Konspekt zajęć z elementami hortiterapii – Ekologiczny stroik

Temat zajęć: Ekologiczny stroik.

Grupa:

Wychowankowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym ze sprzężeniami (ORW)

Liczba uczestników:

5 osób

Czas trwania:

około 120 minut

Cele ogólne:

• rozwijanie sprawności manualnej,
• stymulacja sensoryczna poprzez kontakt z materiałem przyrodniczym,
• rozwijanie samodzielności i poczucia sprawstwa,
• wyciszenie i relaksacja w kontakcie z naturą,
• rozwijanie kreatywności i ekspresji twórczej,
• kształtowanie świadomości ekologicznej i postaw proekologicznych (recykling materiałów).

Cele szczegółowe:

Uczeń:

• potrafi rozpoznać i nazwać wybrane materiały przyrodnicze (m.in. kora, mech, kamień, szyszka, żołędzie, kasztany),
• dobiera elementy dekoracyjne do własnej kompozycji,
• wykazuje zainteresowanie materiałami naturalnymi,
• rozwija umiejętność współdziałania w grupie,
• odczuwa satysfakcję z wykonanego zadania,
• uczestniczy w tworzeniu estetycznej kompozycji roślinnej.

Metody pracy:

• pokaz i instruktaż,
• rozmowa kierowana,
• działanie praktyczne,
• elementy hortiterapii i terapii sensorycznej,
• metoda zadań stawianych do wykonania.

Formy pracy:

• indywidualna,
• grupowa,
• praca z pomocą nauczyciela.

Środki dydaktyczne i materiały:

• plastikowe butelki 5 l przecięte na pół,
• ziemia ogrodnicza,
• sadzonki kwiatów (np. bratki, stokrotki, pelargonie),
• konewka z wodą,
• plastry drewna,
• mech, kora, kamienie, szyszki, żołędzie, kasztany,
• klej na gorąco (używany wyłącznie przez nauczyciela),
• fartuszki ochronne.

Przebieg zajęć:

1. Wprowadzenie (ok. 15 minut)

• Przywitanie uczestników, przypomnienie zasad bezpieczeństwa.
• Krótka rozmowa o wiośnie, przyrodzie i ekologii.
• Nauczyciel pokazuje materiały potrzebne do pracy, omawia ich pochodzenie i zastosowanie.
• Uczniowie dotykają, wąchają i opisują fakturę oraz zapach materiałów (stymulacja sensoryczna).

2. Część główna (ok. 80 minut)

• Etap 1 – przygotowanie doniczki: uczniowie otrzymują połówki plastikowych butelek, wsypują do nich ziemię (z pomocą nauczyciela lub samodzielnie).
• Etap 2 – sadzenie roślin: dzieci sadzą trzy małe sadzonki kwiatów, delikatnie ugniatają ziemię i podlewają rośliny wodą z konewki.
• Etap 3 – tworzenie kompozycji ekologicznej: nauczyciel przykleja doniczki do plastrów drewna. Następnie dzieci wybierają elementy naturalne (mech, korę, kamienie, szyszki, żołędzie, kasztany), które chcą wykorzystać do dekoracji.
• Wychowankowie układają ozdoby, a nauczyciel pomaga w ich przymocowaniu klejem na gorąco.
• Uczestnicy obserwują powstające stroiki i wspólnie omawiają efekty pracy.

3. Zakończenie (ok. 25 minut)

• Prezentacja wykonanych kompozycji.
• Rozmowa podsumowująca: co było najprzyjemniejsze, czego nowego się nauczyli.
• Uczniowie ustawiają stroiki w „kąciku ogrodowym” lub na parapecie szkolnym.
• Chwila relaksu przy muzyce lub zapachu ziołowym (np. mięta, lawenda) – element wyciszający.

Treści terapeutyczne (hortiterapia):

• wykorzystanie kontaktu z naturą do stymulacji zmysłów,
• działanie relaksacyjne i redukujące napięcie emocjonalne,
• podnoszenie samooceny przez widoczny efekt pracy,
• rozwijanie odpowiedzialności za pielęgnację roślin.

Ewaluacja zajęć:

• obserwacja zaangażowania uczestników,
• ocena samodzielności i współpracy w grupie,
• rozmowa na temat odczuć podczas zajęć („Jak się czułeś podczas sadzenia kwiatów?”, „Który zapach najbardziej Ci się podobał?”),
• metoda „zielonego listka” – dzieci pokazują zielony listek (z papieru), jeżeli zajęcia im się podobały.

Uwagi organizacyjne:

• Uczestnicy powinni być ubrani w fartuszki ochronne.
• Nauczyciel zabezpiecza miejsce pracy przed zabrudzeniem.
• Kleju na gorąco używa wyłącznie nauczyciel.
• Wskazane jest zachowanie ciszy i spokojnego tempa, sprzyjającego relaksacji.

Bibliografia:

• Latkowska, M. (2019). Hortiterapia. Terapia wspomagana ogrodnictwem. Warszawa: Wydawnictwo SGGW.
• Płoszajka, A. (2021). Stymulacja sensoryczna w pracy z dzieckiem z niepełnosprawnością intelektualną. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
• Szot, Z. (2018). Ogrodolecznictwo w rewalidacji osób z głębszymi zaburzeniami rozwoju. Gdańsk: Wydawnictwo AWFiS.

Netografia:

• Zintegrowana Platforma Edukacyjna Ministerstwa Edukacji Narodowej, Zasady doboru metod pracy z uczniami z niepełnosprawnościami, www.zpe.gov.pl [dostęp: maj 2026].
• Polskie Towarzystwo Hortiterapeutyczne, Standardy prowadzenia terapii ogrodniczej w placówkach specjalnych, www.ptho.pl [dostęp: maj 2026].

Konspekt zajęć z elementami hortiterapii opracowała: Celina Radulska – Czytelniczka Portalu