Recepta kontynuowana w aptece. Jak to będzie działać?

Recepta kontynuowana to rozwiązanie, które po raz pierwszy pojawiło się w 2020 roku. Jej definicja znalazła się wówczas w Ustawie o Zawodzie Farmaceuty. Znalazły się w niej przepisy umożliwiające farmaceutom wystawienie recepty na leki, które pacjent przyjmuje na stałe. W praktyce jednak nigdy nie doszło do wdrożenia tego rozwiązania. Problemem był brak integracji systemów informatycznych i konieczność doprecyzowania przepisów.

Wraz z nadchodzącą Ustawą o Receptach ponownie powraca temat recepty kontynuowanej. W jej projekcie znalazły się przepisy i rozwiązania doprecyzowujące zasady wystawiania recept kontynuowanych przez farmaceutów. Zagadnieniu temu poświęcony jest cały art. 52 ustawy. Wiele na ten temat można dowiedzieć się też z uzasadnienia ustawy…

Po co recepta kontynuowana?

Zgodnie z uzasadnieniem dołączonym do projektu ustawy, dotychczasowy system preskrypcji leków w Polsce jest nadmiernie scentralizowany. Generuje niepotrzebne obciążenia biurokratyczne dla lekarzy. Projektowany art. 52 wprowadza instytucję recepty kontynuowanej jako narzędzie bezpośredniego odciążenia kadr medycznych i poprawy drożności systemu.

Głównym celem reformy jest eliminacja tzw. „wizyt receptowych” – kontaktów z lekarzem, których jedynym celem jest powielenie schematu leczenia w stabilnych schorzeniach przewlekłych. Ustawodawca wprost wskazuje na konieczność lepszego wykorzystania potencjału innych zawodów medycznych. Chodzi o pielęgniarki, położne i farmaceutów. W ocenie resortu posiadają oni wiedzę niezbędną do nadzorowania procesu kontynuacji terapii, o ile stan kliniczny pacjenta nie uległ zmianie.

Jak to ma działać?

Recepta kontynuowana nie będzie nowym, niezależnym bytem, ale logicznym przedłużeniem procesu diagnostyczno-terapeutycznego zainicjowanego przez lekarza. Jej fundamentem będzie pełna cyfryzacja i dostęp do centralnych rejestrów danych medycznych. Uprawnieni do wystawiania recept kontynuowanych będą farmaceuci pracujący w aptekach. Na takich receptach będą mogły znajdować się:

• leki i kategorii dostępności Rp;
• leki zawierające w swoim składzie substancje psychotropowe należące do grupy I-P albo II-P określonej w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii;
• wyroby medyczne;
• środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

Co istotne zgodnie z art. 25 projektu recepta farmaceutyczna – wystawiona przez farmaceutę w trybie kontynuacji terapii – może być zrealizowana wyłącznie w tej aptece, w której ją wystawiono. Wyjątek uczyniono jedynie dla recept pro auctore i pro familiae.

– Rozwiązanie to wynika ze specyfiki recept opierającej się na danych zawartych w Internetowym Koncie Pacjenta oraz bezpośredniej relacji pomiędzy farmaceutą a pacjentem. Ograniczenie miejsca realizacji ma na celu zapobieżenie zwielokrotnianiu tej formy preskrypcji oraz zapewnienie spójności procesu terapeutycznego. Wprowadzenie wyjątku dla recept pro auctore i pro familiae stanowi wyraz uwzględnienia szczególnego charakteru tych świadczeń oraz ich ograniczonego ryzyka systemowego – czytamy w uzasadnieniu.

Rola Internetowego Konta Pacjenta (IKP)

Zgodnie z art. 52 ust. 2 projektu, podstawą wystawienia recepty kontynuowanej będą dane zawarte w IKP dotyczące dotychczasowej terapii pacjenta przepisanym wcześniej lekiem, środkiem spożywczym specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobem medycznym. Osoba wystawiająca receptę kontynuowaną (np. farmaceuta w aptece) będzie mieć techniczny i prawny wgląd w historię leczenia, aby potwierdzić zasadność dalszego stosowania preparatu. System automatycznie weryfikuje, czy dany produkt był wcześniej ordynowany i czy pacjent nie przekracza limitów ilościowych.

– Obowiązek weryfikacji danych zawartych w Internetowym Koncie Pacjenta stanowi istotny element gwarancyjny, zapewniający, iż decyzja o kontynuacji leczenia podejmowana jest w oparciu o aktualne i wiarygodne informacje medyczne. Rozwiązanie to zapobiega sytuacjom, w których recepta byłaby wystawiana w oderwaniu od rzeczywistego stanu zdrowia pacjenta – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Dodatkowo w dokumentacji medycznej pacjenta konieczne będzie odnotowanie albo dołączenie dokumentacji informującej o wystawieniu recepty kontynuowanej.

– Wprowadzenie obowiązku dokumentowania wszystkich tych czynności w dokumentacji medycznej zapewnia pełną ścieżkę audytową procesu terapeutycznego, co ma najważniejsze znaczenie zarówno z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjenta, jak i możliwości kontroli prawidłowości udzielonych świadczeń – czytamy w uzasandnieniu.

Mechanizm „Veta” lekarskiego

Projekt zapewnia lekarzom zachowanie nadrzędnej roli w procesie leczenia. Lekarz prowadzący będzie mógł wyłączyć możliwość kontynuacji terapii przez inne osoby poprzez stosowną adnotację w systemie SIM (System Informacji Medycznej) lub bezpośrednio na recepcie pierwotnej.

– Instytucja recepty kontynuowanej wpisuje się w nowoczesne podejście do organizacji świadczeń zdrowotnych oparte na współdzieleniu kompetencji pomiędzy różne zawody medyczne. Warunkiem jej wystawienia jest istnienie uprzedniej decyzji terapeutycznej lekarza oraz brak jego sprzeciwu wyrażonego poprzez odpowiednią adnotację. Mechanizm ten zapewnia zachowanie nadrzędnej roli lekarza w procesie leczenia, przy jednoczesnym umożliwieniu elastycznego zarządzania terapią w jej dalszym przebiegu – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Jest to najważniejsze zabezpieczenie w przypadku terapii o wysokim ryzyku, wymagających częstej kontroli parametrów życiowych lub modyfikacji dawek w oparciu o bieżące wyniki badań.

Przedłużenie na 120 dni

Zgodnie z projektem pielęgniarka, położna lub farmaceuta, będą mogli wystawić receptę kontynuowaną na ten lek przepisany wcześniej przez lekarza o kategorii dostępności „Rp” albo „Rpz”. Taką receptę będzie można też przepisać na wyrób medyczny lib środek spożywczy specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Co istotne łączna ilość przepisanego w ten sposób preparatu na recepcie kontynuowanej nie może przekroczyć 120-dniowego okresu stosowania wyliczonego na podstawie sposobu dawkowania.

– Wprowadzenie limitu 120 dni stosowania leku na recepcie kontynuowanej stanowi wyraz zasady ostrożności i ma na celu zapewnienie, iż w rozsądnym czasie nastąpi ponowna ocena lekarska terapii. Ograniczenie to równoważy potrzebę dostępności leczenia z koniecznością zachowania kontroli nad jego przebiegiem – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Lek na recepcie kontynuowanej będzie mógł być przepisany z taką samą odpłatnością, z jaką przepisał go pierwotnie lekarz.

Odbiór przez osobę upoważnioną

Dodatkowo projekt przewiduje też możliwość przekazywania recepty kontynuowanej, dopuszczając jej odbiór przez różne kategorie osób. Projekt wymienia przedstawicieli ustawowych oraz osoby imiennie upoważnione przez pacjentów. Ale nie tylko… W projekcie można przeczytać, iż receptę kontynuowaną będzie można też przekazać w aptece osobie trzeciej. Jednak tylko pod warunkiem, iż pacjent oświadczy podmiotowi udzielającemu świadczeń zdrowotnych, iż recepty lub wydruki mogą być odbierane przez osoby trzecie bez szczegółowego określania tych osób.

– Rozwiązanie to odpowiada realiom funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, w którym pacjent nie zawsze jest w stanie osobiście uczestniczyć w procesie realizacji recepty – wskazuje uzasadnienie.

Podsumowanie informacji

Zgodnie z brzmieniem art. 7 projektu ustawy o receptach farmaceuci uzyskają prawo do wystawiania recept kontynuowanych bezpośrednio w aptece. To oznacza, iż takiego prawa nie będą mieć farmaceuci pracujący chociażby w punktach aptecznych, ale też prowadzących indywidualne praktyki zawodowe.

Zasady wystawiania:

• Zakres przedmiotowy: Farmaceuta będzie mógł wystawiać recepty kontynuowane na leki o kategorii dostępności Rp, wyroby medyczne oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia.
• Leki psychotropowe: Istotnym novum będzie uprawnienie do kontynuacji terapii lekami zawierającymi substancje psychotropowe z grup I-P oraz II-P. Projekt zakłada, iż farmaceuta, mając wgląd w historię leczenia, może bezpiecznie zapewnić ciągłość tej specyficznej terapii.
• Dostęp do danych: Aby farmaceuta mógł skutecznie pełnić tę funkcję, projekt przyznaje mu prawo dostępu do danych medycznych przetwarzanych w SIM oraz w IKP, a także do uzyskiwania informacji o stanie zdrowia pacjenta od innych podmiotów leczniczych w zakresie niezbędnym do kontynuacji terapii.

Bezpieczeństwo i ograniczenia

Ustawodawca, dbając o bezpieczeństwo pacjentów i racjonalną gospodarkę lekową, wprowadził też w projekcie rygorystyczne ograniczenia ilościowe dla recept kontynuowanych.

• Limit 120 dni stosowania: Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 projektu, recepta kontynuowana wystawiona przez farmaceutę, pielęgniarkę, położną lub felczera może opiewać na maksymalnie 120-dniowy okres stosowania leku. Jest to mechanizm wymuszający kontakt pacjenta z lekarzem prowadzącym przynajmniej trzy razy w roku. Lekarz pozostaje głównym strategiem terapii, a inne zawody medyczne zapewniają jej płynność pomiędzy wizytami kontrolnymi.
• Mechanizm Agregacyjny Art. 21-23 projektu wprowadzają system monitorowania całkowitej ilości wydanych leków, zwany mechanizmem agregacyjnym. System teleinformatyczny automatycznie sumuje ilość substancji czynnej wydanej pacjentowi na podstawie różnych recept (lekarskich, kontynuowanych, farmaceutycznych). System nie pozwoli na realizację recepty, jeżeli pacjent posiada już zapas leku przekraczający dopuszczalne normy czasowe. Ma to zapobiegać marnotrawstwu leków oraz niebezpiecznemu zjawisku gromadzenia zapasów („chomikowania”) preparatów o silnym działaniu.

Ministerstwo zdrowia w uzasadnieniu projektu wskazuje, iż wprowadzenie instytucji recepty kontynuowanej ma “szczególnie doniosłe znaczenie w systemie ochrony zdrowia”. Wpisuje się bowiem w nowoczesne podejście do organizacji świadczeń zdrowotnych oparte na współdzieleniu kompetencji pomiędzy różne zawody medyczne.

©MGR.FARM