Publikujemy najnowszy Onkoserwis – comiesięczny przegląd ciekawych doniesień i przełomowych badań z obszaru onkologii, przygotowywany przez ekspertów Polskiej Ligii Walki z Rakiem. W publikacji znajdziesz wyselekcjonowane doniesienia z renomowanych czasopism medycznych oraz renomowanych portali medycznych. Edycja: lipiec 2026.
Onkoserwis – sierpień 2026
Wielkość porcji spożywanych pokarmów u niemowląt istotnie wpływa na ryzyko rozwoju otyłości w późniejszym wieku
Naukowcy przeprowadzili wtórną analizę badania klinicznego z randomizacją, oceniającego zawartość białka w preparatach dla niemowląt, w celu oceny związku między wielkością porcji pokarmu w okresie rozszerzania diety (między 6. I 24. miesiącem życia) a ryzykiem wystąpienia nadwagi w późniejszym dzieciństwie.
W badaniu wzięło udział 1679 niemowląt urodzonych o czasie (mediana wieku: 14 dni). Niemowlęta zostały losowo przydzielone do grupy otrzymującej niehydrolizowane mleko krowie o niskiej lub wyższej zawartości białka. Grupą kontrolną były niemowlęta karmione piersią. Spożycie pokarmów oceniano w 6., 12., 18. i 24. miesiącu życia na podstawie 3-dniowych dzienników żywieniowych. Niemowlęta, które w wieku 6 miesięcy spożywały większe porcje posiłków, miały ponad dwukrotnie większe prawdopodobieństwo wystąpienia nadwagi w wieku 2 lat, niezależnie od wielkości porcji spożywanych w wieku 24 miesięcy (iloraz szans [OR], 2,36; P = 0,031). Ponadto u dzieci w wieku 8 lat większa wielkość porcji wiązała się z wyższym prawdopodobieństwem nadwagi w tym i 11 r.ż. (OR, 2,38–4,08; P < 0,05 dla wszystkich).
Źródło: onlinelibrary.wiley.com
Stosowanie inhibitorów pompy protonowej i antybiotyków zmniejsza skuteczność immunoterapii
W badaniach wykazano związek między stosowaniem antybiotyków i inhibitorów pompy protonowej (IPP) a zmniejszoną skutecznością inhibitorów punktów kontrolnych układu odpornościowego u chorych na rozsianego raka niedrobnokomórkowego płuca (NSCLC). Prawdopodobnie zależność ta jest wynikiem zaburzeń mikrobiomu jelitowego. Nie jest jasne, czy związek ten dotyczy również chorych we wcześniejszych stadiach nowotworu.
Naukowcy przeprowadzili analizę post hoc badania III fazy PACIFIC, w ramach którego 660 chorych na nieoperacyjnego NSCLC w III stadium, po radykalnej radiochemioterapii przydzielono losowo do grupy otrzymującej durwalumab lub placebo. W momencie rozpoczynania badania 40% chorych deklarowało przyjmowanie w ciągu 30 dni przed randomizacją IPP, natomiast 10% – antybiotyku. W grupie otrzymującej durwalumab stosowanie IPP lub antybiotyków wiązało się z istotnie krótszym czasem przeżycia bez progresji nowotworu (odpowiednio: 9,4 miesięcy i 17,2 miesięcy, współczynnik ryzyka [HR], 1,57; P < 0,0001 oraz 9,2 miesięcy i 15,6 miesięcy, HR, 1,50; p = 0,016). Ponadto czas przeżycia całkowitego chorych przyjmujących IPP był krótszy niż w grupie chorych niestosujących żadnych z wymienionych leków (mediana odpowiednio 33 i 58 miesięcy, HR, 1,66; p < 0,0001). W grupie otrzymującej durwalumab najlepsze wyniki uzyskano wśród chorych nie stosujących ani antybiotyków, ani IPP, a najkrótsze przeżycie bez progresji nowotworu oraz przeżycie całkowite obserwowano wśród chorych stosujących obie grupy leków.
Źródło: thelancet.com
Narzędzia sztucznej inteligencji mogą być wsparciem lekarzy w rozpoznawaniu nowotworów przełyku
Tradycyjne metody endoskopowe mają istotne ograniczenia w wykrywaniu wczesnego płaskonabłonkowego raka przełyku, podczas gdy uczenie głębokie (jedna z technik sztucznej inteligencji) oferuje bardziej obiektywne i spójne rozpoznawanie zmian. Naukowcy przeprowadzili przegląd systematyczny i metaanalizę, w celu porównania skuteczności wykrywania wczesnego płaskonabłonkowego raka przełyku przez endoskopię ocenianą przez algorytmy głębokiego uczenia i przez endoskopistów o różnym poziomie doświadczenia.
Do analizy włączono 14 badań. Algorytmy głębokiego uczenia wykazały czułość 0,94 i swoistość 0,88 i wyniki te były lepsze niż uzyskane przez endoskopistów (czułość 0,82 i swoistość 0,78; p < 0,05). W analizie podgrup różnica ta była istotna tylko w porównaniu z młodymi endoskopistami (lekarze z mniej niż 5-letnim stażem, którzy wykonali 1-2 tys. endoskopii górnego odcinka przewodu pokarmowego), ale nie w porównaniu z lekarzami o wyższym doświadczeniu (z ponad 10-letnim stażem lub wykonującymi ponad 10 tys. zabiegów).
Wsparcie przy użyciu głębokiego uczenia w grupie młodszych endoskopistów zwiększyło obszar pod krzywą ROC z 0,85 do 0,94 (P < 0,001), natomiast w grupie bardziej doświadczonych endoskopistów poprawa czułości, swoistości oraz obszaru pod krzywą ROC nie osiągnęła istotności statystycznej.
Źródło: journals.lww.com
Chorzy na nowotwory wciąż otrzymują za mało informacji o wpływie leczenia na płodność
W badaniu przeprowadzonym wśród dorosłych, u których rozpoznano nowotwór przed 50. rokiem życia, 30% respondentów stwierdziło, iż nigdy nie poinformowano ich o potencjalnym ryzyku niepłodności po leczeniu onkologicznym. Świadomość ta była szczególnie niska wśród chorych należących do mniejszości rasowych i etnicznych oraz wśród kobiet, które wcześniej były w ciąży.
Od wielu lat międzynarodowe wytyczne zalecają prowadzenie poradnictwa dotyczącego płodności u chorych na nowotwory w wieku rozrodczym. W cytowanym badaniu naukowcy przeanalizowali dane 636 chorych w wieku 18–49 lat. Uczestnicy wypełnili elektroniczną ankietę dotyczącą zdrowia reprodukcyjnego, świadomości potencjalnego ryzyka niepłodności związanego z nowotworem oraz źródeł informacji.
Okazało się, iż 29% (n = 184) badanych nigdy nie poinformowano o tym, iż leczenie nowotworu może wpłynąć na ich płodność. Najwyższy odsetek osób nieświadomych tego ryzyka odnotowano u chorych na raka tarczycy (56%), płuca (55%) oraz jelita grubego (37%). Starszy wiek w momencie rozpoznania nowotworu (OR, 1,09; P < 0,0001) oraz historia ciąż (OR, 2,01; P = 0,005), były niezależnie związane z większym prawdopodobieństwem braku otrzymania informacji o ryzyku niepłodności związanym z leczeniem onkologicznym.
Źródło: ascopubs.org
WARTO ZNAĆ: NAJLEPSZE ŹRÓDŁA WIEDZY O RAKU
U mężczyzn nowotwory częściej rozpoznaje się w bardziej zaawansowanym stadium niż u kobiet
Mężczyźni częściej niż kobiety umierają z powodu chorób nowotworowych, a jedną z możliwych przyczyn tej różnicy może być późniejsze rozpoznawanie raka. Aby sprawdzić, czy stadium zaawansowania nowotworu w momencie rozpoznania różni się w zależności od płci, naukowcy przeanalizowali dane z amerykańskiej bazy Surveillance, Epidemiology, and End Results, obejmującej nowotwory rozpoznane w latach 2015–2022 (z wyłączeniem 2020 roku).
Badanie dotyczyło 30 nowotworów o lokalizacjach innych niż narządy rozrodcze. W przypadku 20 z 30 analizowanych nowotworów u mężczyzn częściej chorobę rozpoznawano w stadium przerzutowym lub nieresekcyjnym. Jedynie w przypadku czterech nowotworów bardziej zaawansowane stadium stwierdzano częściej u kobiet. Największą różnicę na niekorzyść mężczyzn odnotowano w raku języka; ryzyko rozpoznania choroby w stadium przerzutowym było u nich 2,34 razy wyższe niż u kobiet. Z kolei w odniesieniu do raka pęcherza moczowego częstość rozpoznania nowotworu w stadium przerzutowym była u mężczyzn o 31% mniejsze niż u kobiet. Konieczne są dalsze badania, które pozwolą ustalić, czy obserwowane różnice związane są z czynnikami biologicznymi, zachowaniami zdrowotnymi, dostępem do badań diagnostycznych, czy opóźnieniami w zgłaszaniu się do lekarza.
Źródło: aacrjournals.org
Pogorszenie sprawności po rozpoznaniu raka piersi u starszych kobiet wiąże się z wieloletnim obniżeniem jakości życia
Leczenie raka piersi może prowadzić do pogorszenia sprawności fizycznej starszych kobiet, jednak nie jest jasne, jak wpływa to na ich jakość życia w kolejnych latach. Naukowcy przeanalizowali dane 1061 kobiet w wieku co najmniej 65 lat, u których rozpoznano raka piersi bez przerzutów odległych.
W momencie rozpoznania 692 kobiety (65,2%) nie wykazywały cech zespołu kruchości, 343 (32,3%) znajdowały się w stanie poprzedzającym jego rozwój, a u 26 (2,5%) był on już obecny. W ciągu roku od rozpoznania raka zespół kruchości pogłębił się u 19,5% badanych. W grupie kobiet, u których to nastąpiło, częściej obserwowano długotrwałe obniżenie jakości życia po 4-6 latach po rozpoznaniu raka. Po uwzględnieniu innych czynników mogących wpływać na wyniki wykazano, iż nasilenie kruchości w pierwszym roku po rozpoznaniu raka wiązało się z około 48% wyższym prawdopodobieństwem wieloletniego obniżenia jakości życia. Wyniki podkreślają potrzebę podejmowania działań zapobiegających osłabieniu i rozwojowi zespołu kruchości podczas leczenia raka piersi u starszych chorych.
Źródło: academic.oup.com
Współczesne środki antykoncepcyjne nie zwiększają ryzyka raka wątroby
Złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające estrogeny i progestageny są przez cały czas klasyfikowane jako substancje rakotwórcze wobec wątroby. Klasyfikacja ta opiera się jednak głównie na wynikach starszych badań dotyczących preparatów, których skład różnił się od stosowanego obecnie. Aby sprawdzić, czy współczesna antykoncepcja hormonalna wiąże się z ryzykiem rozwoju raka wątroby, duńscy naukowcy przeanalizowali dane z ogólnokrajowego rejestru obejmującego 1 957 490 kobiet w wieku od 15 do 49 lat, obserwowanych w latach 1995–2021.
W czasie obserwacji obejmującej łącznie 24,5 miliona osobolat rozpoznano 130 przypadków raka wątroby. Stosowanie antykoncepcji hormonalnej w tej chwili lub w przeszłości nie wiązało się ze zwiększoną częstością występowania tego nowotworu (wskaźnik ryzyka 0,76; 95% CI: 0,50–1,15). Nie stwierdzono również, aby ryzyko rozwoju raka wątroby zależało od rodzaju stosowanego preparatu, czasu stosowania antykoncepcji, ani czasu, jaki upłynął od jej odstawienia. Wyniki wskazują, iż współczesne hormonalne środki antykoncepcyjne nie zwiększają ryzyka rozwoju raka wątroby.
Źródło: academic.oup.com
Wpływ metod medycznie wspomaganego rozrodu na ryzyko rozwoju nowotworu
Leczenie niepłodności z wykorzystaniem metod medycznie wspomaganego rozrodu, takich jak zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro), wiąże się z zastosowaniem stymulacji hormonalnej. Z tego względu prowadzone są badania nad możliwym wpływem tych metod na rozwój nowotworów hormonozależnych.
Australijscy naukowcy przeanalizowali dane 1 748 927 kobiet w wieku 18-55 lat, obserwowanych w latach 1991–2018. W badanej grupie 396 661 kobiet skorzystało z metod wspomagania rozrodu, takich jak zapłodnienie pozaustrojowe, inseminacja domaciczna, stymulacja jajników lub indukcja owulacji cytrynianem klomifenu. Po zastosowaniu niektórych rodzajów leczenia niepłodności obserwowano częstsze występowanie nowotworów hormonozależnych, w tym raka piersi, jajnika, trzonu macicy, tarczycy i jelita grubego oraz czerniaka (wzrost względnego ryzyka o 9–64%). Zwiększenie liczby zachorowań na nowotwory w wartościach bezwzględnych było jednak niewielkie – dla wszystkich z analizowanych nowotworów było to mniej niż 20 dodatkowych przypadków raka rocznie na 100 000 kobiet poddanych leczeniu niepłodności.
Autorzy podkreślają, iż obserwowane zależności nie muszą być skutkiem samej terapii. Na wyniki mogły wpływać choroby i zaburzenia związane z niepłodnością, takie jak endometrioza, zespół policystycznych jajników i brak owulacji, a także otyłość oraz pochodzenie etniczne. Więcej zachorowań rozpoznawano przede wszystkim w pierwszych latach po leczeniu, co może wynikać z częstszego wykonywania badań i wcześniejszego wykrywania nowotworów.
Źródło: jamanetwork.com
opracowanie: Onkoserwis – serwis onkologiczny dla dziennikarzy – Polska Liga Walki z Rakiem
PRZESKOCZ DO: STRONA GŁÓWNA
Post Onkoserwis – doniesienia z zakresu onkologii – sierpień 2026 pojawił się poraz pierwszy w Zwrotnikraka.pl.
