Pharmacy First w Szkocji pokazuje, jak duże znaczenie ma rozwijanie usług farmaceutycznych. Już ponad jedna trzecia mieszkańców kraju korzysta z programu przynajmniej raz w roku. Statystyki NHS potwierdzają rosnące zainteresowanie pomocą farmaceutów i świadczeniami udostępnianymi bezpośrednio w aptekach.
Pharmacy First w Szkocji przyciąga coraz więcej pacjentów
W roku finansowym 2025/2026 z NHS Pharmacy First Scotland skorzystało 1972 005 osób. Stanowi to 36% populacji Szkocji. W porównaniu z rokiem 2021/2022 liczba użytkowników programu wzrosła o 59% (124 842 pacjentów). Wzrost odnotowano jednakowo u kobiet i mężczyzn, przy czym kobiety stanowiły aż 60% wszystkich użytkowników. Z usługi skorzystali mieszkańcy różnych obszarów społeczno-ekonomicznych. Choć statystyki pokazują, iż wzrost dotyczyły wszystkich grup wiekowych, to jednak największą aktywność zanotowano wśród dzieci w wieku 0-9 lat. W tej grupie wiekowej ponad połowa (520/1000 pacjentów) skorzystało z Pharmacy First. Ponadto dane pokazują także, iż 81% pacjentów otrzymało w ramach programu przynajmniej jeden produkt leczniczy. Natomiast pozostali użytkownicy uzyskali poradę dotyczącą samoleczenia bądź otrzymali skierowanie do innego pracownika opieki zdrowotnej.
Apteka stała się ważnym punktem dostępu do świadczeń zdrowotnych
Dane statystyczne wskazują na większe wykorzystanie Pharmacy First wśród mieszkańców obszarów uznawanych za defaworyzowanych w Szkocji:
- 408/1000 osób z obszarów najbardziej defaworyzowanych;
- 336/1000 pacjentów z rejonów najmniej defaworyzowanych.
Podobne wyniki uzyskano w Community Pharmacy Unscheduled Supply (CPUS) – usługi umożliwiającej pilne wydanie pacjentowi regularnie stosowanych leków lub wyrobów medycznych. Farmaceuta może wydać ilość odpowiadającą maksymalnie jednemu cyklowi przepisywania. Z kolei warunkiem jest brak możliwości uzyskania recepty w standardowym trybie. W roku finansowym 2025/2026 z usługi CPUS skorzystało 11% populacji Szkocji (626 462 osoby). W porównaniu z rokiem 2021/2022 liczba użytkowników usługi wzrosła o 26%.
Najczęstszymi beneficjentami CPUS były osoby starsze. Pacjenci w wieku 50-79 lat stanowili 55% wszystkich użytkowników. Natomiast w grupie osób powyżej 90 r.ż. z CPUS skorzystało 328/1000 osób. Dla porównania, wśród dzieci poniżej 10 lat wskaźnik wynosił zaledwie 34/1000 osób.
Apteki ogólnodostępne potrzebują długoterminowego finansowania
Wzrost liczby użytkowników programu Pharmacy First oznacza większą ilość pacjentów, co oznacza większe obciążenie personelu aptek. Community Pharmacy Scotland zwraca uwagę na rolę ogólnodostępnych aptek w zapewnianiu dostępu do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Realizacja Pharmacy First oznacza pomoc pacjentom w przypadku częstych dolegliwości oraz odciążenie lekarzy rodzinnych i innych placówek medycznych. Niemniej jednak organizacja podkreśla konieczność zapewnienia długoterminowego finansowania dla farmaceutów. Ponad połowa z 1250 szkockich aptek ma w zespole farmaceutę z uprawnieniami niezależnego perskrybera i dodatkowym przygotowaniem klinicznym, aby realizować więcej konsultacji w placówce.
Duże zainteresowanie Pharmacy First i CPUS dowodzi zapotrzebowanie na łatwo dostępne świadczenia farmaceutyczne. Pokazuje też, iż apteki są coraz ważniejszym elementem szkockiego systemu opieki zdrowotnej. Niestety utrzymanie tego kierunku jest nierozerwalnie związane z zapewnieniem odpowiednich środków. Umożliwi to m.in. dalszy rozwój kompetencji zespołów aptecznych oraz należną gratyfikację za realizowane usługi.
