Nieprawidłowy wynik cytologii – co może oznaczać i co robić dalej?

Nieprawidłowa cytologia nie jest rozpoznaniem raka szyjki macicy. Wynik informuje, iż w pobranym materiale znaleziono komórki, których wygląd odbiega od prawidłowego i które – zależnie od rodzaju nieprawidłowości – mogą wymagać obserwacji lub dalszej diagnostyki. Część zmian ma niewielkie znaczenie kliniczne i może ustępować, inne wymagają dokładniejszej oceny.

Do jakiej kategorii zakwalifikować zmiany oraz jakie jest zalecane postępowanie w zależności od wyniku?

Nieprawidłowa cytologia – co adekwatnie oznacza?

Wyniki cytologii szyjki macicy opisuje się m.in. zgodnie z systemem Bethesda, który porządkuje stwierdzane nieprawidłowości komórkowe. Nieprawidłowy rezultat nie określa automatycznie, iż u pacjentki występuje zmiana przedrakowa albo rak szyjki macicy. Cytologia jest badaniem przesiewowym, a nie badaniem histopatologicznym rozstrzygającym o rozpoznaniu nowotworu. Wynik pozwala natomiast wskazać osoby, u których uzasadniona jest dalsza obserwacja lub diagnostyka [2].

Znaczenie wyniku zależy również od innych informacji. We współczesnych algorytmach postępowania uwzględnia się m.in.:

• aktualny wynik cytologii,
• obecność HPV wysokiego ryzyka,
• wcześniejsze wyniki badań,
• przebyte nieprawidłowości.

W efekcie dwie pacjentki z podobnym opisem cytologicznym nie zawsze otrzymają identyczne zalecenia.

ASC-US, LSIL, ASC-H, HSIL i AGC – jak rozumieć wynik?

Skróty pojawiające się na wyniku opisują charakter zmian zauważonych przez osobę oceniającą preparat. Nie są kolejnymi stadiami raka, a poszczególne kategorie wiążą się z różnym prawdopodobieństwem obecności istotnych zmian szyjki macicy.

Szczególnej uwagi wymagają m.in. ASC-H i HSIL, ponieważ wiążą się z większym ryzykiem obecności zmian śródnabłonkowych wysokiego stopnia.

Co robić po otrzymaniu nieprawidłowego wyniku cytologii?

Dalsze postępowanie jest dobierane do oszacowanego ryzyka. W praktyce po nieprawidłowej cytologii lekarz może zalecić m.in.:

• wykonanie lub ocenę wyniku testu w kierunku HPV wysokiego ryzyka,
• powtórzenie badania po określonym czasie,
• kolposkopię, czyli ocenę szyjki macicy w powiększeniu,
• pobranie wycinka z podejrzanego miejsca do badania histopatologicznego,
• leczenie zmian przedrakowych, jeżeli ich obecność zostanie odpowiednio potwierdzona.

Nie należy więc samodzielnie interpretować zalecenia wyłącznie na podstawie oznaczenia ASC-US czy LSIL. Aktualne podejście jest oparte na ryzyku CIN3+, czyli występowania zmian śródnabłonkowych stopnia 3. lub poważniejszych nieprawidłowości. Przykładowo wcześniejszy ujemny wynik badania HPV może istotnie zmniejszać oszacowane ryzyko związane z niektórymi aktualnymi nieprawidłowościami [1].

Nieprawidłowa cytologia a rak szyjki macicy

Najważniejsze rozróżnienie dotyczy wyniku cytologicznego i rozpoznania choroby. Cytologia pozwala wychwycić nieprawidłowo wyglądające komórki, ale nie każdy taki wynik świadczy o obecności nowotworu. Szczególnie wyniki niskiego stopnia mogą być związane z zakażeniem HPV i zmianami, które nie muszą prowadzić do raka.

Z kolei wyniki wskazujące na nieprawidłowości wysokiego stopnia wymagają odpowiedniego postępowania, ponieważ prawdopodobieństwo obecności zaawansowanych zmian przedrakowych jest wówczas większe [3].

Właśnie temu służą badania przesiewowe – umożliwiają wykrywanie nieprawidłowości na etapie poprzedzającym rozwój inwazyjnego nowotworu.

Co warto zapamiętać?

Nieprawidłowy wynik cytologii jest informacją wymagającą adekwatnej interpretacji, a nie automatycznym rozpoznaniem raka szyjki macicy. ASC-US, LSIL, ASC-H, HSIL i AGC opisują różne rodzaje nieprawidłowości komórkowych i wiążą się z różnym ryzykiem [1].

O dalszych krokach nie decyduje jednak wyłącznie jeden skrót. Znaczenie mają także wynik HPV, wcześniejsze badania, wiek oraz historia kliniczna pacjentki. Kolejnym etapem może być obserwacja, ponowne badanie albo kolposkopia i – jeżeli jest wskazana – ocena histopatologiczna pobranego materiału.

Takie postępowanie pozwala odróżnić nieprawidłowości wymagające jedynie kontroli od zmian, które powinny zostać objęte dalszą diagnostyką lub leczeniem.

Źródła:

1. Cheung L., Egemen D., Chen X. i in., 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines: Methods for Risk Estimation, Recommended Management, and Validation, J Low Genit Tract Dis. 2020, 24(2): 90–10.
2. NIH, HPV and Pap Test Results: Next Steps after an Abnormal Cervical Cancer Screening Test, 6.06.2024, online: https://www.cancer.gov/types/cervical/screening/abnormal-hpv-pap-test-results.
3. Wiley Online Library, Abnormal Pap Test Results, Journal of Midwifery & Women’s Health 2022, 67(2): 283–284.

Jest to ogólna informacja dla pacjentów. Pierwszym źródłem informacji na temat Pana/Pani stanu zdrowia i przebiegu leczenia powinien być lekarz prowadzący, dlatego w razie jakichkolwiek pytań dotyczących stanu zdrowia i przebiegu leczenia proszę zwrócić się do swojego lekarza. Niniejsza informacja nie zastępuje porady lekarskiej. Zawsze, przed zastosowaniem porad zawartych w niniejszym materiale, należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

MATERIAŁ PROMOCYJNY

Post Nieprawidłowy wynik cytologii – co może oznaczać i co robić dalej? pojawił się poraz pierwszy w Zwrotnikraka.pl.