Palacze są o 41% bardziej narażeni na utratę zębów niż osoby niepalące, a podwyższone ryzyko utrzymuje się również po zaprzestaniu palenia. Takie wnioski płyną z najnowszego przeglądu systematycznego i metaanalizy obejmujących 30 badań z udziałem ponad 193 tys. uczestników. Autorzy podkreślili, iż rzucenie palenia powinno stać się jednym z kluczowych elementów profilaktyki stomatologicznej.
Utrata zębów pozostaje jednym z najpoważniejszych problemów zdrowia jamy ustnej na świecie. Według danych Global Burden of Disease, w 2021 r. całkowite bezzębie dotyczyło około 353 mln osób. Jego konsekwencje wykraczają daleko poza samą jamę ustną – obejmują pogorszenie funkcji żucia, większe ryzyko niedoborów żywieniowych, problemy z komunikacją, obniżenie jakości życia oraz znaczne koszty leczenia protetycznego.
Od wielu lat wiadomo, iż palenie tytoniu sprzyja rozwojowi zapalenia przyzębia. Dotychczas brakowało jednak kompleksowej oceny, czy istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy paleniem a utratą zębów. Lukę tę wypełnia najnowszy przegląd systematyczny z metaanalizą autorstwa zespołu naukowców z Australii i Singapuru, obejmujący wyłącznie badania kohortowe i kliniczno-kontrolne, czyli projekty pozwalające wiarygodniej ocenić zależności przyczynowe niż badania przekrojowe
– Wyniki wskazują, iż osoby aktualnie palące są o 41% bardziej narażone na utratę zębów niż osoby, które nigdy nie paliły – czytamy w artykule „The Effect of Tobacco Smoking on Tooth Loss: A Systematic Review and Meta-Analysis” opublikowanym na łamach „Journal of Clinical Periodontology”.
Ryzyko utrzymuje się także po rzuceniu palenia
Do analizy włączono 30 badań opublikowanych do maja 2025 r. obejmujących łącznie ponad 193 tys. uczestników. Metaanaliza wykazała, iż aktualni palacze mają o 41% wyższe ryzyko utraty zębów (RR = 1,41), natomiast u byłych palaczy ryzyko pozostaje zwiększone o 21% (RR = 1,21) w porównaniu z osobami nigdy niepalącymi.
Autorzy podkreślili jednak, iż niższe ryzyko obserwowane u byłych palaczy potwierdza korzyści wynikające z zaprzestania palenia. Im wcześniej pacjent zerwie z nałogiem, tym większa szansa na ograniczenie długofalowych skutków dla zdrowia jamy ustnej.
– Choć ryzyko utraty zębów utrzymuje się również po zakończeniu palenia, jest ono wyraźnie niższe niż u osób przez cały czas palących – podkreślono.
Każda liczba wypalanych papierosów szkodzi
Badacze analizowali również wpływ intensywności palenia. Zarówno osoby wypalające niewielką liczbę papierosów dziennie, jak i palacze intensywni wykazywali istotnie wyższe ryzyko utraty uzębienia niż osoby niepalące.
Oznacza to, iż nie istnieje bezpieczny poziom ekspozycji na dym tytoniowy z punktu widzenia zdrowia jamy ustnej. Palenie przyspiesza rozwój chorób przyzębia, które bez odpowiedniego leczenia prowadzą do utraty kolejnych zębów.
Autorzy zwrócili jednocześnie uwagę, iż przez cały czas potrzebne są wysokiej jakości badania pozwalające jeszcze dokładniej określić zależność między liczbą wypalanych papierosów, czasem trwania nałogu a ryzykiem utraty uzębienia. – Każdy poziom palenia wiąże się ze zwiększonym ryzykiem utraty zębów – nie wykazano bezpiecznej dawki tytoniu dla zdrowia jamy ustnej – poinformowano.
Miliony przypadków utraty zębów można byłoby zapobiec
Jednym z najważniejszych elementów pracy było oszacowanie wpływu palenia na zdrowie populacji. Autorzy wyliczyli, iż około 7,4% wszystkich przypadków ciężkiej utraty zębów i całkowitego bezzębia na świecie można przypisać paleniu tytoniu. Oznacza to ponad 26 mln przypadków, którym potencjalnie można byłoby zapobiec poprzez eliminację tego czynnika ryzyka.
Znacznie większy udział palenia w utracie uzębienia odnotowano u mężczyzn niż u kobiet, co odzwierciedla różnice w rozpowszechnieniu nałogu.
Badacze zwrócili uwagę, iż w analizowanych publikacjach zabrakło danych pozwalających ocenić wpływ statusu społeczno-ekonomicznego na zależność między paleniem a utratą zębów. Jest to jeden z najważniejszych kierunków przyszłych badań.
Wnioski dla praktyki stomatologicznej
Autorzy podkreślili, iż działania związane z ograniczaniem palenia powinny stać się integralnym elementem opieki stomatologicznej. Edukacja pacjentów, wsparcie w rzucaniu palenia oraz regularna profilaktyka periodontologiczna mogą znacząco ograniczyć liczbę przypadków utraty uzębienia.
Badanie dostarczyło więc kolejnych mocnych argumentów przemawiających za aktywnym angażowaniem lekarzy dentystów i higienistek stomatologicznych w programy antynikotynowe. W gabinecie stomatologicznym można bowiem nie tylko diagnozować skutki palenia, ale również skutecznie motywować pacjentów do zmiany nawyków zdrowotnych.
– Rzucenie palenia powinno być traktowane jako jeden z podstawowych elementów profilaktyki utraty zębów oraz poprawy zdrowia jamy ustnej – podsumowano.
Źródło: https://onlinelibrary.wiley.com
Jakie czynniki systemowe mają największy wpływ na efektywność augmentacji kości przed leczeniem implantologicznym? – Takim czynnikiem jest na pewno palenie papierosów, bo nikotyna ogranicza angiogenezę i przepływ krwi w naczyniach krwionośnych. Choć badania naukowe wykazują, iż jeżeli pacjent pali do 10 papierosów dziennie, to nie powinno mieć to wpływu na przebieg leczenia, to jednak zawsze staramy się uświadomić mu ryzyko i zachęcić do ograniczenia palenia – mówi prof. dr hab. n. med. Andrzej Wojtowicz, kierownik Zakładu Chirurgii Stomatologicznej WUM, jeden z prekursorów implantologii w naszym kraju, promotor wielu prac doktorskich, autor licznych publikacji naukowych, członek m.in. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Implantologii Stomatologicznej oraz European Association of Dental Implantology.
