Coraz więcej pacjentów stosuje leki z grupy agonistów receptora GLP-1, takie jak semaglutyd. Choć ich wpływ na metabolizm i układ sercowo-naczyniowy jest dobrze udokumentowany, wiedza na temat konsekwencji dla zdrowia jamy ustnej wciąż pozostaje ograniczona. Kanadyjscy naukowcy opublikowali właśnie jedno z pierwszych kompleksowych opracowań tego zagadnienia, w którym przedstawili także praktyczne wskazówki kliniczne dla lekarzy dentystów.
W gabinetach stomatologicznych na całym świecie coraz częściej pojawiają się pacjenci z cukrzycą, chorobami sercowo-naczyniowymi i otyłością, którzy przyjmują leki z grupy agonistów receptora GLP-1, znane m.in. pod nazwami handlowymi Ozempic i Rybelsus.
Rosnąca popularność tych preparatów skłoniła kanadyjskich badaczy do przeanalizowania ich wpływu na zdrowie jamy ustnej. Według dostępnych danych, tylko w Kanadzie leki z grupy agonistów receptora GLP-1 przyjmuje około 3 mln dorosłych, a zarówno lekarze dentyści, jak i pacjenci coraz częściej poszukują odpowiedzi na pytania dotyczące bezpieczeństwa ich stosowania.
– Coraz częściej spotykamy takich pacjentów, więc musimy wiedzieć, jaki jest wpływ tych leków na organizm. Istnieje bardzo kilka badań dotyczących ich konsekwencji dla zdrowia jamy ustnej. Dużo uwagi poświęcono ich efektom metabolicznym i korzyściom sercowo-naczyniowym, natomiast wpływ na jamę ustną pozostaje słabo poznany – powiedział prof. Aviv Ouanounou z Wydziału Stomatologii Uniwersytetu w Toronto, główny autor badania, który wraz ze studentką II roku stomatologii Kariną Kofman przygotował przegląd dostępnej literatury oraz praktyczne zalecenia dla lekarzy dentystów.
Ich praca „Oral Health Considerations and Dental Management Guidelines for Semaglutide Medications”, opublikowana na łamach „Canadian Journal of Diabetes”, należy do pierwszych opracowań kompleksowo analizujących zależność między terapią GLP-1 a zdrowiem jamy ustnej.
Korzyści dla przyzębia, ale także nowe wyzwania kliniczne
Autorzy zwracają uwagę, iż wpływ leków GLP-1 na zdrowie jamy ustnej nie jest jednoznaczny. Z jednej strony skuteczniejsza kontrola cukrzycy i ograniczenie przewlekłego stanu zapalnego przekładają się na poprawę zdrowia zębów oraz tkanek przyzębia.
Jak podkreślił prof. Ouanounou, pacjenci z niekontrolowaną cukrzycą znacznie częściej doświadczają powikłań po zabiegach chirurgicznych w jamie ustnej. – Pacjenci z cukrzycą goją się wolniej, częściej występuje u nich suchy zębodół i infekcje. Kiedy jednak dzięki tym lekom choroba jest dobrze kontrolowana, obserwujemy mniej przypadków suchego zębodołu, lepsze gojenie ran oraz mniejszą liczbę zakażeń – wyjaśnił.
Jednocześnie leki GLP-1 mogą powodować działania niepożądane, które pośrednio wpływają na stan jamy ustnej. Najczęściej obserwowanym problemem jest kserostomia. Ograniczone wydzielanie śliny zwiększa ryzyko próchnicy, infekcji bakteryjnych i grzybiczych oraz pogarsza naturalne mechanizmy ochronne jamy ustnej.
– Ślina odgrywa kluczową rolę w ochronie zębów, buforowaniu kwasów i kontroli wzrostu bakterii. Gdy jej wydzielanie jest zmniejszone, pacjenci stają się bardziej podatni na próchnicę oraz infekcje jamy ustnej – powiedział badacz.
Autorzy zarekomendowali, aby u takich pacjentów częściej wykonywać profesjonalne zabiegi higienizacyjne – choćby co trzy miesiące – oraz wzmacniać instruktaż higieny domowej. Pomocne mogą być również gumy do żucia i pastylki z ksylitolem, preparaty stymulujące wydzielanie śliny, a w cięższych przypadkach leki ogólnoustrojowe.
„Ozempic breath”, refluks i przygotowanie do zabiegów chirurgicznych
W opracowaniu omówiono również zjawisko określane jako „Ozempic breath” oraz „Ozempic burp”. Nieprzyjemny zapach z ust może wynikać z opóźnionego opróżniania żołądka, zalegania pokarmu oraz współistniejącej suchości jamy ustnej. Dodatkowo terapia GLP-1 może sprzyjać refluksowi żołądkowo-przełykowemu oraz odbijaniu o siarkowym zapachu.
W ograniczeniu tych dolegliwości pomocne są regularne zabiegi higienizacyjne, odpowiednie nawodnienie, staranna higiena jamy ustnej oraz stosowanie past do zębów zawierających składniki przeciwbakteryjne i cynk.
Kolejnym problemem są epizody wymiotów, które narażają szkliwo na działanie kwasu żołądkowego. Autorzy zalecają, aby po wymiotach pacjent przepłukał jamę ustną wodą, a szczotkowanie odłożył o co najmniej 30 minut, używając miękkiej szczoteczki i pasty z fluorem.
Badacze zwrócili również uwagę, iż przed niektórymi zabiegami chirurgicznymi w obrębie jamy ustnej może być konieczna modyfikacja lub czasowe odstawienie terapii GLP-1.
Punkt wyjścia dla oficjalnych rekomendacji
Ze względu na stosunkowo krótki okres obecności tych leków na rynku, przez cały czas brakuje oficjalnych wytycznych opracowanych przez organizacje stomatologiczne. Zdaniem autorów, ich publikacja ma stanowić punkt wyjścia do stworzenia takich rekomendacji. – To opracowanie ma służyć jako fundament – podkreślił prof. Ouanounou.
Jednocześnie badacz zaznaczył konieczność prowadzenia dużych badań prospektywnych z udziałem grup kontrolnych. – Musimy opierać się na dowodach naukowych – powiedział.
W jego ocenie obecne dane wskazują już wyraźnie, iż terapia GLP-1 wywołuje zmiany mające znaczenie dla zdrowia zębów i przyzębia. Nie powinny one jednak zniechęcać pacjentów do leczenia, ponieważ odpowiednia opieka stomatologiczna pozwala skutecznie ograniczać działania niepożądane.
– Zawsze powtarzam studentom, iż w farmakologii najważniejsza jest ocena, czy dana terapia przynosi pacjentowi więcej korzyści niż ryzyka – podsumował prof. Ouanounou.
Źródło: https://www.dentistry.utoronto.ca
https://www.canadianjournalofdiabetes.com
Otyłość jest czynnikiem ryzyka rozwoju lub bezpośrednią przyczyną ponad 200 chorób, w tym nowotworów. Nie można zapominać, iż ma ona wpływ również na zdrowie jamy ustnej i skuteczność leczenia stomatologicznego. – Przykładem może być chociażby leczenie implantologiczne. Wszczepiamy pacjentowi implant, a on wypada. Nie musi to być efekt naszych błędów, ale zaburzonych procesów osteointegracji związanych m.in. ze stłuszczeniem szpiku kostnego – mówi prof. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, prorektor ds. umiędzynarodowienia na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu, specjalistka II stopnia chirurgii stomatologicznej.
