Minister zdrowia podpisała dokument regulujący żywienie dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach – tzw. „rozporządzenie sklepikowe”. Przepisy wejdą w życie 1 września 2026 r. i ograniczą uczniom dostęp m.in. do produktów o wysokiej zawartości cukru, promując zdrowsze wybory żywieniowe – co ma istotne znaczenie również dla zdrowia jamy ustnej najmłodszych.
16 lutego 2026 r. minister zdrowia podpisała nowe tzw. „rozporządzenie sklepikowe”, które zastąpi regulację z 2016 r. Celem dokumentu jest wzmocnienie ochrony zdrowia dzieci poprzez poprawę jakości żywienia w przedszkolach i szkołach oraz ograniczenie dostępności żywności wysoko przetworzonej.
Z perspektywy środowiska stomatologicznego najważniejsze są zapisy dotyczące redukcji cukrów dodanych w napojach, zamkniętego katalogu produktów dopuszczonych do sprzedaży w sklepikach oraz promowania wody jako napoju pierwszego wyboru.
Mniej cukru, więcej roślin – nowe zasady w stołówkach
Rozporządzenie wprowadza konkretne wymagania dotyczące komponowania jadłospisów. Wśród najważniejszych zmian znalazły się:
• obowiązek serwowania co najmniej raz w tygodniu w pełni roślinnego obiadu na bazie nasion roślin strączkowych,
• przygotowywanie zup na wywarach warzywnych minimum dwa razy w tygodniu,
• ograniczenie ilości cukru dodawanego do napojów,
• preferencja dla wody w żywieniu zbiorowym,
• większy nacisk na produkty pełnoziarniste, sezonowe i lokalne.
Wprowadzono także obowiązek zapewnienia alternatywy roślinnej dla dzieci pozostających na dietach eliminacyjnych w dni, gdy serwowane są posiłki mięsne lub rybne.
Z perspektywy środowiska stomatologicznego szczególnie istotne jest systemowe ograniczanie podaży w środowisku szkolnym cukrów prostych – jednego z głównych czynników ryzyka próchnicy u dzieci i młodzieży.
Zamknięty katalog produktów w sklepikach
Nowe przepisy określają także zamkniętą listę grup produktów dopuszczonych do sprzedaży na terenie placówek oświatowych, w tym w automatach vendingowych. Wśród nich znajdują się:
• pieczywo i kanapki,
• sałatki i surówki,
• mleko, produkty mleczne i ich roślinne alternatywy (wzbogacone m.in. w wapń i witaminę B12),
• warzywa, owoce, orzechy i nasiona bez dodatku cukru i soli,
• soki, musy i koktajle bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
• naturalna woda mineralna i źródlana,
• bezcukrowe gumy do żucia oraz gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.
Usunięto kategorię „inne”, która wcześniej umożliwiała sprzedaż produktów o niższej wartości odżywczej. Obniżono także dopuszczalną zawartość cukrów dodanych w napojach przygotowywanych na miejscu.
Choć ostatecznie zrezygnowano z planowanego zakazu sprzedaży kawy – m.in. po opinii ekspertów z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego, którzy ocenili zapis jako zbyt konserwatywny, szczególnie w odniesieniu do szkół ponadpodstawowych – dane wskazują, iż aż 70% szkół podstawowych i tak nie prowadzi sprzedaży tego typu napojów.
Wsparcie wdrożenia i znaczenie dla zdrowia publicznego
Ministerstwo zdrowia, we współpracy z ekspertami, przygotowuje ponadto bazę narzędzi i materiałów wspierających realizatorów żywienia zbiorowego. Funkcjonuje również skrzynka kontaktowa dla placówek, które mają pytania dotyczące interpretacji przepisów.
Nowe regulacje wpisują się w szerszą strategię ograniczania czynników ryzyka chorób cywilizacyjnych – w tym nadwagi, otyłości i chorób dietozależnych. W kontekście stomatologicznym oznacza to potencjalne zmniejszenie ekspozycji dzieci na produkty o wysokiej zawartości cukru i tym samym ograniczenie jednego z kluczowych czynników rozwoju próchnicy.
Źródło: https://www.gov.pl/web/zdrowie
– Profilaktyka próchnicy u dzieci powinna rozpoczynać się naprawdę bardzo, bardzo wcześnie, bo już na etapie ciąży. Mama powinna zadbać o swoje uzębienie, ale powinna również wiedzieć, jak zadbać o uzębienie dziecka – mówi prof. dr hab. n. med. Dorota Olczak-Kowalczyk, prezes Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej, konsultant krajowa z zakresu stomatologii dziecięcej. Kiedy powinna odbyć się pierwsza wizyta kontrolna dziecka u dentysty? Jak znaleźć złoty środek między jedzeniem przez dziecko słodyczy a dbaniem o zdrowie zębów malucha?
Zachęcamy do obejrzenia materiału filmowego!
