– Nie da się skutecznie dbać o zdrowie mózgu bez troski o serce – zaznacza prof. dr hab. n. med. Bartosz Karaszewski, kierownik Katedry Neurologii Wydziału Lekarskiego GUMed, ordynator Kliniki Neurologii Dorosłych UCK w Gdańsku, przewodniczący Sekcji Chorób Naczyniowych Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, przewodniczący Komitetu Nauk Klinicznych PAN, konsultant krajowy ds. neurologii
NAGRODA ZAUFANIA ZŁOTY OTIS 2026 ZA UPOWSZECHNIANIE WIEDZY O CHOROBACH MÓZGU I PROFILAKTYKI NEUROLOGICZNEJ ORAZ ZA AKCJĘ „ZDROWE SERCE, ZDROWY MÓZG”
Dlaczego dziś tak mocno podkreśla się związek pomiędzy zdrowiem serca a zdrowiem mózgu?
Czynniki ryzyka chorób serca i chorób mózgu są podobne. Jest naturalnie określona specyfika najważniejszych epidemiologicznie chorób serca bądź mózgu, szczególnie ilościowa, to jest różna jest waga poszczególnych czynników w ryzyku skumulowanym, ale komponowanie jednego, kompleksowego systemu profilaktyki pierwotnej układu sercowo-naczyniowego i nerwowego ma głębokie uzasadnienie. Prawidłowa funkcja serca ma najważniejsze znaczenie dla utrzymywania adekwatnego funkcjonowania mózgu, choć naturalnie nie jest warunkiem wystarczającym. Zresztą, w nieco bardziej złożonych mechanizmach obserwujemy także zależność odwrotną, wtórnie do niektórych pierwotnych chorób neurologicznych pojawia się dysfunkcja układu sercowo-naczyniowego, jak np. w przebiegu zaburzeń układu autonomicznego.
W najbardziej oczywistym – praktycznym, systemowym i epidemiologicznym – wymiarze rozważanie związków między funkcją serca, mózgu i szerzej układu naczyniowego musi w pierwszej kolejności prowadzić do działań ograniczających skutki udarów mózgu. To najczęstsza przyczyna trwałej, złożonej niepełnosprawności w Polsce oraz jedna z najczęstszych przyczyn zgonów. Potrzebne są rozwiązania, które zmniejszą zachorowalność i poprawią rokowanie po udarze.
Jaką jedną zmianę systemową uznałby pan profesor za kluczową dla poprawy opieki nad pacjentami z chorobami naczyniowymi mózgu?
Oplecenie całego kraju odpowiedną, uwzględniającą referencyjność, specjalną siecią telemedyczną. Przeprowadzenie pilotażu projektu „Telestroke” proponowałem lata temu, jeszcze przed rozpoczęciem pilotażowego programu wewnątrznaczyniowego leczenia udarów mózgu. Teraz tego typu formuły naturalnie już nie potrzebujemy; możemy zakupić i implementować rozwiązania gotowe, sprawdzone, dostępne na rynku.
Co w profilaktyce udaru wciąż najbardziej „nie działa” w praktyce?
Monitorowanie skuteczności leczenia czynników ryzyka, z czym szczególnie związany jest problem adherencji, konsekwentne prowadzenie profilaktyki wcześniej zidentyfikowanych obciążeń.
To jak przekonać Polaków, iż profilaktyka neurologiczna zaczyna się dużo wcześniej, zanim pojawią się objawy?
Ścieżek jest wiele, ale wyeksponujmy jeden, najważniejszy i centralny element: obowiązkowa, szkolna, profesjonalnie skrojona edukacja zdrowotna.
Co jest najważniejszym przesłaniem akcji „Zdrowe serce, zdrowy mózg”?
W pierwszej kolejności chcemy zająć się profilaktyką oraz usprawnieniem leczenia i opieki nad pacjentami z udarami mózgu, w tym wprowadzeniem systemu zintegrowanej opieki udarowej. Mamy także określone kolejne obszary działań, a dla części z nich – podobnie jak w przypadku udarów – przygotowaliśmy już konkretne propozycje rozwiązań. Wśród najważniejszych znajduje się choroba Alzheimera oraz inne choroby neurozwyrodnieniowe. Generują one szczególnie duże i stale rosnące, głównie ze względu na zmiany demograficzne, obciążenie zdrowotne naszej populacji.
