W czasie, gdy w Polsce realizowane są egzaminy maturalne 2026, temat stresu szkolnego wraca ze zdwojoną siłą. Wielu rodziców uważa, iż stres przed maturą czy sprawdzianami to coś "normalnego" i "przejściowego".
Tymczasem badania pokazują, iż problem może pojawić się już u najmłodszych uczniów – choćby 40% dzieci doświadcza lęku przed egzaminami, a jego początki mogą sięgać już trzeciej klasy szkoły podstawowej.
Lęk przed egzaminami zaczyna się długo przed maturą
To nie jest wyłącznie problem maturzystów. Jak pokazują kolejne raporty, polskie nastolatki są zestresowane, przemęczone i boją się porażek – a presja egzaminacyjna jest tylko jednym z elementów większego kryzysu. Najnowsze dane są jeszcze bardziej alarmujące: dzieci tyją, a nastolatki podupadają na zdrowiu psychicznym, co dodatkowo obniża ich odporność na stres szkolny.
Zdaniem Tram Huynh, problem nie kończy się na szkole. Może wpływać na całe życie dziecka.
Ekspertka mówi wprost:
"Pozwolenie dzieciom na brak kontroli nad lękiem przed testami i innymi potencjalnie stresującymi zadaniami, może wpłynąć na ich poczucie własnej wartości, kompetencje akademickie, sposób wyboru przedmiotów, a choćby na to, na jaką uczelnię się zdecydują".
Dodaje:
"Wszystko to ostatecznie wpływa na ich zdrowie psychiczne i ścieżki kariery".
Błędne koło stresu egzaminacyjnego
W czasie takim jak matura, stres może się nasilać z każdym kolejnym egzaminem. Dziecko zaczyna wierzyć, iż "słabo radzi sobie z testami". Psychologowie wskazują choćby konkretne 3 pułapki myślowe, które mogą rujnować wynik matury – i to one często decydują o tym, jak uczeń poradzi sobie na sali egzaminacyjnej, niezależnie od poziomu swojej wiedzy.
Jak tłumaczy Tram Huynh:
"Za każdym razem, gdy masz negatywne doświadczenie, staje się ono gorsze, a następnym razem spodziewasz się czegoś gorszego".
Niektóre dzieci reagują wycofaniem, inne unikaniem – np. nie uczą się lub opuszczają dni egzaminów, co może mieć katastrofalne skutki.
Wielu dorosłych zakłada, iż stres przed maturą minie sam. To błąd.
Ekspertka podkreśla jasno:
"Rodzice często myślą, iż można z tego wyrosnąć. To nieprawda".
Podobne problemy mogą później utrudniać funkcjonowanie w pracy i osiąganie celów zawodowych.
5 wskazówek, jak pomóc dziecku w trakcie matury 2026
Pomocne mogą być sprawdzone schematy reagowania – jak choćby metoda 4Z, którą powinien znać każdy rodzic. Na co dzień jednak warto trzymać się pięciu prostych zasad.
Zwróć uwagę, czy dziecko mówi o stresie, wycofuje się lub zmienia się jego nastrój.
Powiedz dziecku:
"Wielu uczniów tak się czuje. Nie musi to koniecznie wpływać na twoje wyniki. Popracujmy razem, aby pomóc ci się przygotować".
Próbne testy pomagają oswoić stres przed maturą.
Sen, ruch i dieta są najważniejsze dla koncentracji.
Powiedz:
"Pracowałeś tak ciężko przez ostatnie sześć tygodni. Chcę to z tobą uczcić".
Kiedy stres przed maturą wymaga pomocy specjalisty
Jeśli w trakcie tak wymagającego okresu jak matura 2026 dziecko ma problemy ze snem, jedzeniem lub traci zainteresowanie tym, co wcześniej lubiło, może to oznaczać poważniejszy problem.
W takiej sytuacji warto skonsultować się ze specjalistą zdrowia psychicznego – pomocne będzie wcześniejsze rozeznanie, czym są problemy psychiczne u dzieci – kiedy udać się do psychiatry i jakie sygnały wymagają natychmiastowej reakcji.
