Najnowsze badanie ujawnia, iż zwiększona aktywność ciała migdałowatego wiąże się przede wszystkim z historią nawrotów depresji, a nie z aktualnym nasileniem objawów czy bieżącym nastrojem.
Diagnoza depresji a reaktywność ciała migdałowatego
Depresja dotyka milionów ludzi na całym świecie. Jej rozpoznanie opiera się przede wszystkim na ocenie obrazu klinicznego. w tej chwili nie dysponujemy bowiem obiektywnym badaniem biologicznym, które mogłoby jednoznacznie wspierać diagnozę. Podobnie w przypadku leczenia dobór terapii często opiera się na metodzie prób i błędów. Wynika to z braku wiarygodnych biomarkerów, które pozwalałyby przewidzieć odpowiedź pacjenta na konkretne leczenie.
Wcześniejsze badania z wykorzystaniem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego wskazywały, iż u osób z depresją ciało migdałowate może wykazywać zwiększoną reaktywność na negatywne bodźce emocjonalne. Ciało migdałowate jest częścią mózgu odgrywającą istotną rolę w przetwarzaniu emocji, takich jak strach czy złość. Jednocześnie obserwowano, iż leczenie przeciwdepresyjne może zmniejszać tę nadmierną reaktywność.
Zgodnie z teorią Kindlinga każdy kolejny epizod depresji może zwiększać podatność mózgu na wystąpienie kolejnych epizodów. Na tej podstawie autorzy badania postawili hipotezę, iż reaktywność ciała migdałowatego może nie odzwierciedlać wyłącznie aktualnego stanu psychicznego, ale stanowić względnie trwały ślad związany z liczbą przebytych epizodów depresji w ciągu życia.
Opis badania
Naukowcy wykorzystali dane pochodzące z brytyjskiego badania kohortowego UK Biobank. Analizą objęto około 11 000 osób w wieku 40–69 lat. W badaniu uwzględniono dane uzyskane dzięki rezonansu magnetycznego oraz informacje z kwestionariuszy dotyczących zdrowia psychicznego.
Celem analizy było sprawdzenie reakcji ciała migdałowatego na twarze wyrażające emocje i proste kształty geometryczne. Uczestników sklasyfikowano na podstawie historii depresji: od osób bez wcześniejszych epizodów depresyjnych, przez osoby z pojedynczym epizodem, po osoby z nawracającą depresją o umiarkowanym lub wysokim nasileniu. Dodatkowo uwzględniono aktualny stan kliniczny uczestników, tj. występowanie trwającego epizodu depresyjnego lub pozostawanie w remisji.
W analizach kontrolowano również potencjalne czynniki zakłócające, w tym stosowanie leków przeciwdepresyjnych, wiek, płeć oraz stopień ruchu głowy podczas badania.
Im więcej epizodów depresyjnych, tym większa reaktywność ciała migdałowatego
Podczas oglądania twarzy wyrażających negatywne emocje, takich jak strach czy złość, ciało migdałowate wykazywało zwiększoną aktywność neuronalną. Osoby z historią nawrotów depresji wykazywały wyraźniejsze odchylenie aktywności ciała migdałowatego od wartości obserwowanych w populacji referencyjnej niż osoby bez historii depresji. Za liczne nawroty uznano sześć lub więcej przebytych epizodów depresyjnych.
Co istotne, zależność ta była również widoczna w analizie osób, które przebyły pojedynczy epizod depresji. U uczestników, u których w ciągu kolejnych 2,5 roku wystąpiły następne epizody, obserwowano zwiększenie reaktywności ciała migdałowatego na bodźce emocjonalne. Sugeruje to, iż zmiany w reaktywności tej struktury mogą być związane z występowaniem depresji. Mogą również mieć związek z jej nawrotowym przebiegiem.
Wyniki pozostawały widoczne również po wykluczeniu z analizy osób przyjmujących leki przeciwdepresyjne. Wskazuje to, iż obserwowane zależności nie wynikały wyłącznie z wpływu farmakoterapii.
Łącznie wyniki sugerują, iż reaktywność ciała migdałowatego na negatywne bodźce emocjonalne może być przede wszystkim związana z długoterminową historią depresji. Jej znaczenie jako wskaźnika aktualnego nasilenia objawów depresyjnych wydaje się natomiast mniejsze. Nie wydaje się zatem odpowiednim biomarkerem do oceny, czy dana osoba znajduje się w tej chwili w epizodzie depresyjnym. Utrzymująca się zwiększona reaktywność ciała migdałowatego może wskazywać na trwałe zmiany neurobiologiczne związane z nawrotami depresji. Może również odzwierciedlać potencjalną podatność na wystąpienie kolejnych epizodów depresji.
Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Psychological Medicine.
