Sezon infekcyjny i szczepienny 2025/2026 – sezon przełomu?

Sezon infekcyjny 2025/2026 przyniósł wyraźne zmiany w funkcjonowaniu profilaktyki chorób układu oddechowego w Polsce. Wnioski płynące z analiz publikowanych przez Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych znajdują odzwierciedlenie w codziennej praktyce aptecznej, gdzie obserwowano zarówno wzrost zainteresowania szczepieniami, jak i stopniową zmianę postaw pacjentów wobec działań profilaktycznych. Jednocześnie sezon ten uwidocznił, iż mimo wyraźnego postępu system przez cały czas pozostaje niespójny, a jego skuteczność jest zróżnicowana w zależności od rodzaju szczepienia.

Wyraźny wzrost znaczenia szczepień przeciw grypie

W sezonie 2025/2026 szczepienia przeciw grypie osiągnęły najwyższy poziom od wielu lat. Zaszczepiono ponad 2,3 mln osób, co oznacza wzrost o około 28% rok do roku. Jednocześnie należy podkreślić, iż mimo tej poprawy poziom wyszczepialności w populacji ogólnej wynosi przez cały czas jedynie około 6%, a wśród osób powyżej 65. roku życia około 16%.

Z punktu widzenia praktyki aptecznej szczególnie istotne jest to, iż szacunkowo 30–35% wszystkich szczepień przeciw grypie wykonano w aptekach. Dane te potwierdzają, iż apteki stały się jednym z kluczowych kanałów realizacji szczepień ochronnych.

Wpływ zwiększonej liczby szczepień widoczny był również w danych epidemiologicznych. w okresie 2025/2026 odnotowano około 1 mln przypadków grypy, w porównaniu z 1,13 mln w okresie wcześniejszym. Hospitalizacji wymagało około 22 tys. pacjentów, a liczba zgonów przekroczyła 1000 przypadków.

Szczepienia przeciw RSV – dynamiczny wzrost po wprowadzeniu refundacji

Sezon 2025/2026 był pierwszym okresem szerokiego wdrożenia refundowanych szczepień przeciw RSV. Efekty tej decyzji były wyraźne już w pierwszych miesiącach sezonu.

Wśród osób powyżej 65. roku życia poziom zaszczepienia osiągnął około 6,6% populacji, co – jak na pierwszy sezon funkcjonowania programu – stanowi istotny wynik. W praktyce oznaczało to kilkukrotny wzrost liczby wykonanych szczepień w porównaniu z okresem sprzed refundacji.

Sezon potwierdził również sezonowość zakażeń RSV – największą liczbę przypadków odnotowano na przełomie lutego i marca, co wskazuje na konieczność odpowiednio wczesnego planowania szczepień.

Pneumokoki – ograniczona skala realizacji szczepień

W przeciwieństwie do grypy i RSV, szczepienia przeciw pneumokokom przez cały czas nie osiągają porównywalnej skali. Brak jest znaczących wzrostów liczby szczepień, a poziom ich realizacji pozostaje relatywnie niski.

W praktyce aptecznej przekłada się to na niewielką liczbę pacjentów zainteresowanych tym szczepieniem. W porównaniu do grypy czy RSV, gdzie pacjenci coraz częściej zgłaszają się z konkretną decyzją, w przypadku pneumokoków dominują pytania wymagające szerokiego wyjaśnienia i edukacji.

Niska wyszczepialność – przez cały czas najważniejsze wyzwanie

Pomimo wzrostu liczby szczepień, Polska przez cały czas pozostaje daleko od rekomendowanego poziomu wyszczepialności. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, iż w grupach ryzyka poziom ten powinien wynosić co najmniej 75%, podczas gdy w Polsce wartości te są kilkukrotnie niższe.

W praktyce oznacza to, iż choćby przy wzroście liczby szczepień przez cały czas znaczna część populacji pozostaje niechroniona. Konsekwencją są utrzymujące się wysokie liczby zachorowań, hospitalizacji oraz zgonów związanych z chorobami układu oddechowego.

Apteka jako istotny element systemu profilaktyki

Sezon 2025/2026 potwierdził rosnące znaczenie aptek w systemie ochrony zdrowia. Wykonywanie choćby co trzeciego szczepienia przeciw grypie w aptece pokazuje skalę tej zmiany.

Zwiększona dostępność świadczeń przełożyła się na:

• skrócenie ścieżki pacjenta,
• szybsze podejmowanie decyzji o szczepieniu,
• większe wykorzystanie potencjału profilaktyki.

Apteki stały się realnym punktem pierwszego kontaktu w zakresie szczepień, szczególnie dla pacjentów, którzy wcześniej nie korzystali z tej formy profilaktyki.

Sezon przełomu czy etap przejściowy?

Analiza danych liczbowych wskazuje, iż sezon 2025/2026 był istotnym krokiem naprzód, ale nie pełnym przełomem.

Z jednej strony:

• ponad 2,3 mln zaszczepionych przeciw grypie,
• 30–35% szczepień realizowanych w aptekach,
• 6,6% zaszczepionych seniorów przeciw RSV.

Z drugiej strony:

• jedynie 6% wyszczepialności w populacji ogólnej,
• około 1 mln przypadków grypy,
• ponad 1000 zgonów związanych z jej powikłaniami.

Podsumowanie

Sezon infekcyjny 2025/2026 potwierdził, iż zwiększenie dostępności szczepień oraz rozszerzenie roli aptek przekłada się na wymierne efekty zdrowotne. Jednocześnie dane liczbowe pokazują, iż skala tych zmian przez cały czas jest niewystarczająca w stosunku do potrzeb populacyjnych.

Dalszy rozwój systemu powinien koncentrować się na zwiększaniu poziomu wyszczepialności, upraszczaniu dostępu do wszystkich szczepień oraz wzmacnianiu roli farmaceutów w działaniach profilaktycznych. Tylko wówczas możliwe będzie osiągnięcie poziomu ochrony populacyjnej, który realnie ograniczy skutki kolejnych sezonów infekcyjnych.

©MGR.FARM