Sektor suplementów diety w Polsce od lat wykazuje dynamiczny wzrost. Wraz z rosnącą popularnością produktów mających uzupełniać codzienną dietę w witaminy, minerały czy ekstrakty roślinne, zwiększa się odpowiedzialność organów państwowych za zapewnienie ich bezpieczeństwa zdrowotnego. Opublikowany przez Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) „Raport z działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie zdrowia publicznego za 2025 rok” przedstawia szczegółowe dane na temat skali i rezultatów nadzoru sanitarnego nad rynkiem suplementów diety w Polsce.
Nadzór sprawowany przez Państwową Inspekcję Sanitarną (PIS) ma charakter wieloaspektowy. Obejmuje kontrole w zakładach produkcyjnych i hurtowniach, badania laboratoryjne, monitoring sprzedaży internetowej (e-commerce) oraz współpracę międzynarodową w ramach europejskich systemów wczesnego ostrzegania RASFF i AAC.
Kontrole w zakładach produkcyjnych oraz hurtowniach
Zgodnie z raportem za 2025 rok, w ewidencji PIS znajdowały się 442 wytwórnie oraz 1 076 hurtowni suplementów diety. Inspektorzy sanitarni przeprowadzili łącznie 1 789 kontroli w obiektach produkcji i obrotu hurtowego. Z tego 399 stanowiły kontrole interwencyjne, będące reakcją na skargi konsumentów i sygnały o nieprawidłowościach.
Działaniami kontrolnymi objęto:
-
304 wytwórców suplementów diety, co stanowi ok. 68% wszystkich podmiotów produkcyjnych w kraju;
-
372 obiekty obrotu hurtowego, co przekłada się na 34,26% ogółu hurtowni.
W efekcie ujawnionych uchybień organy PIS wydały łącznie 254 decyzje administracyjne (142 skierowane do producentów oraz 112 do hurtowni). W przypadkach uzasadnionych zagrożeniem bezpieczeństwa konsumentów wydano 53 decyzje zakazujące wprowadzania do obrotu konkretnych produktów kwalifikowanych jako suplementy diety.
Ocena jakości zdrowotnej i badania laboratoryjne
W 2025 roku badanie suplementów diety stanowiło istotny element rocznego planu urzędowej kontroli i monitoringu żywności. Laboratoria PIS przebadały łącznie 4 124 próbki suplementów diety, analizując je pod kątem parametrów mikrobiologicznych, zanieczyszczeń chemicznych, schematy oznakowania oraz adekwatności organoleptycznych.
Wśród zbadanych produktów znajdowało się 3 347 próbek krajowych, 481 z innych państw UE oraz 296 z importu spoza UE. Kluczowym obszarem była ocena mikrobiologiczna. Przeanalizowano 1 695 próbek, ze szczególnym uwzględnieniem Salmonella (1 665 badań) i Listeria monocytogenes (1 625 badań). Prowadzono również badania w zakresie metali szkodliwych dla zdrowia (294 próbki), dozwolonych substancji dodatkowych (260 próbek) oraz mikotoksyn (27 próbek). Ponadto zbadano 2 359 próbek pod kątem znakowania i 1 062 pod kątem cech organoleptycznych. Wykonano też 1 934 analizy innych parametrów jakościowych.
W wyniku badań zdyskwalifikowano łącznie 143 próbki suplementów diety, co stanowi 3,47% wszystkich zbadanych produktów. Odsetek próbek zakwestionowanych wynosił 3,41% dla produktów krajowych, 3,95% dla produktów z UE oraz 3,38% dla produktów z importu spoza UE.
Największy udział wśród stwierdzonych niezgodności miały:
-
nieprawidłowości w znakowaniu – 105 próbek;
-
inne parametry jakościowe (np. zaniżona zawartość składników) – 19 próbek;
-
zanieczyszczenia mikrobiologiczne – 19 próbek;
-
ocena organoleptyczna – 6 próbek;
-
metale szkodliwe dla zdrowia – 2 próbki.
Badania nie wykazały niezgodności w zakresie pozostałości pestycydów, mikotoksyn, azotanów, substancji dodatkowych, GMO oraz zanieczyszczeń fizycznych.
Wirtualny rynek pod kontrolą – e-commerce i nielegalne składniki
W 2025 roku GIS przeprowadził skoordynowaną kontrolę tematyczną ukierunkowaną na monitoring witryn internetowych oferujących suplementy diety. Celem była weryfikacja produktów pod kątem zgodności z wymaganiami Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności.
W ramach akcji ustalono, iż ponad połowa ze zidentyfikowanych produktów niespełniających wymagań (128) zawierała składniki niedozwolone na podstawie rozporządzenia MZ (m.in. pankreatynę, chlorowodorek johimbiny oraz inne substancje z grupy johimbiny i świerzbiec adekwatny). Ponadto 52 produkty zawierały składniki stanowiące tzw. nową żywność (Novel Food), bez historii bezpiecznego spożycia w UE (np. Fadogia agrestis, Tongkat Ali, Epimedium). Identyfikowano także składniki z tzw. listy belgijskiej (czarny orzech) oraz zakazane na podstawie Uchwał Zespołu ds. Suplementów Diety (glistnik jaskółcze ziele).
Dodatkowo Narodowy Instytut Leków (NIL), dokonał analizy 90 próbek suplementów diety pod kątem obecności niedeklarowanych substancji aktywnych farmakologicznie (np. sildenafil, tadalafil, sybutramina, SARMs, DMAA). W dwóch próbkach potwierdzono obecność substancji niedozwolonych (śladowa obecność hordeniny oraz analog sildenafilu: N-fenylo-propoksyfenylokarbodenafil).
Współpraca międzynarodowa i ostrzeżenia publiczne
Suplementy diety odgrywają znaczącą rolę w międzynarodowej wymianie informacji o zagrożeniach. W 2025 roku kategoria „żywność dietetyczna, wzbogacana, suplementy diety” była najczęściej zgłaszaną przez Polskę grupą produktów. W systemie RASFF zarejestrowano 73 powiadomienia (na 345 ogółem). Z kolei w odniesieniu do produktów pochodzących z Polski zgłoszono w tej kategorii 22 powiadomienia.
W ramach sieci pomocy administracyjnej AAC Polska przekazała 17 powiadomień dotyczących suplementów diety. W 2025 roku GIS opublikował też 72 ostrzeżenia publiczne dotyczące żywności i wyrobów do kontaktu z żywnością. Istotna część z nich dotyczyła niebezpiecznych suplementów diety.
Raport Państwowej Inspekcji Sanitarnej za 2025 rok wskazuje, iż legalny rynek wytwórczy w większości spełnia rygorystyczne standardy bezpieczeństwa. Głównym wyzwaniem pozostaje jednak kanał e-commerce oraz obecność produktów z niedozwolonymi składnikami lub nieautoryzowaną nową żywnością. Skuteczny nadzór nad suplementami diety wymaga stałego łączenia tradycyjnych kontroli zakładów, specjalistycznych badań laboratoryjnych oraz monitorowania przestrzeni cyfrowej.
