwo Neurologiczne, ponad 10 proc. pacjentów wypisanych z ośrodków udarowych doświadcza kolejnego incydentu w ciągu sześciu miesięcy.

Dlatego tak ważne jest ustalenie przyczyny pierwszego udaru i odpowiednie zapobieganie następnym.

Osoby, które przeszły udar, powinny przestrzegać zaleceń dotyczących leczenia, kontroli czynników ryzyka i rehabilitacji.

Eksperci zwracają uwagę również na trudności z szybkim rozpoczęciem rehabilitacji neurologicznej.

Według przywoływanych danych NFZ z 2025 roku jedynie około jedna czwarta pacjentów rozpoczynała ją w ciągu dwóch tygodni po wypisie ze szpitala.

To pokazuje, jak ważna pozostaje nie tylko natychmiastowa pomoc w chwili zachorowania, ale również dalsza opieka.

Jak zmniejszyć ryzyko udaru mózgu. Te nawyki mają znaczenie

Choć nie wszystkim udarom można zapobiec, wiele czynników ryzyka można skutecznie ograniczać.

Szczególne znaczenie ma regularna kontrola ciśnienia tętniczego, ponieważ nadciśnienie jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka udaru.

Warto również monitorować poziom cholesterolu i glukozy we krwi, dbać o aktywność fizyczną oraz unikać palenia papierosów.

Istotne jest prawidłowe leczenie chorób serca, zwłaszcza migotania przedsionków, które może sprzyjać powstawaniu skrzeplin.

Pomocne są także zbilansowana dieta, ograniczenie alkoholu i utrzymywanie odpowiedniej masy ciała.

W przypadku osób z rozpoznanymi chorobami przewlekłymi najważniejsze jest systematyczne przyjmowanie przepisanych leków i regularne kontrole.

Pierwsze objawy udaru mogą być niepozorne. Jedna decyzja ma ogromne znaczenie

Dane dotyczące liczby udarów w Polsce pokazują, jak ważna jest znajomość ich pierwszych objawów.

Nagłe zaburzenia widzenia, utrata równowagi, trudności z mówieniem czy jednostronne drętwienie nie powinny być bagatelizowane.

Szczególnie mylące mogą okazać się sytuacje, w których dolegliwości ustępują po kilku minutach.

Najważniejsza zasada pozostaje niezmienna: jeżeli podejrzewasz udar mózgu, natychmiast dzwoń pod 112 lub 999.

Szybka reakcja może zwiększyć szansę na skuteczne leczenie, ograniczenie niepełnosprawności i powrót do samodzielnego życia.