Koszty leczenia i opieki nad wcześniakami z wadami wrodzonymi są 1,8 razy wyższe niż nad tymi, które nie miały wad. Analiza kosztów opieki nad grupą 3,7 tys. wcześniaków urodzonych w różnych krajach Europy wykazała, iż koszty świadczeń zdrowotnych i opieki nad tymi dziećmi są istotnie wyższe w przypadku: porodu przed 26. tygodniem ciąży, dysplazji oskrzelowo-płucnej u noworodka oraz ciężkiej choroby nie dotyczącej układu oddechowego. Koszty opieki są także wyższe nad wcześniakami płci męskiej. Ratowanie życia i zdrowia wcześniaków to wyzwanie na które muszą być zabezpieczone środki w systemie.
Utrzymywanie przy życiu noworodków urodzonych przed czasem to jeden z sukcesów współczesnej medycyny. Jako wcześniaki określa się noworodki urodzone przed 37. tygodniem ciąży. Według WHO dotyczy to aktualnie co dziesiątego rodzonego dziecka. W Polsce szacunki wskazują na 7-8 proc. porodów. Szacuje się również, iż poważne wady występują u około 24 noworodków na 1 tys. urodzeń, zaś u wcześniaków – dużo częściej. Noworodki takie borykają się z problemami zdrowotnymi dotykającymi wszystkich układów organizmu, które mają daleko idące konsekwencje dla funkcjonowania nie tylko samego dziecka, ale i jego opiekunów. Często leczenie nie kończy się w okresie niemowlęcym, ale trwa latami, czasem taka osoba wymaga terapii lub opieki z powodu niepełnosprawności całe życie.
Analiza wcześniactwa z towarzyszącymi – lub nie – wadami rozwojowymi jako wyzwania dla ekonomiki ochrony zdrowia została zaprezentowana w artykule opublikowanym w Pediatric Research pt. “Economic costs at age five for very preterm children with congenital anomalies: evidence from a European cohort”. Wrodzone wady rozwojowe to anomalie strukturalne lub funkcjonalne, które powstały w życiu płodowym. Ich długotrwałym skutkiem bywa różnego rodzaju niepełnosprawność np. dotycząca wzroku lub słuchu albo niepełnosprawność intelektualna różnego stopnia. Dzieci te częściej korzystają ze świadczeń medycznych w porównaniu do dzieci urodzonych o czasie. Wyższe koszty opieki zdrowotnej rzadko kiedy dotyczą tylko pierwszych miesięcy życia.
Dotychczasowe badania łączyły skutki ekonomiczne albo z wadami wrodzonymi, albo z wcześniactwem. Pomimo tego, iż wady wrodzone zwiększają ryzyko przedwczesnego porodu, to około 80 proc. noworodków cierpiących na nie urodziło się o czasie. W publikacji Pediatric Research po raz pierwszy ukazano wydatki związane z urodzeniem się dziecka przed czasem i współwystępującymi wadami wrodzonymi. Celem badania było porównanie kosztów związanych z leczeniem i opieką nad 5-letnimi dziećmi urodzonymi przedwcześnie z wadami wrodzonymi i bez nich. Badaczom zależało także na przedstawieniu powiązania kosztów z czynnikami klinicznymi i społeczno-ekonomicznymi.
Badanie objęło 3687 dzieci urodzone między 22. a 31. tygodniem ciąży z różnych obszarów Europy, w tym również Polski (Wielkopolska). Rodzice 5-latków wypełnili kwestionariusze z pytaniami o zdrowie i rozwój dzieci, korzystanie ze świadczeń zdrowotnych w ciągu ostatniego roku, a także dotyczące rodziców: ich statusu społeczno-ekonomicznego, zdrowia i dobrostanu. Wady wrodzone zostały przyporządkowano do czterech kategorii:
- ciężkie wady np. zarośnięcie przełyku,
- lekkie wady np. dodatkowy palec,
- wady umiarkowane oraz mogące znaleźć się w różnych punktach na kontinuum od łagodnych do ciężkich np. ubytek przegrody międzykomorowej,
- wady nieokreślone, które zostały wyłączone z analizy.
Nie brano pod uwagę wrodzonych zaburzeń metabolicznych, hematologicznych czy immunologicznych. Poza świadczeniami zdrowotnymi do puli zasobów wykorzystywanych do opieki nad dziećmi zaliczono również koszty ponoszone przez rodziców w związku z zakupem sprzętu związanego z problemami zdrowotnymi dziecka, np. wózka inwalidzkiego. W kwestionariuszu znalazło się także pytanie o branie urlopu z powodu stanu zdrowia dziecka. Wszystkie obciążenia i koszty zostały wyceniono i podsumowane, a następnie przeliczone na euro. Do analiz włączono współzmienne, dotyczące sytuacji społeczno-ekonomicznej matki, samego porodu, powikłań u dziecka związanych z przedwczesnym porodem, mogące mieć też wpływ na otrzymane rezultaty.
Wśród badanych 58,3 proc. stanowili chłopcy. Średni wiek ciążowy przy urodzeniu wyniósł 29,2 tygodnia. Średnia masa noworodka przy urodzeniu wynosiła 1235 gram. Wadę wrodzono miało 8,5 proc. dzieci.
Istotne różnice uzyskano porównując koszty leczenia i opieki pomiędzy wcześniakami z wadami wrodzonymi i tymi, które nie miały wad. Były one około 1,8 raza wyższe w przypadku dzieci z wadą wrodzoną. Największa różnica pod tym względem została zaobserwowana wśród urodzonych w 26-27. tygodniu ciąży.
Niezależnie od ciężkości wady wrodzonej, koszty leczenia i opieki nad dziećmi nimi dotkniętymi były wyższe niż u wcześniaków od nich wolnych. Największa różnica finansowa wystąpiła w porównaniu grupy z ciężkimi wadami rozwojowymi z grupą urodzonych bez problemów zdrowotnych.
Całkowite koszty świadczeń zdrowotnych i wsparcia w innych obszarach były istotnie wyższe w przypadku: płci męskiej wcześniaka, porodu przed 26. tygodniem ciąży, dysplazji oskrzelowo-płucnej u noworodka oraz ciężkiej choroby nie dotyczącej układu oddechowego. Istotnie niższe koszty dotyczyły leczenia i wsparcia noworodków urodzonych poza Europą i nie będących jej stałymi mieszkańcami.
Całkowite koszty społeczne były istotnie wyższe w przypadku dzieci z wadą wrodzoną, były one także istotnie wyższe w przypadku chłopców oraz wyższe, jeżeli dziecko rodziło się przed 26. tygodniem ciąży, w porównaniu do urodzonych w 30-31. tygodniu ciąży. Dodatkowo były one wyższe w przypadku wystąpienia u dziecka ciężkiej choroby niezwiązanej z układem oddechowym w porównaniu do dzieci nie chorujących.
