Początek roku szkolnego to dla rodziców nie tylko powrót do podręczników, zajęć i szkolnych obowiązków. Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ przypomina, iż to także dobry moment, by zadbać o profilaktykę zdrowotną dzieci. Szczególną uwagę zwraca na szczepienia przeciw HPV. Dane dla Sądecczyzny nie wyglądają dobrze – w powiecie nowosądeckim odsetek zaszczepionych nie przekracza 8 proc. i należy do najniższych w Małopolsce.
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) odpowiada za rozwój wielu chorób nowotworowych. Zakażenie może prowadzić m.in. do raka szyjki macicy, ale również nowotworów prącia, odbytu oraz głowy i szyi. Szczepienie ma chronić przed zakażeniami typami wirusa odpowiedzialnymi za znaczną część tych zachorowań.
Powiat nowosądecki z jednym z najniższych wyników w Małopolsce
Według danych Centrum e-Zdrowia w całej Polsce przeciw HPV – zarówno w ramach programu powszechnych szczepień, jak i poza nim – zaszczepiło się już ponad 904 tys. osób z roczników 2006-2017.
W Małopolsce ze szczepień skorzystało około 82 tys. dziewcząt i chłopców, czyli blisko 18 proc. osób urodzonych w tych latach.
Różnice pomiędzy poszczególnymi częściami województwa są jednak ogromne. Najwyższy poziom wyszczepienia odnotowano w Krakowie, gdzie sięga on niemal 31 proc. W najlepiej chronionych rocznikach 2011-2012 zaszczepiony jest już co drugi młody mieszkaniec stolicy Małopolski.
Zupełnie inaczej sytuacja wygląda na Sądecczyźnie. Powiat nowosądecki, obok powiatu limanowskiego, znajduje się na drugim końcu zestawienia. W obu przypadkach odsetek zaszczepionych nie przekracza choćby 8 proc.
To oznacza, iż różnica między Krakowem a powiatem nowosądeckim jest niemal czterokrotna.
Bezpłatne szczepienia dla dzieci i nastolatków
Program powszechnych szczepień przeciw HPV rozpoczął się w Polsce w 2023 roku. w tej chwili obejmuje dziewczynki i chłopców w wieku od 9 do 14 lat. Szczepienie jest bezpłatne i nie wymaga skierowania.
Rodzice mają do wyboru szczepionkę dwuwalentną lub dziewięciowalentną. W tej grupie wiekowej pełny schemat składa się z dwóch dawek podawanych w odstępie sześciu miesięcy.
Najprostszym sposobem umówienia szczepienia jest kontakt z przychodnią podstawowej opieki zdrowotnej, do której zapisane jest dziecko. Termin można również ustalić za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta dziecka.
Z bezpłatnej profilaktyki mogą korzystać także nastolatkowie w wieku 14-18 lat. W ich przypadku dwuwalentna szczepionka przeciw HPV znajduje się na liście bezpłatnych leków dla dzieci. Konieczne jest jednak wcześniejsze uzyskanie recepty od lekarza, odebranie preparatu w aptece i umówienie jego podania w przychodni POZ.
„To inwestycja w przyszłość”
Jak podkreśla dr hab. n. med. Hanna Czajka, prof. UR, kierownik Poradni Chorób Zakaźnych – Szczepień w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym im. św. Ludwika w Krakowie, szczepienie przeciw HPV jest istotnym elementem profilaktyki zdrowotnej nastolatków.
– Przede wszystkim w rozmowie z rodzicami powinniśmy podkreślić, iż to szczepienie jest inwestycją w przyszłość. Profilaktyka HPV to w przyszłości ochrona przed chorobą onkologiczną – zaznacza specjalistka.
Jak dodaje, nie chodzi wyłącznie o nowotwory związane z narządami płciowymi. HPV może być również przyczyną chorób nowotworowych głowy i szyi.
Dorośli również mogą się zaszczepić
NFZ przypomina, iż szczepienia przeciw HPV nie są przeznaczone wyłącznie dla dzieci. Mogą z nich korzystać również osoby dorosłe. Dla osób po ukończeniu 18. roku życia szczepionka dwuwalentna jest częściowo refundowana – pacjent płaci połowę ceny preparatu.
– Warto pamiętać, iż przeciwko HPV mogą zaszczepić się także dorośli – wskazuje Elżbieta Fryźlewicz-Chrapisińska, dyrektor Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ w Krakowie.
Szczepienia dorosłych wykonywane są nie tylko w przychodniach, ale także w aptekach. W Małopolsce umowę z NFZ dotyczącą realizacji szczepień ochronnych ma ponad 200 aptek. Od sierpnia 2025 roku wykonano w nich około 3,5 tys. szczepień przeciw HPV.
Dane dotyczące powiatu nowosądeckiego pokazują jednak, iż właśnie na Sądecczyźnie przed systemem ochrony zdrowia, samorządami, szkołami i przede wszystkim rodzicami pozostaje sporo do zrobienia. Przy wyniku poniżej 8 proc. region wyraźnie odstaje nie tylko od Krakowa, ale również od średniej dla całej Małopolski.
Źródło: NFZ Małopolska
