Internet, media społecznościowe i sztuczna inteligencja coraz częściej zastępują lekarzy oraz farmaceutów jako źródło informacji o suplementach diety. Takie wnioski płyną z badań przedstawionych podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Żywności Prozdrowotnej i Żywienia. Szczególnie niepokojące okazały się informacje dotyczące poziomu zaufania do farmaceutów. Uczestnicy badania przyznawali, iż podejrzewają ich o rekomendowanie produktów nie ze względów merytorycznych, ale sprzedażowych.
Temat źródeł wiedzy Polaków na temat suplementów diety był jednym z najważniejszych zagadnień omawianych podczas posiedzenia zespołu parlamentarnego. Punktem wyjścia były wyniki badań przeprowadzonych przez zespół naukowców z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach: Marty Grybś-Kabocik, Hanny Kelm i Rafała Rydzewskiego. Badanie przeprowadzono na grupie 1608 konsumentów suplementów diety. Badacze analizowali nie tylko to, jakie suplementy wybierają Polacy, ale przede wszystkim w jaki sposób podejmują decyzje zakupowe i komu ufają, gdy szukają informacji o swoim zdrowiu.
Internet wygrywa z gabinetem lekarskim
Jak wynika z przedstawionych danych, decyzja o zakupie suplementu najczęściej wynika z odczuwanej potrzeby zdrowotnej. Konsumenci szukają produktu, który ma pomóc w poprawie odporności, jakości snu czy ogólnego samopoczucia. Znacznie rzadziej sięgają po profesjonalną poradę. Jak podkreślała Marta Grybś-Kabocik, jedynie nieco ponad jedna trzecia badanych kieruje się zaleceniami lekarza lub farmaceuty.
– Nieco ponad 1/3 korzysta z zalecenia lekarza i farmaceuty. To naprawdę nie jest dużo – mówiła podczas prezentacji wyników badań.
Zamiast tego Polacy coraz częściej samodzielnie poszukują informacji w sieci.
– 40% czyli czterech z 10 przede wszystkim idzie i szuka w internecie, szuka w Google’u, porównuje opinie – wskazywała badaczka.
Co ciekawe, stosunkowo niewielu respondentów deklarowało bezpośredni wpływ influencerów na swoje decyzje zakupowe. Jednocześnie aż jedna trzecia badanych zauważa publikowane przez nich treści dotyczące suplementów diety, a ponad jedna piąta przyznaje, iż styl życia internetowych twórców stanowi dla nich wzór do naśladowania.
AI nowym doradcą zdrowotnym
Podczas posiedzenia wielokrotnie powracał również temat sztucznej inteligencji jako nowego źródła wiedzy o zdrowiu i suplementacji. Badacze wskazywali, iż konsumenci coraz częściej proszą chatboty o analizę swojego stylu życia i rekomendowanie konkretnych preparatów.
– Oni im mówią: Jestem taki, mam taką wagę, mam taki wzrost i tak żyję. Powiedz mi czy powinienem jeść kreatynę i o której godzinie. Czat im mówi: Tak, tę kreatynę najlepiej zjedz sobie rano, a magnez wieczorem, będziesz lepiej spał – relacjonowała Hanna Kelm.
Jak podkreślano, problem polega na tym, iż użytkownicy często nie weryfikują takich rekomendacji z lekarzem ani farmaceutą.
– To się nie wydarza. Więc lekarz ma bardzo dużą rolę w zdrowiu Polaków cały czas. Natomiast w kwestii suplementacji zaczyna mieć mniej istotną niż internet i czat – oceniła Hanna Kelm.
Skąd bierze się brak zaufania do farmaceutów?
Największe poruszenie wywołał jednak wątek dotyczący zaufania do farmaceutów. Wyniki badań wskazują, iż wielu konsumentów przez cały czas korzysta z porad udzielanych w aptekach, ale jednocześnie podchodzi do nich z dużą nieufnością. Według badaczy pacjenci często zakładają, iż rekomendacja suplementu może wynikać z interesu ekonomicznego apteki.
– Nasi respondenci suplementów nie ufają farmaceutom w tym względzie. Również nie do końca ufają lekarzom, dlatego iż podejrzewają, iż rekomendacje lekarza są związane ze wsparciem finansowym jakiejś firmy – mówiła Hanna Kelm.
Badaczka podkreślała, iż problem jest szczególnie widoczny w przypadku farmaceutów:
– Chodzimy do apteki i często sugeruje nam się zakup konkretnego produktu, za który farmaceuta być może ma jakąś większą prowizję. To powoduje, iż nasi respondenci po prostu farmaceutom nie ufają – wskazywała.
Podobne obserwacje przedstawiała również Marta Grybś-Kabocik.
– Panuje takie bardzo duże poczucie, iż te suplementy, które w tej aptece się dostaje, to są te, które wynikają z tego, iż sprzedaż danej apteki wzrośnie – mówiła.
Jak dodawała, respondenci często zakładają, iż farmaceuci i lekarze mają umowy z producentami określonych preparatów.
– jeżeli lekarz mówi nie tylko zwiększ suplementację witaminą D3, ale również mówi najlepiej X, Y, Z, to znaczy, iż pewnie ma z nimi umowę i muszę być czujny i zapytać się Google’a albo czata – relacjonowała wyniki wywiadów.
Slajd przedstawiony podczas posiedzenia przez naukowców z uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Żywności Prozdrowotnej i Żywienia (5 listopada 2026 r.)Farmaceutka: niestety pacjenci mają powody do takich podejrzeń
Do tych wyników odniosła się farmaceutka i przedstawicielka firmy Nutrofarma, Ewa Wietrak. Jej wystąpienie należało do najbardziej krytycznych wobec obecnego modelu funkcjonowania części rynku aptecznego. Przyznała, iż nie jest zaskoczona wynikami badań.
– Ja się niestety absolutnie im nie dziwię i to jeden z powodów dlaczego zakończyłam moją karierę bycia farmaceutką w aptece. Sami jesteśmy sobie temu winni jako państwo, które doprowadziło do tego, iż polski rynek apteczny jest tak mocno usieciowiony […] Naprawdę ta nie ma absolutnie żadnego miejsca na wolną wolę i wiedzę i adekwatną rekomendację farmaceuty – powiedziała.
Następnie opisała własne doświadczenia pracy w aptece należącej do sieci. Pierwszego dnia otrzymała rozpiskę z listą targetów suplementów, które jako farmaceutka miała polecać.
– Ja nie po to studiowałam, żeby teraz rekomendować to, co dostaję na liście – stwierdziła.
Jej zdaniem problem pogłębia rozwój marek własnych dużych sieci aptecznych.
– Wchodząc do jednej z największych sieci aptecznych w Polsce nie widzimy normalnych marek, tylko markę własną. I z dumą pani prezes tej sieci aptecznej na spotkaniu z przedsiębiorcami opowiada, iż już to drugie opakowanie sprzedane w jej aptekach to jest jej marka własna. Bardzo gratuluję. Natomiast ja z drugiej strony też wiem jako przedsiębiorca, jaki dostaje target cenowy na wyprodukowanie tej marki własnej. I nie ma możliwości żeby tą markę własną w takiej cenie wyprodukować w doskonałej jakości – mówiła.
Niezależne apteki i niezależna rekomendacja
W ocenie farmaceutki takie praktyki podważają niezależność zawodową i osłabiają zaufanie pacjentów do porad udzielanych w aptekach.
– Szkoda, żeby nie wykorzystać tego potencjału, tej wiedzy na temat również suplementacji – podkreślała.
Przekonywała jednocześnie, iż jej firma stara się edukować farmaceutów, bo uważa, iż “apteka to jest to miejsce, gdzie powinniśmy pójść i o suplementy pytać”.
– I ten farmaceuta powinien nie tylko rekomendować właśnie to, co ma w tej słynnej liście targetowej. pozostało trochę niezależnych aptek. Być może ta “AdA 2.0” będzie tą prawdziwą “AdĄ 2.0” i los aptekarzy się odwróci. Ja mam taką ogromną nadzieję, bo to też będzie wtedy świetne miejsce do tego, żeby naprawdę była prawdziwa, adekwatna rekomendacja mądrej suplementacji – mówiła Ewa Wiertak.
Potrzebna odbudowa zaufania
Uczestnicy posiedzenia zgodzili się, iż farmaceuci powinni odgrywać znacznie większą rolę w kształtowaniu świadomych postaw zdrowotnych. Warunkiem jest jednak odbudowanie społecznego zaufania. Badacze zwracali uwagę, iż w tej chwili część pacjentów, zamiast rozmawiać z farmaceutą, szuka odpowiedzi w internecie lub pyta o suplementację narzędzia oparte na sztucznej inteligencji. To z kolei może prowadzić do korzystania z niesprawdzonych źródeł informacji i podejmowania decyzji bez oceny ryzyka interakcji czy działań niepożądanych.
Paradoksalnie więc, choć dostęp do informacji jest dziś większy niż kiedykolwiek, problemem staje się nie jej brak, ale umiejętność rozpoznania, które źródło rzeczywiście zasługuje na zaufanie. Wyniki zaprezentowane podczas parlamentarnego zespołu pokazują, iż w przypadku suplementów diety coraz częściej nie jest to ani lekarz, ani farmaceuta, ale wyszukiwarka internetowa lub chatbot. Dla środowiska farmaceutycznego jest to sygnał alarmowy, którego nie można ignorować.
