Naukowcy Śląskiego Uniwersytetu Medycznego opracowali i standaryzowali pierwszą w Polsce skalę oceniającą społeczną akceptację osób chorujących na nowotwory. Kwestionariusz OSA-7 ma umożliwić badanie, w jakim stopniu pacjenci onkologiczni spotykają się z akceptacją lub dystansem ze strony otoczenia.
Jak podkreślają w komunikacie przekazanym PAP przez śląską uczelnię autorzy publikacji: dr hab. Mateusz Grajek i dr Tomasz Jurys, społeczna akceptacja stanowi istotny czynnik w procesie adaptacji do choroby, wpływa na poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego oraz jakość funkcjonowania pacjentów w relacjach interpersonalnych.
– Dystans, niepewność czy unikanie rozmów o chorobie często nie wynikają ze złej woli, ale z braku kompetencji komunikacyjnych i lęku przed „niewłaściwą reakcją”. Kwestionariusz pozwala uchwycić właśnie te aspekty – gotowość do kontaktu, komfort w rozmowie oraz skłonność do oferowania wsparcia – wskazał dr Jurys.
Dodał, iż brak akceptacji lub obawa przed stygmatyzacją może prowadzić do wycofania społecznego, nasilonego stresu psychicznego i obniżonej jakości życia.
Skala OSA-7 została zaprojektowana w krótkiej formie i z jednoznaczną interpretacją wyników, co umożliwia jej zastosowanie w badaniach populacyjnych, a także w ocenie postaw grup zawodowych mających kontakt z pacjentami – w tym personelu medycznego, rehabilitacyjnego i opiekunów. Jak podkreślili autorzy, narzędzie pozwala identyfikować obszary, w których potrzebne jest wsparcie edukacyjne lub trening kompetencji komunikacyjnych.
– Niepewność w kontakcie z pacjentem często skutkuje nadmiernym dystansem lub unikaniem, co pacjenci mogą odbierać jako brak zainteresowania lub odrzucenie. W tym kontekście skala OSA-7 może być narzędziem diagnozującym obszary wymagające wsparcia edukacyjnego, zwłaszcza w zakresie komunikacji i codziennych interakcji z osobami chorującymi onkologicznie – wyjaśnił naukowiec.
Według dr. hab. Grajka wyniki badań wskazują na ogólnie wysoki poziom deklarowanej akceptacji w badanej populacji, co może świadczyć o pozytywnej zmianie społecznej i osłabieniu stereotypów wobec osób chorych onkologicznie. Jednocześnie zauważył, iż wciąż występują obszary niepewności emocjonalnej, szczególnie w rozmowach o chorobie, co może powodować napięcia w relacjach pacjent–otoczenie.
Autorzy podkreślili, iż standaryzacja OSA-7 jest istotnym uzupełnieniem istniejących narzędzi, które dotychczas koncentrowały się głównie na subiektywnym doświadczeniu pacjenta. Skala pozwala na ocenę kontekstu społecznego, w którym pacjent funkcjonuje, co jest najważniejsze dla procesów radzenia sobie z chorobą, jakości życia pacjentów i wzmacniania społecznej akceptacji. Narzędzie może być również wykorzystywane w projektowaniu i ocenie działań psychoedukacyjnych oraz programów przeciwdziałania stygmatyzacji. (PAP)
