Ocena efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej – wzór + przykład (ASD / ZA)

autyzmwszkole.com 2 godzin temu

Reklamy

To jeden z najczęściej mylonych, a jednocześnie najważniejszych elementów dokumentacji szkolnej.
Ocena efektywności nie jest sprawozdaniem z działań. Jej celem nie jest opisanie, co robiliśmy, ale rzetelna odpowiedź na pytanie:

Czy udzielana pomoc psychologiczno-pedagogiczna realnie działa – i co robimy dalej?

Ten artykuł powstał z myślą o nauczycielach, pedagogach specjalnych, psychologach i dyrektorach, którzy:

przygotowują dokumentację PPP zgodnie z aktualnymi przepisami,
pracują z uczniami w spektrum autyzmu i z zespołem Aspergera,
chcą pisać konkretnie, bezpiecznie i merytorycznie (również na potrzeby kontroli).

Podstawa prawna – co naprawdę wynika z przepisów?

Zgodnie z obowiązującymi rozporządzeniami dotyczącymi pomocy psychologiczno-pedagogicznej, szkoła ma obowiązek:

monitorować skuteczność udzielanej pomocy,
analizować efekty, a nie wyłącznie zakres działań,
formułować wnioski i rekomendacje do dalszej pracy z uczniem.

Przepisy nie wymagają:

rozbudowanych opisów każdej godziny zajęć,
narracyjnych sprawozdań bez odniesienia do zmiany,
ogólnikowych sformułowań typu „zajęcia przyniosły pozytywne efekty”.

Wymagają natomiast oceny efektywności, czyli decyzji:
kontynuować – modyfikować – zakończyć – skierować dalej.

Najczęstszy błąd w szkołach

Sprawozdanie ≠ ocena efektywności

Sprawozdanie	Ocena efektywności
Co robiliśmy	Czy to działa
Opis działań	Analiza zmiany
Lista zajęć	Wnioski i decyzje
Przeszłość	Przyszłość

W praktyce kontrolnej to właśnie brak oceny efektywności (a nie brak zajęć) jest najczęściej kwestionowany.

Reklamy

👇 Przeczytaj:

📘 Przykładowe oceny opisowe ucznia z autyzmem i Zespołem Aspergera – klasy 1–3 eBook 20 zł

5 kroków oceny efektywności – prosty standard szkolny

Ten model sprawdza się zarówno w dokumentacji bieżącej, jak i przy IPET, WOPFU oraz podsumowaniach semestralnych.

1️⃣ Jakie były potrzeby ucznia? (1–3 zdania)

Krótko, funkcjonalnie, bez diagnozowania ponad kompetencje szkoły.

✔️ trudność w…
✔️ obserwowane zachowania…
✔️ wpływ na funkcjonowanie szkolne…

2️⃣ Jaką pomoc wdrożono?

formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej (PPP),
dostosowania organizacyjne i dydaktyczne,
wsparcie nauczycieli i specjalistów.

Nie opisujemy przebiegu zajęć – tylko zakres pomocy.

3️⃣ Jak mierzymy zmianę? (wskaźniki)

Ocena efektywności musi mieć punkt odniesienia.
Nie „wydaje się”, tylko konkret.

Przykładowe wskaźniki:

częstość zachowań,
czas reakcji,
liczba ukończonych zadań,
poziom samodzielności,
obserwowalny dobrostan.

4️⃣ Co się poprawiło / nie poprawiło?

co działa – i dlaczego,
co nie działa – i dlaczego,
bez oceniania ucznia,
bez obwiniania rodziny czy szkoły.

5️⃣ Wnioski i decyzje

To najważniejsza część dokumentu.

kontynuujemy,
modyfikujemy (jak konkretnie),
kończymy pomoc,
kierujemy do dalszej diagnozy lub konsultacji.

WZÓR – arkusz oceny efektywności PPP (do skopiowania)

Uczeń: ………………………………………
Okres oceny: ……………………………
Zespół: ……………………………………

Formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej:
(np. TUS, zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze, konsultacje pedagoga, dostosowania)

Wskaźniki (zaznacz / uzupełnij):

☐ frekwencja i aktywny udział (0–2)
☐ zmiana zachowania (częstość / czas)
☐ wyniki edukacyjne (np. liczba ukończonych zadań)
☐ funkcjonowanie społeczne (inicjacje / reakcje)
☐ dobrostan emocjonalny (napięcie, regulacja, przerwy)

Ocena efektywności:

Co działa (dlaczego):
……………………………………………………………………

Co nie działa (dlaczego):
……………………………………………………………………

Rekomendacje na kolejny okres:
……………………………………………………………………

Decyzja zespołu:
☐ kontynuować
☐ modyfikować
☐ zakończyć
☐ skierować do dodatkowej diagnozy / konsultacji (jakiej?)

PRZYKŁAD – uczeń z zespołem Aspergera, klasa 6

Potrzeba

Uczeń przejawia trudności w pracy zespołowej, wysoki poziom napięcia w sytuacjach zmiany planu oraz skłonność do konfliktów w sytuacjach niejednoznacznych społecznie.

Zastosowana pomoc

Trening Umiejętności Społecznych – 1× w tygodniu
Konsultacje z pedagogiem szkolnym – 2× w miesiącu
Dostosowania:
- jasno określone role w pracy grupowej,
- instrukcje pisemne,
- stała „procedura sporu” (kroki postępowania).

Efekty – wskaźniki

spadek liczby konfliktów podczas pracy w grupie
(z ok. 2–3 tygodniowo do 0–1),
częstsze zgłaszanie niepewności w formie pytania
(„czy dobrze rozumiem…”) zamiast eskalacji sporu,
utrzymująca się wysoka reakcja stresowa przy nagłych zmianach zastępstw.

Wnioski i rekomendacje

kontynuować Trening Umiejętności Społecznych,
rozszerzyć wsparcie o trening elastyczności poznawczej
(scenariusze „co jeśli…”),
wprowadzić stałą kartę „Plan B” na sytuacje zastępstw.

Dlaczego ta forma jest bezpieczna formalnie?

✔️ opiera się na obserwowalnych wskaźnikach
✔️ oddziela działania od efektów
✔️ pokazuje proces decyzyjny szkoły
✔️ jest czytelna dla dyrektora i organu nadzoru
✔️ chroni nauczyciela i specjalistę

Reklamy

👇 Przeczytaj:

📘 IPET i WOPFU – gotowe przykłady dla uczniów z ASD i Zespołem Aspergera eBook 20 zł

📌 ROZWINIĘCIE

Pakiet przykładów ocen efektywności „na kontrolę”

Poniższa sekcja jest napisana językiem formalnym, neutralnym i odpornym na zakwestionowanie.

Jak powinna wyglądać ocena efektywności „czytelna dla kontroli”?

Podczas kontroli (kuratorium, organ prowadzący) analizowane są trzy najważniejsze elementy:

Czy szkoła określiła punkt wyjścia (potrzeby ucznia)
Czy wskazano mierzalne kryteria oceny zmiany
Czy zespół podjął decyzję na przyszłość (wnioski)

Poniżej znajdują się wzorcowe przykłady ocen efektywności, które spełniają te trzy warunki.

🧩 PRZYKŁAD 1 – ASD (spektrum autyzmu)

Ocena efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Potrzeby ucznia (stan wyjściowy):
Uczeń przejawiał trudności w zakresie regulacji emocjonalnej oraz reagował wzrostem napięcia w sytuacjach zmiany planu dnia i niejednoznacznych poleceń, co wpływało na jego funkcjonowanie w klasie.

Zastosowana pomoc:
Zajęcia rewalidacyjne ukierunkowane na komunikację i samoregulację, konsultacje pedagoga specjalnego, dostosowania organizacyjne (wizualny plan dnia, zapowiedzi zmian, instrukcje pisemne).

Wskaźniki oceny efektywności:

liczba sytuacji dezorganizacji emocjonalnej,
sposób sygnalizowania trudności,
reakcja na zapowiedziane zmiany.

Ocena efektywności:
Zaobserwowano zmniejszenie liczby sytuacji dezorganizacji emocjonalnej oraz wzrost samodzielnego sygnalizowania trudności przez ucznia. Uczeń lepiej funkcjonuje przy zapowiedzianych zmianach organizacyjnych.

Wnioski i decyzja:
Pomoc uznaje się za częściowo efektywną.
Zaleca się kontynuację wsparcia oraz jego modyfikację poprzez wzmocnienie strategii radzenia sobie w sytuacjach nagłych zmian.

🧩 PRZYKŁAD 2 – Zespół Aspergera (ZA)

Potrzeby ucznia:
Uczeń doświadczał trudności w pracy zespołowej oraz reagował impulsywnie w sytuacjach konfliktowych i niejednoznacznych społecznie.

Zastosowana pomoc:
Trening Umiejętności Społecznych, konsultacje pedagoga szkolnego, wprowadzenie jasnych zasad pracy w grupie oraz procedury rozwiązywania sporów.

Wskaźniki:

liczba konfliktów podczas pracy w grupie,
sposób reagowania w sytuacjach nieporozumień,
inicjowanie komunikacji zamiast eskalacji.

Ocena efektywności:
Odnotowano spadek liczby konfliktów oraz częstsze stosowanie przez ucznia strategii komunikacyjnych zamiast reakcji impulsywnych. przez cały czas obserwuje się podwyższony poziom napięcia w sytuacjach nagłych zmian organizacyjnych.

Wnioski:
Pomoc uznaje się za efektywną w zakresie relacji rówieśniczych.
Rekomenduje się rozszerzenie działań o elementy treningu elastyczności poznawczej.

🧩 PRZYKŁAD 3 – brak wyraźnych efektów (bardzo istotny na kontrolę)

Ten przykład jest najważniejszy – pokazuje, iż brak efektów ≠ błąd szkoły, jeżeli został prawidłowo opisany.

Ocena efektywności:
W okresie objętym oceną nie zaobserwowano istotnej zmiany w zakresie funkcjonowania ucznia pomimo systematycznego udzielania pomocy.

Wnioski:
Zespół uznaje dotychczasowe oddziaływania za niewystarczające w obecnej formie i rekomenduje:

modyfikację zakresu wsparcia,
rozważenie pogłębionej diagnozy,
dostosowanie form pomocy do aktualnych potrzeb ucznia.

👉 Taki zapis chroni szkołę i pokazuje rzetelną analizę.

Dlaczego te przykłady są „kontroloodporne”?

✔️ jasno oddzielają działania od efektów
✔️ operują obserwowalnymi wskaźnikami, nie ocenami
✔️ zawierają wnioski i decyzję zespołu
✔️ są spójne z IPET i WOPFU
✔️ nie zawierają języka oceniającego ucznia

🔗 Powiązane artykuły

Ocena efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dziecku ze spektrum autyzmu
Ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci ze spektrum autyzmu i ADHD
Przykładowa ocena opisowa ucznia z autyzmem / Zespołem Aspergera

🔓 Subskrybuj

📌 Subskrypcja 6 zł – dostęp do wybranych materiałów, artykułów i inspiracji dla nauczycieli, terapeutów i rodziców.
🌟 Subskrypcja PREMIUM 10 zł – rozbudowane arkusze i scenariusze zajęć.

📚 Zajrzyj do eBooków, Pakietów lekcyjnych, scenariuszy zajęć rewalidacyjnych, terapeutycznych, Arkuszy i innych narzędzi (w zakładkach w górnej części strony) na autyzmwszkole.com

👇 Przeczytaj: