Nieswoiste choroby zapalne jelit a obturacyjny bezdech senny. Dlaczego warto sprawdzić swój oddech podczas snu?

Zdjęcie: Nieswoiste choroby zapalne jelit a obturacyjny bezdech senny

Obturacyjny bezdech senny (OBS) jest schorzeniem stosunkowo powszechnym, które dotyka znaczący odsetek populacji. Towarzyszy mu jednak niski poziom świadomości społecznej.

Zdiagnozowanie i adekwatne leczenie obturacyjnego bezdechu sennego może przynieść korzyści w zakresie poprawy jakości życia, jak i zmniejszenia ryzyka poważnych powikłań zdrowotnych. W świetle wyników badań, leczenie OBS może przyczynić się do redukcji pięcioletniego ryzyka śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych aż o 55 proc.[i].

Dlaczego w kwartalniku poświęconym problemom związanym z nieswoistymi zapaleniami jelit, pojawia się artykuł o problemach z oddychaniem? Okazuje się, iż NChZJ może rzutować na… sen. Na podstawie danych ok. 300 tys. osób ustalono, iż częstość występowania OBS wynosiła 7,8 proc. w przypadku pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego (WZJG) i 7,2 proc. w przypadku chorych na chorobę Leśniowskiego-Crohna (ch. L-C), w porównaniu z 4,3 proc. u osób bez NChZJ[ii].

Obturacyjny bezdech senny to choroba, która charakteryzuje się występowaniem co najmniej pięciu, trwających nie krócej niż 10 sekund, epizodów bezdechu (apnea) lub znacznych spłyceń oddychania (hypopnea), skutkujących spadkiem wysycenia krwi tętniczej tlenem o ≥3 proc. w stosunku do poziomu sprzed bezdechu/spłycenia, przy zachowanych ruchach mięśni oddechowych, na godzinę snu. Miarą ciężkości choroby jest Apnea Hypopnea Index (AHI), który oznacza liczbę bezdechów przypadających średnio na godzinę snu[iii].
AHI < 5: wartości uznawane za fizjologiczne, nie wskazujące na obecność patologii.
AHI 5–14,9: łagodny
AHI 15–29,9: umiarkowany
AHI ≥ 30: ciężki

Dlaczego to takie ważne?
Podczas przerw w oddychaniu, wysycenie krwi tlenem (saturacja) potrafi spaść choćby poniżej poziomu 70 proc., powodując niedotlenienie wszystkich organów. Może to prowadzić w dłuższym okresie do groźnych powikłań, jak np. zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, cukrzyca typu II, nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków, zaburzenia przewodzenia impulsów elektrycznych między przedsionkamia komorami serca, niewydolność serca, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia osobowości, depresja, czy choćby choroba nowotworowa. Powtarzające się spadki poziomu wysycenia krwi tlenem mogą mieć także destrukcyjny wpływ na nerwy wzrokowe. Nieleczony OBS zwiększa także ryzyko zaśnięcia w czasie prowadzenia pojazdu, którego konsekwencje trudno przewidzieć…

Czynniki ryzyka występowania OBS
Głównym czynnikiem ryzyka OBS jest otyłość, szczególnie związana ze zwiększeniem obwodu szyi (> 43 cm u mężczyzn). Co istotne, OBS prowadzi do zaburzeń hormonalnych regulujących apetyt, przede wszystkim poprzez zwiększenie wydzielania greliny (hormonu zwiększającego apetyt) oraz rozwój oporności na leptynę (hormon sytości). Te zmiany hormonalne sprzyjają zwiększonemu łaknieniu i mogą przyczyniać się do przyrostu masy ciała, co z kolei pogarsza nasilenie OBS, tworząc błędne koło. Nie oznacza to jednak, iż OBS u osób o szczupłej budowie ciała nie występuje. Do innych czynników ryzyka można zaliczyć: płeć męską, wiek powyżej 40 lat (50 lat u kobiet), palenie tytoniu oraz anatomiczne cechy czaszkowo-twarzowe.

Objawy i diagnostyka OBS
U pacjentów z OBS najczęściej występujące objawy możemy podzielić na dwie grupy
objawy występujące nocą:
– chrapanie, w szczególności nieregularne,
– częste wybudzenia w nocy (w wielu przypadkach z towarzyszącym uczuciem dławienia, duszności czy niepokoju),
– wstawanie w nocy w celu oddania moczu (nokturia),
– wzmożona potliwość,
– odczuwanie kołatań serca,
– bezsenność, trudności z zaśnięciem,
– odczuwanie dolegliwości bólowych obrębie klatki piersiowej,

oraz

objawy występujące w ciągu dnia:

– senność,

– zasypianie wbrew własnej woli,

– uczucie niewyspania rano,

– uczucie zmęczenia,

– problemy z koncentracją uwagi,

– zaburzenia funkcji poznawczych (w tym zaburzenia pamięci),

– zaburzenia potencji seksualnej,

– poranne bóle głowy.

W drugiej części artykułu, w kolejnym numerze kwartalnika, przybliżymy kwestie związane z diagnostyką i leczeniem OBS.

Przypisy:

[i] Positive airway pressure therapy and all‐cause and cardiovascular mortality in people with obstructive sleep
apnoea: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials and confounder-adjusted, non-
randomised controlled studies
https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600(25)00002-5/abstract

[ii] Prevalence of Obstructive Sleep Apnea Is Increased in Patients With Inflammatory Bowel Disease: A Large, Multi-Network Study Open Access Kyle Hoffman, MD, Emad Mansoor, MD, Muhammad Siyab Panhwar, MD, Miguel Regueiro, MD, Gregory Cooper, MD, Taha Qazi, MD Crohn’s & Colitis 360, Volume 4, Issue 3, July 2022, otac026

[iii] Obturacyjny bezdech senny Magdalena Dobrowolska-Zarzycka, Jolanta Szymańska

Praca poglądowa Zdr Publ 2012;122(4): 430-433