Leczenie zapalenia przyzębia pozwala dziś skutecznie kontrolować infekcję i ograniczać stan zapalny, jednak odbudowa utraconych tkanek przez cały czas pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej periodontologii. Poszukiwanie materiałów, które jednocześnie zwalczałyby bakterie, wspierały gojenie i stymulowały regenerację tkanek, trwa od wielu lat. Najnowsze badania wskazują, iż pomocne mogą okazać się substancje pochodzenia naturalnego. Naukowcy z Brazylii opracowali eksperymentalny biomateriał wykorzystujący lateks chlebowca różnolistnego, który w przyszłości może znaleźć zastosowanie w leczeniu zaawansowanych chorób przyzębia.
– Zaczęliśmy postrzegać lateks pozyskiwany z owoców chlebowca jako interesującą alternatywę, ponieważ ma on adekwatności adhezyjne. To skłoniło nas do wniosku, iż może on dłużej utrzymywać się w miejscu dotkniętym zapaleniem przyzębia, sprzyjając bardziej ukierunkowanemu uwalnianiu związków terapeutycznych i potencjalnie zmniejszając potrzebę stosowania antybiotyków ogólnoustrojowych – powiedziała kierująca badaniem prof. Eliana Aparecida de Rezende Duek z Wydziału Nauk Medycznych i Zdrowia Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego w São Paulo.
Zapalenie przyzębia jako wyzwanie kliniczne
Periodontitis jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych jamy ustnej. Nieleczone prowadzi do utraty przyczepu łącznotkankowego, zaniku kości wyrostka zębodołowego oraz stopniowej utraty zębów. Współczesna periodontologia dysponuje wieloma skutecznymi metodami leczenia, jednak regeneracja utraconych tkanek przez cały czas stanowi poważne wyzwanie kliniczne.
Z tego powodu naukowcy wciąż poszukują nowych biomateriałów, które mogłyby wspomagać procesy naprawcze zachodzące w tkankach przyzębia. Zespół badawczy odpowiedzialny za najnowsze badania postawił na połączenie składników naturalnych i farmakologicznych.
Biomateriał z chlebowca, granatu i statyny
Podstawę nowego biomateriału stanowi lateks chlebowca różnolistnego, znanego również pod angielską nazwą jackfruit. Jest to tropikalne drzewo występujące przede wszystkim w Azji Południowej. Pozyskiwany z niego mleczny sok wykazuje adekwatności bioadhezyjne, dzięki czemu może dobrze przylegać do powierzchni tkanek. Naukowcy uznali, iż cecha ta może być szczególnie cenna w przypadku materiałów stosowanych miejscowo w kieszonkach dziąsłowych.
Oprócz lateksu biomateriał zawiera także ekstrakt ze skórki granatu oraz simwastatynę. Skórka granatu jest przedmiotem licznych badań ze względu na obecność związków o działaniu przeciwutleniającym i przeciwdrobnoustrojowym. Simwastatyna, powszechnie stosowana w leczeniu zaburzeń lipidowych, od lat wzbudza zainteresowanie badaczy również ze względu na potencjalne adekwatności przeciwzapalne oraz zdolność do wspomagania regeneracji tkanki kostnej.
Wielokierunkowe działanie zamiast jednego mechanizmu
Autorzy projektu reprezentujący Wydział Nauk Medycznych i Zdrowotnych Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego w São Paulo podkreślają, iż ich celem nie było stworzenie kolejnego środka przeciwbakteryjnego. Współczesne podejście do leczenia zapalenia przyzębia zakłada nie tylko eliminację drobnoustrojów odpowiedzialnych za rozwój choroby, ale również odbudowę uszkodzonych tkanek.
Nowy biomateriał został zaprojektowany w taki sposób, aby stopniowo uwalniać substancje aktywne w miejscu aplikacji. Dzięki adekwatnościom adhezyjnym może pozostawać w kontakcie z tkankami przez dłuższy czas, co potencjalnie zwiększa skuteczność działania.
Zdaniem badaczy połączenie adekwatności przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych i regeneracyjnych może okazać się szczególnie korzystne w terapii zaawansowanych postaci zapalenia przyzębia. Takie rozwiązanie mogłoby wspierać proces gojenia oraz stwarzać korzystne warunki do odbudowy utraconych struktur podporowych zęba.
Warto jednak podkreślić, iż mowa o rozwiązaniu znajdującym się w tej chwili na etapie badań. Oznacza to, iż konieczne są dalsze analizy dotyczące bezpieczeństwa, skuteczności oraz możliwości zastosowania materiału w praktyce klinicznej.
Biomateriały naturalnego pochodzenia w stomatologii regeneracyjnej
Prace nad biomateriałem wykorzystującym lateks chlebowca różnolistnego wpisują się w szerszy trend obserwowany w stomatologii regeneracyjnej. W ostatnich latach rośnie zainteresowanie materiałami pochodzenia naturalnego, które mogą wspierać procesy naprawcze zachodzące w organizmie. Badacze analizują adekwatności licznych substancji pochodzenia roślinnego, poszukując związków o działaniu przeciwzapalnym, przeciwdrobnoustrojowym i regeneracyjnym. Coraz większą uwagę zwraca się również na możliwość łączenia naturalnych składników z nowoczesnymi rozwiązaniami farmakologicznymi oraz biomateriałami wykorzystywanymi w medycynie regeneracyjnej.
Choć do rutynowego wykorzystania nowego materiału w gabinetach stomatologicznych droga może być jeszcze daleka, wyniki badań pokazują, iż przyszłość leczenia chorób przyzębia może opierać się nie tylko na kontroli infekcji, ale również na aktywnym wspomaganiu regeneracji uszkodzonych tkanek. Dla periodontologów oznacza to szansę na pojawienie się nowych narzędzi terapeutycznych, które w przyszłości mogą zwiększyć skuteczność leczenia pacjentów z zaawansowanymi chorobami przyzębia.
Praca pt. „Jackfruit latex-pomegranate extract biomaterial incorporated with simvastatin as a potential osteoinductive system for periodontal applications” ukazała się w marcu 2026 r. w czasopiśmie „Polymer Bulletin”.
Źródła: https://www.oralhealthgroup.com/
https://link.springer.com/
– W zaawansowanych postaciach choroby przyzębia rekomendowane jest – oczywiście na odpowiednim etapie – leczenie chirurgiczne, które pozwala na rekonstrukcję utraconych w wyniku choroby tkanek, zarówno twardych, jak i miękkich. Celem tych zabiegów jest poprawa prognozy zachowania zębów obecnych w jamie ustnej – mówi prof. dr hab. n. med. Bartłomiej Górski, specjalista periodontologii, adiunkt w Zakładzie Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM, kierownik kształcenia specjalizacyjnego z periodontologii, autor i współautor ponad 90 publikacji naukowych, członek m.in. European Federation of Periodontology oraz Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.
