Kwestia wydawania przez techników farmaceutycznych leków bardzo silnie działających nie ma charakteru wyłącznie doktrynalnego. Przez lata była przedmiotem konkretnych działań kontrolnych. Ich skutki miały wymiar nie tylko organizacyjny, ale również finansowy. Narodowy Fundusz Zdrowia w toku kontroli konsekwentnie przyjmował, iż technik farmaceutyczny nie jest uprawniony do wydawania leków zawierających substancje bardzo silnie działające. Stanowisko to było wdrażane w praktyce kontrolnej. Prowadziło ono do kwestionowania schematy realizacji recept oraz do nakładania sankcji finansowych. Dopiero po zakończeniu postępowań kontrolnych i wydaniu rozstrzygnięć przez Fundusz część podmiotów decydowała się na skierowanie spraw na drogę sądową.
Orzecznictwo: brak zgody na rozszerzanie kompetencji, ale problem definicyjny pozostawał
Rozpoznając skargi na rozstrzygnięcia NFZ, sądy administracyjne co do zasady nie kwestionowały samego ograniczenia zakresu czynności fachowych techników farmaceutycznych. W orzecznictwie utrwalał się pogląd, zgodnie z którym uprawnienia technika wynikają wprost z ustawy. Nie mogą być one rozszerzane ani w drodze praktyki aptecznej, ani w drodze wykładni celowościowej.
Jednocześnie sądy dostrzegały problem natury normatywnej. Przepisy posługiwały się pojęciem „leków bardzo silnie działających”. Nie wskazywały jednak wprost, w jaki sposób należy je identyfikować na gruncie obowiązującego prawa. W konsekwencji organy oraz sądy sięgały pomocniczo do wykazów farmakopealnych. Choć brak było jednoznacznego odesłania w przepisach regulujących zakres kompetencji techników. Ten brak precyzji powodował, iż pomimo dość jednolitej linii kontrolnej i orzeczniczej, zagadnienie powracało w kolejnych indywidualnych sprawach.
Projekt ustawy o receptach: jednoznaczne odesłanie do Farmakopei
Projekt ustawy o receptach odpowiada na ten problem poprzez zmianę przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne. W projektowanym brzmieniu ustawodawca wprost wskazuje, iż wyłączenie dotyczące czynności fachowych technika farmaceutycznego odnosi się do substancji bardzo silnie działających ujętych w wykazie ogłaszanym na podstawie danych wynikających z Farmakopei Polskiej.
Z punktu widzenia legislacyjnego oznacza to przeniesienie dotychczasowego punktu odniesienia – stosowanego w praktyce przez organy i sądy, na poziom wyraźnej normy ustawowej. Ustawodawca nie wprowadza nowego ograniczenia materialnego. On jednoznacznie określa, jakie źródło służy identyfikacji leków bardzo silnie działających w kontekście uprawnień techników farmaceutycznych.
Zakaz powiązany z kategorią dostępności produktu
Projektowane przepisy wiążą zakres wyłączenia z określonymi kategoriami dostępności produktu leczniczego. Ograniczenie dotyczy produktów o kategorii dostępności Rp. oraz Rpw., które jednocześnie zawierają substancje bardzo silnie działające. Kryterium rozstrzygającym nie jest więc wyłącznie skład leku, ale łączne wystąpienie dwóch elementów: określonej kategorii dostępności oraz obecności substancji bardzo silnie działającej w wykazie opartym na Farmakopei Polskiej.
W konsekwencji projekt nie odnosi się wprost do produktów dostępnych bez recepty (OTC), choćby o ile zawierają substancje ujęte w wykazie A. Oznacza to, iż zakres wyłączenia został ograniczony do leków Rp i Rpw, co zawęża jego zastosowanie względem wcześniejszych interpretacji opartych wyłącznie na składzie produktu.
Projekt ustawy o receptach nie zmienia zasadniczo modelu wykonywania czynności fachowych przez techników farmaceutycznych. Jego znaczenie polega na uporządkowaniu i doprecyzowaniu stanu prawnego. Ten przez lata kształtowany był poprzez praktykę kontrolną oraz orzecznictwo. Nie znajdował on jednak wyraźnego odzwierciedlenia w przepisach ustawowych. Wprowadzenie jednoznacznego odesłania do Farmakopei Polskiej jako podstawy identyfikacji substancji bardzo silnie działających należy postrzegać jako zabieg legislacyjny porządkujący, a nie jako zmianę filozofii systemu.
![POWIAT BOCHEŃSKI. Nowoczesny sprzęt dla pacjentów onkologicznych w Bochni [ZDJĘCIA]](https://bochniazbliska.pl/wp-content/uploads/2026/05/2-4.jpg)
