Nowy lek w terapii choroby Alzheimera?

Naukowcy z Northwestern University w Stanach Zjednoczonych przeprowadzili badania na genetycznie zmodyfikowanych myszach, testując nową substancję o potencjalnym zastosowaniu w leczeniu choroby Alzheimera. Wykazano, iż lek ten istotnie obniża poziom β-amyloidu, białka uznawanego za jeden z kluczowych czynników patogenetycznych tej choroby. Badanie rzuca również nowe światło na to, co dzieje się w mózgu na samym początku choroby Alzheimera.

Nowy lek na chorobę Alzheimera? Badanie

Badanie przeprowadzono na genetycznie zmodyfikowanych myszach, u których objawy choroby Alzheimera rozwijają się szybciej niż u ludzi. Zwierzęta badano w różnym wieku, co pozwoliło ocenić postęp zmian neurodegeneracyjnych na kolejnych etapach choroby. Dodatkowo wykorzystano próbki hipokampa pochodzące od zmarłych pacjentów. Badacze chcieli w ten sposób sprawdzić, czy uzyskane wyniki są zgodne z obserwacjami w ludzkiej tkance mózgowej.

Myszy podzielono na dwie grupy: jedna przez 60 dni otrzymywała doustnie badany lek NU-9, a druga neutralny płyn. Po zakończeniu terapii przeanalizowano ich mózgi, oceniając poziom toksycznego β-amyloidu oraz zmiany w strukturze neuronów.

W jaki sposób choroba Alzheimera niszczy mózg?

Badania wykazały, iż w chorobie Alzheimera kluczową rolę odgrywają różne toksyczne formy białka amyloidu beta, tzw. oligomery. Uszkadzają one mózg na różnych etapach choroby i w odmienny sposób.

Naukowcy wykorzystali dwa specyficzne przeciwciała, aby rozróżnić te formy amyloidu. Okazało się, iż nie są one jednorodne ani funkcjonalnie takie same. Przeciwciało ACU193 wykrywa wczesną formę amyloidu, która pojawia się jako pierwsza w przebiegu choroby. Ta forma wnika do wnętrza neuronów oraz wiąże się z astrocytami, czyli komórkami pomocniczymi, które w prawidłowych warunkach chronią neurony i wspierają ich funkcjonowanie.

Z kolei przeciwciało NU4 identyfikuje późną formę amyloidu, która gromadzi się głównie na zewnątrz komórek nerwowych. Tworzy ona zwarte złogi i buduje charakterystyczne struktury otaczające blaszki amyloidowe, znane jako płytki starcze.

Szczególnie istotne jest odkrycie, iż wczesna forma amyloidu wykrywana przez ACU193 „osadza się” na powierzchni astrocytów, zaburzając ich prawidłową funkcję. Powoduje to przejście astrocytów w stan reaktywny, związany z procesem zapalnym, oraz sprzyja gromadzeniu się innych toksycznych białek.

NU-9 w chorobie Alzheimera — nowa nadzieja?

Naukowcy przetestowali nową cząsteczkę terapeutyczną o nazwie NU-9, uzyskując obiecujące wyniki w badaniach przedklinicznych. Zastosowanie leku doprowadziło do istotnego zmniejszenia ilości toksycznej formy amyloidu beta wykrywanej przez przeciwciało ACU193 na powierzchni astrocytów. Jednocześnie zaobserwowano obniżenie stanu zapalnego w mózgu, na co wskazuje spadek poziomu białka GFAP, będącego markerem aktywacji astrocytów.

Terapia NU-9 skutkowała również redukcją ilości fosforylowanego białka TDP-43, które jest związane z uszkodzeniem komórek nerwowych. Wyniki te potwierdzają, iż procesy prowadzące do choroby Alzheimera rozpoczynają się wewnątrz komórek nerwowych na długo przed pojawieniem się objawów klinicznych.

Ukierunkowanie terapii na konkretny, wczesny podtyp amyloidu beta może zatem pozwolić na zatrzymanie lub istotne spowolnienie rozwoju choroby już na jej początkowym etapie. NU-9 wydaje się szczególnie obiecującym kandydatem na nową terapię choroby Alzheimera, ponieważ skutecznie wygasza proces zapalny mózgu wywołany przez toksyczne formy amyloidu.

Hamowanie mechanizmów chorobowych na bardzo wczesnym etapie rozwoju choroby daje nadzieję na skuteczniejsze leczenie choroby Alzheimera w przyszłości.

Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Alzheimer’s & Dementia.