Rany atypowe – czyli jakie? Nowy cykl artykułów

forumleczeniaran.pl 2 godzin temu

Szacuje się, iż aż 20 proc. wszystkich owrzodzeń stanowią rany atypowe. To rodzaj ran, który sprawia wiele trudności diagnostycznych, terapeutycznych i pielęgnacyjnych. Ze względu na ubogie piśmiennictwo na ich temat i niewystarczającą wiedzę personelu medycznego – niestety często rany atypowe są nieprawidłowo diagnozowane i leczone, narażając pacjentów na długotrwałe leczenie, utratę komfortu i jakości życia oraz koszty terapii. W nowym cyklu artykułów na portalu ForumLeczeniaRan.pl przyjrzymy się bliżej nietypowym przypadkom ran, omówimy diagnostykę i wskażemy sugerowane leczenie. Zapraszamy do śledzenia naszego cyklu!

Rany atypowe to rany, które nie mają typowych przyczyn, np. naczyniowych (żylnych, tętniczych), odbiegają wyglądem od standardowych przypadków (np. nieregularne brzegi, zasinienia) i nie goją się, mimo leczenia. Rany atypowe wymagają dokładnej diagnostyki, ponieważ mogą być objawem chorób nowotworowych, autoimmunologicznych infekcji lub zapalenia naczyń.

Do ran atypowych zaliczane są:

owrzodzenia nowotworowe,
rany pęcherzowe,
rany w przebiegu sklerodermii i zapalenia naczyń,
piodermia gangrenosum,
ecthyma i ecthyma gangrenosum,
zapalenia i zawały skóry,
owrzodzenia niedokrwienne w przebiegu nadciśnienia tętniczego,
waskulopatie i samouszkodzenia,
inne wrzodziejące zapalenia skóry i tkanki podskórnej występujące głównie u diabetyków.

Rany atypowe rozwijają się u chorych z osłabioną odpornością, a część z nich jest objawem innych chorób ogólnoustrojowych. To, co łączy rany atypowe, to przede wszystkim konieczność indywidualnego postępowania, niecodziennego podejścia do leczenia i dokładna diagnostyka różnicowa.

Kiedy podejrzewać ranę atypową?

Do rozważenia rany atypowej powinny skłonić następujące objawy:

nietypowa lokalizacja,
przerośnięta ziarnina,
trudny do opanowania silny ból,
patergia (nadmierna reakcja skóry na niewielki uraz mechaniczny, powiększenie rany),
szybko rozwijające się owrzodzenie skóry,
częste nawroty rany.

Jak zdiagnozować ranę atypową?

Rany atypowe rzadko przekraczają powięź i najczęściej są ranami niepełnej grubości skóry lub tylko ubytkiem naskórka. Z każdej rany która uległa pogorszeniu lub nie wykazuje gojenia pomiędzy 4. a 12. tygodniem., jak wynika z rekomendacji EWMA, należy pobrać bioptat. Biopsja jest złotym środkiem postępowania w diagnostyce ran atypowych. Należy wykonać dwie biopsje – z brzegów i łożyska rany – obejmujących naskórek, skórę adekwatną i tkankę podskórną. Biopsję wykonuje się w specjalny sposób, nie prostopadle, ale pod kątem.

Ocena pacjenta z podejrzeniem ran atypowych musi obejmować również obecność objawów ogólnych, skórnych i układowych, ponieważ większość ran atypowych jest powiązana z chorobą układową.

Objawy ogólne:

ból mięśni,
ból stawów,
zapalenie stawów,
gorączka powyżej lub równa 38 °C,
utrata masy ciała 2 kg lub więcej.

Objawy skórne:

zawał skóry,
plamica,
owrzodzenie,
zgorzel,
inne zapalenia naczyń skóry.

Objawy w obrębie błony śluzowej lub oczu:

owrzodzenia jamy ustnej,
ziarniniaki,
owrzodzenia narządów płciowych,
zapalenie przydatków,
znaczny wytrzeszcz ,
zapalnie twardówki,
zapalenia nadtwardówki,
zapalenie spojówek,
zapalenie powiek,
zapalenie rogówki,
niewyraźne widzenie,
nagła utrata wzroku,
zapalenie błony naczyniowej oka,
zmiany siatkówki.

Objawy w obrębie uszu, nosa, gardła:

krwawa wydzielina z nosa,
strupy, owrzodzenia, ziarniniaki,
zajęcie zatok przynosowych,
zwężenie podgłośniowe,
utrata słuchu przewodzeniowego,
utrata słuchu odbiorczego.

Objawy w obrębie klatki piersiowej:

charczenie,
guzki lub jamy,
wysięk opłucnowy,
zapalenie opłucnej,
zaangażowanie endobronchialne,
masywne krwioplucie,
krwawienie pęcherzykowe,
niewydolność oddechowa.

Objawy w obrębie układu sercowo-naczyniowego:

utrata tętna,
choroba zastawkowa serca,
zapalenie osierdzia,
ból niedokrwienny serca,
kardiomiopatia,
zastoinowa niewydolność serca.

Objawy brzuszne:

zapalenie otrzewnej,
krwawa biegunka,
ból brzucha niedokrwienny.

Objawy nerkowe:

nadciśnienie,
białkomocz,
krwiomocz,
podwyższona kreatynina w surowicy.

Objawy w obrębie układu nerwowego:

ból głowy,
zapalenie opon mózgowych,
organiczne zamieszanie,
napady padaczkowe (nie nadciśnieniowe),
udar,
uszkodzenie rdzenia kręgowego,
porażenie nerwu czaszkowego,
neuropatia obwodowa czuciowa,
zapalenie mononerwów multipleksowych.

Dodatkowo w diagnostyce ran atypowych na tle zapalenia naczyń niezbędne są badania:

podstawowe – morfologia krwi, CRP, OB., funkcja wątroby i nerek, analiza moczu;
zaawansowane – ANA, ENA, ANCA, przeciwciała przeciwpaciorkowcowe, krzepnięcie krwi,
czynniki uzupełniające: C3, C4, kinaza kreatynowa, mioglobina, elektrolity, badanie kału na krew utajoną, HIV, zapalenie wątroby, rozmaz krwi, krioglobuliny, kriofibrynogeny, elektroforeza białek surowicy i immunofiksacja/nieprawidłowe immunoglobuliny, rozmaz krwi obwodowej, czynnik reumatoidalny, przeciwciała anty-CCP.

ABCDE – czyli dokładnie zbadaj przyczynę

Wskazanie w badaniu dokładnej przyczyny ran atypowych jest zupełnie niemożliwe, ale diagnostyka zapalenia naczyń zawsze powinna być przeprowadzona według akronimu ABCDE:

A – Anamneza – pacjentów należy pytać nie tylko o obecne rany, ale także o rany przebyte w przeszłości, choroby współistniejące i historię rodzinną, alergie;
B – Bakterie – bakterie rzadko są jedyną przyczyną przewlekłych ran, ale mogą znacząco wpływać na gojenie;
C – badanie kliniczne – oprócz lokalizacji ran badanie kliniczne często ujawnia typowe zmiany skórne na brzegu rany i/lub w jej otoczeniu, które dostarczają wskazówek co do przyczyn leżących u podłoża lub powikłania;
D – Wadliwy układ naczyniowy – szczególnie w przypadku ran kończyn dolnych, należy przynajmniej zbadać układ naczyniowy żylny i tętniczy dzięki badania USG;
E – Dodatki – istnieje wiele dalszych procedur diagnostycznych, które należy stosować w sposób ukierunkowany; najważniejszą z nich jest biopsja.

Podsumowanie

Rany atypowe stanowią istotny, choć często niedostatecznie rozpoznawany odsetek owrzodzeń. Ich rozpoznanie wymaga czujności klinicznej, zwłaszcza w przypadku nietypowej lokalizacji, silnego bólu, szybkiej progresji zmian, nawracania owrzodzeń lub braku gojenia mimo prawidłowo prowadzonej terapii. najważniejsze znaczenie ma pogłębiona diagnostyka, obejmująca dokładny wywiad, badanie przedmiotowe oraz szeroki panel badań laboratoryjnych i immunologicznych. Złotym standardem pozostaje biopsja.

Właściwe i wczesne rozpoznanie rany atypowej zwiększa szansę na skuteczne leczenie, ogranicza ryzyko powikłań oraz poprawia jakość życia pacjenta. W kolejnych artykułach z cyklu „Rany atypowe” przyjrzymy się bliżej poszczególnym przypadkom ran, takim jak: dermatozy neutrofilowe i piodermia zgorzelinowa, zapalenia naczyń skóry (małych i średnich), zawały skóry, rany nowotworowe.

Źródło: